T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019/269
KARAR NO : 2019/304
KARAR TR: 29.04.2019
ÖZET: Davacının eczanesinin, davalı kurum ile imzalanan protokol kapsamında, sözleşmesinin fesh edilmesine ilişkin işlemin hukuka aykırı olduğunun tespiti ile iptali ve haksız olarak medula sistemine giriş hakkının engellendiği süre boyunca uğranıldığı ileri sürülen zararın tazminiistemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : F.İ.Ö.
Vekili : Av. M.D.
Davalı : Sosyal Güvenlik KurumuBaşkanlığı
Vekili : Av. M.S.A.
O L A Y : Davacıvekili dava dilekçesindeözetle; müvekkilinin Antalya İli, Konyaaltıİlçesinde bulunan Özinal Eczanesinin sahibi veeczacısı olduğunu; müvekkilinin SGK ile imzalamışolduğu protokol gereği kendisine başvuran hastalara ilaç teminedebilmekte iken; 20.10.2016 tarihinde Medula Sistemine giriş yapmakistediğinde kullanıcı adı ve şifresini girmesinerağmen "bu eczane 20.10.2016 tarihi ve sonrası iptallidir"uyarısı ile karşılaşmış ve sistemegiriş yapamamış olduğunu; bu hususta müvekkilineherhangi bir bilgi verilmediğini ya da bildirimdebulunulmadığını; konu ile ilgili SGK İlMüdürlüğü ve Genel Müdürlükçedefalarca görüşülmesine rağmen herhangi birsonuç elde edemediklerini; bunun üzerine Antalya 2.Asliye HukukMahkemesinde hukuka ve sözleşmeye aykırı olarakyapılmış olan fesih işleminin iptali için davaaçtıklarını ve ihtiyati tedbir talebindebulunduklarını; müvekkilinin fiilen çalışamazhale getirildikten sonra, bu kez de sözleşmenin herhangi birgerekçe gösterilmeksizin feshedildiğine dair 1.12.2016tarihinde müvekkiline ihtarname gönderildiğini; Antalya 2.AsliyeHukuk Mahkemesince 28/03/2017 tarihli ara kararı ile tedbir taleplerinindeğerlendirildiğini ve müvekkile yapılmayan ödemelerinyapılması ve Medula Sisteminin açılmasına kararverildiğini; iş bu karar ile ilgili müzekkereler davalıİdareye tebliğ olmasına rağmen davalı idaretarafından müvekkilinin 20.10.2016 tarihine kadarki reçeteödemelerinin yapılacağını; fakat, sisteme erişimsağlanması yönündeki kararın ise uygulanmayacağıcevabının sözlü olarak verildiğini; bu durumagerekçe olarak ise 01.12.2016 tarihli kararıngösterildiğini; davalı İdarece Mahkeme kararınauyulmayacağı yönünde cevap verilmesine müteakip budefa Antalya 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/19 D.İş sayılıdosyası ile ihtiyati tedbir talebinde bulunduklarını ve bubaşvuru sonucunda da 23.6.2017 tarihinde Mahkemece talepleridoğrultusunda karar verildiğini; tüm bu nedenlerle haksızve hukuka aykırı olarak müvekkili ile davalı kurumarasında yapılmış olan 1.12.2016 tarih ve68494296.104.03.6480980 sayılı sözleşme feshiişleminin esasa hukuka aykırılığının tespitiile iptaline, müvekkilin haksız olarak Medula sistemine girişhakkının engellendiği süre boyunca müvekkilinuğradığı şimdilik 1.000,00-TL zararıntazminiistemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANTALYA 4. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 17.1.2018 günve E:2017/198, K:2018/20 sayı ile, davacı tarafınsözleşmesinin FETÖ/PDY terör örgütü ileilişkisinin bulunduğundan bahisle iptal edildiği;dolayısıyla SGK’nın yaptığı işleminSGK mevzuatından kaynaklanmadığı, iptalin sebebininFETÖ/PDY terör örgütü ile yapılan mücadelekapsamında bir idari işlem olduğu dolayısıyla, buidari işlemin iptali ve bu işlemden kaynaklanan zararın talebiiptal ve tam yargı davasına konu olabileceğinden,davacının dava dilekçesinin iş bu davada İdariYargının görevli olması nedeni ile Yargı yolu caizolmaması dikkate alınarak reddine karar vermiş, bu kararakarşı davacı ve davalı idare vekilleri tarafındanistinaf isteminde bulunulmuştur.
Antalya Bölge Adliye Mahkemesi Dördüncü HukukDairesi: 2.5.2018 gün ve E:2018/360, K:2018/576 sayı ile, dosyaiçeriği, tarafların dayandığı ve davanınniteliği gereğince toplanan deliller, hükmündayandığı yasal ve hukuksal gerekçe ve özellikle delillerintakdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, Mahkeme kararıusul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle tarafların istinafisteminin esastan reddine karar vermiş, bu karara karşıdavacı ve davalı idare vekilleri tarafından temyiz istemindebulunulmuştur.
Yargıtay 13. Hukuk Dairesi: 26.12.2018 gün veE:2018/5558, K:2018/12784 sayı ile, 6100 sayılı HukukMuhakemeleri Kanunu’nun 353/l-a-3 maddesi uyarınca ilk derecemahkemelerince verilen görevsizlik kararları hakkında istinafincelemesi sonucunda verilen Bölge Adliye Mahkemesi kararları kesinolduğundan davacı ve davalının temyiz dilekçelerininayrı ayrı reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
ANTALYA 3. İDARE MAHKEMESİ: 5.3.2019 gün veE:2019/249 sayı ile, Uyuşmazlığın, taraflarınözgür iradeleriyle özel hukuk alanındaimzaladıkları sözleşme hükmününuygulanmasından kaynaklandığı, imzalanansözleşmenin uygulanmasına ilişkin olarak ortayaçıkan uyuşmazlıkların görüm veçözümünün adli yargının görevalanı kapsamında olduğuanlaşıldığından, nitekim, Protokolün ilgilimaddesi uygulanmak suretiyle Kurumla olan sözleşmenin feshineilişkin tesis edilen bir işlemin iptali istemine ilişkin benzerbir uyuşmazlıkta, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafındanyapılan görev itirazının Danıştay OnuncuDairesi'nin 13/05/2011 gün ve E:2010/3652 sayılı kararıylareddedilmesi üzerine Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı'nca çıkarılan olumlugörev uyuşmazlığı neticesinde UyuşmazlıkMahkemesi'nin 08/04/2013 gün ve E:2012/131, K:2013/471 sayılıkararıyla, uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevliolduğuna karar verildiği gerekçesiyle, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19.maddesi uyarınca adli yargı davadosyasının istenilmesine, görevli yargı yerininbelirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'negönderilmesine ve dosya incelemesinin görev konusundaUyuşmazlık Mahkemesi'nce karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Mehmet AKSU, Birol SONER, SuatARSLAN, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ ve Nurdane TOPUZ'unkatılımlarıyla yapılan 29.04.2019 günlütoplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, idari yargı dosyası ile birlikteadli yargı dosyası da temin edilmek sureti ile 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesinde öngörülen şekildebaşvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, adli veidari yargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HakimGülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanınçözümünde adli yargının görevli olduğuyolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Antalya İli, Konyaaltı İlçesinde bulunanÖzinal Eczanesinin, davalı kurum ile imzalanan protokolkapsamında, sözleşmesinin fesh edilmesineilişkinişlemin, hukuka aykırı olduğunun tespiti ileiptali ve haksız olarak medula sistemine giriş hakkınınengellendiği süre boyunca uğranıldığı ilerisürülen zararın tazmini istemiyleaçılmıştır.
Bir kamu hizmetinin yürütülmesi içinihtiyaç duyulan mal veya hizmet temini sırasında,"idarede kanunilik" ilkesi gereğince idarenin belirli usul veesaslara uyması zorunlu olup; işin sözleşmeyebağlanmasından önce geçen bu süreçte tesisedilen işlemlerin, kamu gücüne dayalı, re'sen ve tekyanlı olması nedeniyle idari işlem niteliğinitaşıması karşısında, yargısal denetimininidare hukuku ilkelerine göre idari yargı yerlerinceyapılacağı tartışmasızdır. Ancak, işinsözleşmeye bağlanmasından sonraki işlemlerin hangihukuki rejime tabi olacağının tespiti için: yapılansözleşmenin konusu ile içerdiği hüküm vekoşulların niteliğinin ayrıca incelenmesi gerekecektir.
İdari sözleşme, idarenin kamusal yetkisine dayanarak,kamu hizmeti gerekleri ve kamu yararı nedeniyle yaptıklarısözleşmelerdir. Bunlar idarenin ayrıcalıklı veüstün hak ve yetkilerini içerirler. İdare, busözleşme hükümlerinde tek yanlı değişiklikyapabilir ya da sözleşmenin feshine gidebilir, Bu nitelikte olmayandiğer sözleşmeler ise, genelde özel hukuk alanında,özel hukuk kurallarına göre düzenlenir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacınıneczacı olduğu, SGK Kapsamındaki Kişilerin TürkEczacıları Birliği Üyesi Eczanelerden İlaçTeminine İlişkin Protokolün 5.1. maddesiyle, SGKKapsamındaki Kişilerin Türk Eczacıları BirliğiÜyesi Eczanelerden Tıbbi Malzemelerin Temini Sözleşmesinin5.1. maddesi uyarınca eczanesiyle ilgili olarak davalı idarearasında imzalanan sözleşmenin feshedileceğinin 01/12/2016tarih ve 68494296.104.03.6480980 sayılı Sosyal Güvenlik KurumuBaşkanlığı işlemiyle davacıya bildirilmesi üzerinebakılan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Diğer taraftan, “SOSYAL GÜVENLİK KURUMUKAPSAMINDAKİ KİŞİLERİN TÜRK ECZACILARIBİRLİĞİ ÜYESİ ECZANELERDEN İLAÇTEMİNİNE İLİŞKİN PROTOKOL”hükümleri incelendiğinde; Protokolün taraflarınınSosyal Güvenlik Kurumu ve Türk Eczacıları Birliğiolduğu; konusunun, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafındansağlık yardımları karşılanan ve buprotokolün (2) numaralı maddesinde belirtilen kişileriçin temin edilecek ilaçlarla ilgili olarak eczanelerleyapılacak sözleşmeye ilişkin usul ve esaslar ilekarşılıklı hak ve yükümlülüklerinbelirlenmesi olarak belirtildiği; dayanak olarak,protokolün; 5510sayılı Kanunun 73. maddesi (Değişik:17/4/2008-5754/45 md.),5502 sayılı Kanun ile 6643 sayılı TürkEczacıları Birliği Kanununun 39 uncu maddesinin (j)fıkrası hükümlerinin gösterildiği;protokolün (2) numaralı maddesinde, protokole göre hizmet alacakkişilerin sayıldığı; 3.maddede,hastalaradüzenlenen reçetelerin, sözleşmeli eczanelertarafından bu protokol çerçevesinde ve protokolünimzalandığı tarihte yürürlükte olanSUT(Protokolün geçerli olduğu dönemde Kurumtarafından uygulanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık UygulamaTebliği) hükümleri (Kamu kurum iskontosu ve eczacıiskontosu hariç) doğrultusundakarşılanacağının belirtildiği, aynı maddede;reçete muhteviyatı ilaç bedellerinin eczaneyeödenebilmesi için; reçetelerin özelliklerinin vereçete ekinde bulunması gereken belgelerin neler olduğunun;endikasyon uyumuna bakılacak durumların; reçete iadesinin veusule ilişkin olarak riayet edilmesi gereken hususlarıngösterildiği; 4.maddede, Ödeme Şartları ve Zamanıüst başlığı altında, faturalarındüzenlenmesi, teslimi, fatura inceleme ve ödeme hususlarına yerverilmiştir.
“Sözleşmenin Feshi ve Cezai Şartlar”başlıklı 5.maddesinin 1. Fıkrasında; "Taraflarbir ay önceden yazılı bildirimde bulunmak şartıylasözleşmeyi her zaman feshedebilir.
Savunma
5.2. Bu protokolün (5) numaralı maddesinde yer alan fiillerintespiti halinde eczacıya 15 (onbeş) gün süre verilerekeczacının yazılı savunması istenir. Talep edilmesihalinde soruşturmanın gizliliğine riayet edilerek savunmaistenilen konuyla ilgili eczacımn Protokol kapsamındayaptığı iş ve işlemlere yönelik bilgi vebelgelerin birer örneği eczacıya verilir. Bu süreiçerisinde savunma verilmesi halinde savunması Kurum taşrateşkilatınca değerlendirilir. 15 (onbeş) güniçerisinde savunma verilmemesi halinde Kurumca işlemlere devamedilir.
Sözleşme feshi, uyarı ve cezai şartlarayapılacak itirazlara ilişkin olarak Protokol taraflarıncaortaklaşa üst itiraz komisyonlarıoluşturulacaktır..." denilmiş;
“Cezai Şart ve Feshe İlişkin GenelHükümler” başlıklı 6.maddesinde;
“6.1.Bu Protokol hükümleri ile ilgili olarak cezahukuku açısından suç teşkil eden fiillerin tespitihalinde, ilgili Cumhuriyet Savcılığına suçduyurusunda bulunulur.
6.2.Hakkında suç duyurusunda bulunulan ve sözleşmesifeshedilen eczacı veya mesul müdür hakkında takipsizlikkararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesinden sonra talephalinde sözleşme yapılır.
6.3.Bu Protokol hükümleri ile ilgili olarak hakkındasuç duyurusunda bulunulan ve açılan Kamu davası sonucundaceza mahkemesi tarafından beraat kararı verilen eczacınınberaat kararından sonra talebi halinde sözleşmeyapılır…” denilmiştir.
“YETKİLİ MAHKEME” başlıklı8. maddesinde; protokolün uygulanmasında Kurum ile TEB arasındadoğan uzlaşmazlıklarda Ankara mahkemeleri ve icra dairelerinin;taşra teşkilatı ile eczaneler arasında imzalanansözleşmelerin uygulanmasından doğanuyuşmazlıklarda sözleşmeyi yapan taşrateşkilatının bulunduğu yer mahkemeleri ve icra dairelerininyetkili bulunduğu belirtilmiştir.
"YÜRÜRLÜK" başlıklı9.maddesinde; "9.1. Bu Protokol 01/04/2016 tarihindeyürürlüğe girer. Protokolün süresi 2+2 yılolmak üzere 4 yıl olup; 31/03/2020 tarihine kadar geçerlidir.İlk 2 yılın sonunda genel değerlendirmegörüşmeleri yapılır. Mali konular bir öncekiyılın hesaplamaları yapılarak, bir öncekiyılın enflasyon oranında güncellenir. Revizyongörüşmelerine süre bitiminden en az l(bir) ay, yenidönem protokol görüşmelerine süre bitiminden en az 3(üç) ay önce başlanır. Süre bitiminde herhangibir nedenle protokolün imzalanamaması durumundagörüşmeler devam eder. Bu sürede yenisi imzalanıncayakadar bu protokol hükümleri geçerlidir.
9.2.Mali konularda enflasyon oranında yapılacakiyileştirme düzenlemesi Sosyal Güvenlik Kurumu ile TürkEczacıları Birliği ile arasında belirlenecek kriterleregöre yapılır.
Bu Protokolün 3.2.5, 3.9, 3.14 ve 4.3.3 numaralı maddeleriMEDULÂ sistemine düzenlenen entegrasyonun sağlanmasısonrasında yürürlüğe girer." düzenlemesine,
"YÜRÜTME" başlıklı 10. Maddesindeise; 10.1. Bu protokolün yürütümü Sosyal GüvenlikKurumu ve Türk Eczacıları Birliği tarafındanyapılır. Kurum ve TEB arasında yetkililerden oluşan birkomisyon kurulur. Komisyon Ocak, Mayıs, ve Eylül aylarınınilk haftasında toplanır. Protokolün/sözleşmeninyürütülmesindeki aksaklıkları ve itirazlarıdeğerlendirerek karara varır. Komisyon protokolde revizyonyapılması halinde söz konusu hususları yazılıolarak tutanak altına alır.
Taraflar 1 (bir) ay önceden yazılı bildirimde bulunmakşartıyla, bu protokolü feshetme hakkına sahiptir.
10.2. Bu Protokol içeriği sözleşmeninyürütümü Kurum taşra teşkilatıtarafından yapılır.
10.3. 21 (yirmi bir) sayfa, iki nüsha ve 6 (altı) eki belgeolarak düzenlenen bu Protokol 01/04/2016 tarihinde Kurum ile TEBarasında karşılıklı mutabakat ile imzalanmışolup, bir nüshası Türk Eczacıları Birliğinde birnüshası da Sosyal Güvenlik Kurumundasaklanacaktır…” düzenlemesine yer verilmiştir.
“TİP SÖZLEŞME”de ise Sosyal GüvenlikKurumu ile Eczane sahibi ve mesul müdürü arasında, SosyalGüvenlik Kurumu ile Türk Eczacıları Birliğininortaklaşa imzaladıkları protokol esaslarına uygun olarakhizmet sunulması amacıyla iş bu sözleşmeninyapılmış olduğu; bu sözleşmenin; SosyalGüvenlik Kurumu sağlık yardımlarındanyararlandırılanların tabi oldukları mevzuathükümleri çerçevesinde muayene ve tedavileri sonucundadüzenlenecek reçetelerdeki muhteviyatın (sözleşmeyapılan) eczaneden protokolde belirlenen hükümlere göre,belirlenen oranda indirim uygulanmak suretiyle alınmasınıkapsadığı; Kurum ile Türk Eczacıları Birliğiarasında yapılacak Ek Protokol/Protokollerle düzenlemeyapılması halinde, sözleşmeli eczanelerin budüzenlemelere uymakla yükümlü olduklarıhususlarına yer verildiğigörülmüştür.
Serbest meslek erbabı olan eczacıların,mesleklerini icraedebilmeleri için Kurum ile sözleşme imzalaması gibi birzorunluluk bulunmadığı; ancak olayda olduğugibi,davalılardan Sosyal Güvenlik KurumuBaşkanlığının sigortalılarına, ücretinidaha sonra Kurumdan tahsil etmek şartı ile ilaçsatışına aracılık etmesi için bağlıoldukları meslek örgütü olan Türk EczacılarBirliği ile yapılmış olan ve ekinde Tipsözleşmeyi içeren protokol kurallarına vesözleşme hükümlerine uymayı kendi rızalarıile kurumla karşılıklı sözleşme imzalayarak kabuledebilecekleri de açıktır.
Gerek protokolün gerekse de sözleşmenin,taraflarakarşılıklı olarak çeşitli hak veyükümlülükler getirdiği, tarafların serbestiradelerine dayandığı, ticari nitelikli olduğu,KamuHukukunun ve dolayısıyla kamu gücünün busözleşmede yerinin bulunmadığı; Protokolde, taraflarınkarşılıklı fesih yetkilerinin bulunduğu,belirlenenoranda indirim yapan her eczane ile anlaşma yapılacağı gibihususlara yer verildiği görülmektedir
Bu durum karşısında, sözleşme kamu hukukuağırlıklı değil, tarafların serbest iradesi ileoluşmaktadır. İdarenin sözleşmedeki fesih vediğer yetkilerinin karşı taraftan fazla bulunması, busözleşmenin özel sözleşme niteliğinietkilemediği gibi;kamu hizmetine ilişkin bulunsa da idareninüstün yetkilerle donatıldığı sonucunudoğurmamaktadır. Yapılan protokol, Sosyal Güvenlik Kurumutarafından sağlık yardımları karşılanankişilere eczaneden indirimli ilaç alınmasıkoşullarını belirlediğine göre; sözleşmenin devamıaşamasında ortaya çıkan ve taraflar arasındakisözleşmenin feshine ilişkin işlemin iptali istemindendoğan uyuşmazlığın;anılan sözleşme veprotokol hükümleri ile özel hukuk kuralları uyarıncaadli yargı yerinde çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Antalya 3. İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile Antalya 4. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen17.1.2018 gün ve E:2017/198, K:2018/20 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Antalya3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Antalya 4. AsliyeHukuk Mahkemesince verilen 17.1.2018 gün ve E:2017/198, K:2018/20sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,29.04.2019 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Mehmet Birol Suat
DURSUN AKSU SONER ARSLAN
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy