T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019 / 147
KARAR NO : 2019 / 197
KARAR TR : 25.3.2019
ÖZET : Borçlunun icra takibine yaptığı itirazın iptali, takip konusu alacağın % 20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : E. Sigorta A.Ş.
Vekili : Av. M. S. B.
Davalı : HınısBelediyesi
Vekili : Av. B. T.
O L A Y : Davacı vekili; davalı Belediyesınırları içerisinde, belediyeye ait olan rögarkapağının açıkta bulunması ve yolçalışmaları olması nedeniyle sürücü Y.E.’in sevk ve idaresindeki 25 … 256 plakalı araç ile25/10/2015 tarihinde maddi hasarlı bir trafik kazası meydana geldiğini,bu kaza sebebiyle sigortalı aracın tamir edildiğini, masraflarınmüvekkili sigorta şirketi tarafından ödendiğini; davalıbelediye aleyhine rücu yolu ile icra takibibaşlattıklarını, belediyenin hem yetki hem de borca itirazettiğini, bu nedenle Hınıs İcra Dairesine 2017/54 esassayılı dosya ile takibi yenilediklerini ifade ederek;borçlunun icra takibine yaptığı itirazınıniptaline, borçlunun takip konusu borcu takip dosyasında belirtilenyasal faiziyle ödemeye ve takip konusu alacağın % 20'sinden azolmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
HINISASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 17.1.2018 gün ve E:2017/642, K:2018/24sayı ile, “(…) Tümdosya kapsamı değerlendirildiğinde; Dava, kasko poliçesigereği sigortalısına hasar bedeli ödeyendavacının ödediği bedelin, zarardan sorumlu olduğuiddia olunan davalıdan kasko sigorta sözleşmesine, halefiyetedayanılarak itirazın iptali şeklinde açılanrücuen tazminat istemine ilişkindir.
(…)
Davaya konu,25/10/2015 tarihinde Erzurum ili Hınıs İlçe merkezindebulunan yolda logar kapağının açıkbırakılması ve yol çalışmaları olmasısebebiyle davacı sigorta şirketinin sigortalısı YusufEMEÇ sevk ve idaresindeki aracın maddi hasarlı trafikkazası yaptığı iddiası ile bu sebeple davacıvekili tarafından davalı belediyenin aleyhine hizmet kusuruna, kaskosigorta sözleşmesine, halefiyete dayanılarak itirazıniptali şeklinde açılan rücuen tazminat istemineilişkin davada görevli yargı yerinin idari yargıolduğu mahkememizce değerlendirilmiştir.
Yargıtay17.Hukuk Dairesinin 04/05/2016 tarih ve 2016 / 6453 E 2016 / 5479 Ksayılı içtihatında özetle"...Davacıvekili, müvekkili nezdinde sigortalı ……. plakasayılı aracın 24/11/2013 tarihinde kaldırımtaşlarının gelişi güzel yoldabırakılması ve önlem alınmaması nedeniyle kazayaptığını ve hasarlandığını, kazasonucunda düzenlenen trafik kazası tespit tutanağındakazanın oluşumunda yolun bakım ve onarımından sorumlukuruluşun yol bakım çalışmasında gerekliönlemleri alamaması nedeniyle kusurlu olduğununbelirtildiğini, davalıların %100 kusurlu olduğunu,müvekkil şirketin hasar ile ilgili olarak sigortalısına4.402,00 TL tazminat ödediğini ve TTK md. 1301 göresigortalısının kanuni haklarına halef olduğunu, bunedenle davalılara rücu hakkı doğduğunu, rücuhakkına binaen ödenen tazminatın tahsili için ...İcra Müdürlüğünün 2014/20070 esassayılı dosyasından icra takibinebaşlatıldığını, davalıların haksızitirazı nedeniyle takibin durduğunu, açıklanan nedenlerle4.402,00 TL alacağın faiz ve diğer tüm ferileriyle birlikteödeme tarihi olan 04/02/2014 tarihinden itibaren işleyecek yasalfaizi ile tahsiline, haksız itiraz nedeniyle alacağın %20'sioranında icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline kararverilmesini talep etmiştir. Davalılara dava dilekçesitebliğe çıkartılmamıştır. Mahkemece,iddia, savunma ve toplanan kanıtlara göre; idare aleyhineaçılan hizmet kusurundan kaynaklanan davaların idariyargı yerinde ikame edilmesi gerektiği gerekçesiyle davadilekçesinin görev yönünden reddine karar verilmiş;hüküm, davacı vekili ve Karayolları GenelMüdürlüğü vekili tarafından temyizedilmiştir. Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkemekararının gerekçesinde, dayanılan delillerintartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasayaaykırı bir yön bulunmamasına ve özellikle, idareningörevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnadakişilere verdiği zararın ödetilmesine yönelik bulunanuyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu hizmetinin usulüneve hukuka uygun olarak yürütülüpyürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idareninsorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığınınbelirlenmesinin idare hukuku kuralları esas alınarak 2577sayılı İYUK 2/1 -b maddesinde sayılan tam yargıdavasında çözülmesinde idari yargı yerleriningörevli bulunmasına göre, davacı vekilinin ve davalı... Genel Müdürlüğü vekilinin yerindegörülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul veyasaya uygun bulunan hükmün onanmasına..." yineYargıtay 17.Hukuk Dairesinin aynı tarihli 2016 / 1021 E 2016 / 5457 Ksayılı içtihatında özetle"...Davacıyakasko sigortalı aracın, yol üzerindeki su birikintisinin nedenolduğu tek taraflı kaza sonucu hasarlandığıiddiasıyla Karayolları Genel Müdürlüğüaleyhine açılan davada mahkemece, 6102 sayılı TTK'nin 3.maddesi gereğince, 1472. maddeye dayalı olarak açılandavaya yine aynı Kanun'un 5. maddesi dikkate alınarak bakmagörevinin asliye ticaret mahkemesi olduğu gerekçesiylegörevsizlik kararı verilmiş ise de, ... kamu tüzelkişisi olup, kamu hizmeti görmekle yükümlübulunmaları nedeniyle kamu hizmetleri sırasında verdikleri iddiaolunan zararlardan dolayı oluşan sorumlulukları özel hukukhükümlerine tabi değildir. Kamu tüzel kişilerininyasalar tarafından kendilerine verilen görev ve yetkilerinkullanılması sırasında oluşan zararlar niteliğiitibariyle hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar olup, bu zararlarıntazmini amacıyla anılan idarelere karşı hizmetkusurlarına dayalı olarak İdari Yargılama UsulüHakkındaki Kanun' un 2. maddesi hükmü uyarınca idariyargı yerinde tam yargı davası ikame edilmesi gerekmektedir. Ohalde mahkemece, hizmet kusuruna dayanılarak davalı ... aleyhineaçılan bu davanın HMK 114/1-b.maddesi gereğinceyargı yolu caiz olmadığından HMK 115/2.maddesigereğince dava şartı yokluğundan usulden reddine kararverilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde karar verilmesiyerinde görülmemiştir. (HGK nin 04.11.2015 tarih 2015/17-86, 87,137, 1869, 225 - 2015/2364, 2365, 2368, 2369, 2370)..." yine birbaşka talep ve kazaya sebebiyet veren durumla dosyamız ilebenzeşen olayda Yargıtay 17.Hukuk Dairesinin 27/01/2016 tarih ve 2016/ 239 E - 2016 / 1007 K sayılı içtihatındaözetle"...Dava trafik kazasından kaynaklanan hasar bedeli vemanevi tazminat istemine ilişkindir. Davacı vekili, yolun sağtarafında bulunan ağaçlar ve çiçeklerdendolayı yolun tam olarak görülmesinin engellenmişolduğunu belirterek davalının yolda bulunan ağaç veçiçeklerin bakımını yapmaması nedeni ilemeydana gelen kaza sonucu aracının hasar gördüğünüve eş ve çocuğunun yaralanması nedeni ile de manevizarara uğradıkları iddiasıyla ElazığBüyükşehir Belediye Başkanlığı aleyhine davaaçmış olup, davada hizmet kusuruna dayanmıştır.Kamu hizmeti görmekle yükümlü olan belediyeler, kamu hizmetisırasında verdikleri zararlardan dolayı özel hukukhükümlerine tabi değildirler. Kamu tüzel kişilerininyasalar tarafından kendilerine verilen görev ve yetkilerinkullanılması sırasında oluşan zararlar niteliğiitibariyle hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar olup, bu zararlarıntazmini amacıyla hizmet kusurlarına dayalı olarak İdariYargılama Usulü Hakkındaki Kanun' un 2. maddesi hükmüuyarınca idari yargı yerinde tam yargı davası ikameedilmesi gerekmektedir. Bu durumda davanın HMK 114/1-b maddesigereğince yargı yolu caiz olmadığından HMK115/2.maddesi gereğince dava şartı yokluğu nedeniyle usuldenreddine karar verilmesi gerekirken..." demek suretiyle görevhususunda idari yargı işaret edilmekle davacınındavasının HMK 114/1-b bendi ve HMK.nun 115/2 maddeler gereğinceusulden reddine, yargılama giderlerinin üzerindebırakılmasına ve kendisini vekille temsil ettirenyönünden davalı lehine vekalet ücreti takdirineilişkin aşağıda yazılı şekildehüküm kurulması gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davacınındavasının, uyuşmazlık konusunun idari yargıkapsamında kaldığı anlaşılmakla, HMK 114/1-bbendi ve HMK.nun 115/2 maddeler gereğince USULDEN REDDİNE…” karar vermiş, istinaf yoluna başvurulmamasıüzerine bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez müvekkilitarafından, sigortalısı olan 25 … 256 plakalıaracın davalı belediyeye ait rögar kapağınınaçık olması nedeniyle yapmış olduğu maddihasarlı trafik kazası sonucunda aracın tamir masraflarıolarak ödenen 6.046,00 TL'nin ödeme tarihinden itibarenişleyecek yasal faiziyle birlikte rücuen davalı idaredentahsiline karar verilmesi istemiyle idariyargı yerinde dava açmıştır.
Erzurum1.İdare Mahkemesi; 23.7.2018 gün ve E:2018/1197, K:2018/1395sayı ile, “(…) 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararları gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla karayolunda meydana gelen trafik kazası nedeniyleuğranılan zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğisonucuna varılmıştır.
Nitekim;Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün26.09.2016 tarih ve E:2016/407, K:2016/439 sayılı kararı da buyöndedir.
Açıklanannedenlerle, 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 15'inci maddesinin 1-a bendi uyarınca davanın görevyönünden reddine…” karar vermiş, istinaf yolunabaşvurulması üzerine; Erzurum Bölge İdareMahkemesi 2.İdari Dava Dairesi:6.12.2018 gün ve E:2018/2922,K:2018/2169 sayı ile, “(…) istinafa konu kararı verenİdare Mahkemesince, önceki görevsizlik kararınailişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvurukararı ile birlikte dava dosyalarının olumsuz görevuyuşmazlığının çözümüiçin Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesi gerekirken,yeniden görevsizlik kararı verilmesinde hukuka uyarlıkbulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle, istinaf isteminin kabulüne, Erzurum 1. İdare Mahkemesinin23/07/2018 tarih ve E:2018/1 197, K:2018/1395 sayılıkararının, 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanununun 45. Maddesinin 6. fıkrası uyarıncakaldırılmasına, yukarıda belirtilen hususlar dagözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adıgeçen Mahkemeye gönderilmesine…” karar vermiştir.
ERZURUM1.İDARE MAHKEMESİ: 11.2.2019 gün ve E:2019/76 sayı ile, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.,2., 10., 19.1.2011 günlü Resmi Gazete'deyayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın14. maddesiyle değişik 110. ve geçici 21. maddesihükmüne; ayrıca 2918 sayılı Kanunun 110.maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.AsliyeHukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itirazbaşvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesinin iptalistemini reddettiği 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararına yer verdikten sonra; “2918sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararları gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla karayolunda meydana gelen trafik kazası nedeniyleuğranılan zararın tazmini istemiyle açılan bu davanında adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğisonucuna varılmıştır.
Nitekim;Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü'nün 26.09.2016tarih ve E:2016/407, K:2016/439 sayılı kararı da buyöndedir.
Açıklanannedenlerle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluşve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarıncagörevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'nebaşvurulmasına, dava dosyasının ve Hınıs AsliyeHukuk Mahkemesi'nin E:2017/642 sayılı dosyasınınUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine, dosyanınincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi'nin karar vermesine değinertelenmesine…” karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 25.3.2019günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, Yasa’nın 14. maddesinegöre olumsuz görev uyuşmazlığı bulunduğununileri sürülebilmesi için davanın “tarafları,konusu ve sebebinin aynı” olması koşulununöngörülmüş bulunmasıkarşısında; adli yargı yerinde aynı somut olaynedeniyle itirazın iptali ve takibin devamı; idari yargıyerinde rücuen tazminat istemiyle dava açılmış isede; ikinci davanın, ilk davada verilen karar doğrultusundaoluşturulduğu ve “itirazın iptali ve takibindevamı” istemi yönündengörev uyuşmazlığının doğduğu kanaatinevarıldığından ve sonuçta usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleriarasında doğan görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, borçlununicra takibine yaptığı itirazın iptali, takip konusualacağın % 20'sinden az olmamak üzere icra inkartazminatına hükmedilmesi istemiyleaçılmıştır.
2004 sayılı İcra ve İflasKanunu’nun “İlamsız takip” başlıklıÜçüncü Bap, 42-49. maddelerinde takip yöntemlerigösterilmiş; değişik 58. maddesinde, takip talebinin icra dairesine yazı ile veyasözlü olarak veya elektronik ortamda yapılacağınaişaret edilmiş; değişik 60. maddesine göre, takiptalebi üzerine icra müdürünceödeme emri düzenleneceği ve 62-65. maddelerde itirazailişkin hükümlere yer verilmiş olup, değişik 66.maddede, süresi içinde yapılan itirazın takibi durduracağıkurala bağlanmıştır.
İtiraz nedeniyle takibin durması üzerinealacaklıya, itirazın iptali için Yasada iki yola başvurmaolanağı tanınmış olup, bunlardan birincisi, 67.maddeye göre mahkemeye başvurmak, ikincisi ise 68, ek 68/a ve ek 68/bmaddelerine göre tetkik merciinden itirazın kaldırılmasınıistemektir.
İncelenen uyuşmazlıkta alacaklıkonumundaki davacı tarafından, değişik 67. maddeyegöre mahkemeye başvurmak suretiyle itirazın iptali davasıaçılmıştır.
Söz konusu 67. Madde (Değişik:18/2/1965 - 538/37 md.), “(Değişik birinci fıkra: 17/7/2003-4949/15md.) Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliğitarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genelhükümler dairesinde alacağınınvarlığını ispat suretiyle itirazın iptalini davaedebilir.
(Değişik: 9/11/1988 - 3494/1 md.) Budavada borçlunun itirazının haksızlığınakarar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetligörülürse alacaklı; diğer tarafın talebiüzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunanşeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunanmeblağın yüzde kırkından aşağı olmamaküzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir.
İtiraz eden veli, vasi veyamirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunmasıkötü niyetin sübutuna bağlıdır.
(Mülgadördüncü fıkra: 17/7/2003-4949/103 md.)
Birinci fıkrada yazılı itirazıniptali süresini geçiren alacaklının umumihükümler dairesinde alacağını dava etmek hakkısaklıdır” hükümlerini taşımaktadır.
Anılan Yasanın değişik 1.maddesinin birinci fıkrasında, “Her asliye mahkemesininyargı çevresinde yeteri kadar icra dairesibulunur” denilmekte olup, yukarıda hükmü yazılı67. maddede sözü edilen “mahkeme” ile, icra dairesinin bulunduğu yargıçevresi bakımından bağlı olduğu asliyemahkemesinin anlaşılması ve takip hukukuna özgübulunan itirazın iptali davasının asliye mahkemesindegörülmesi gerektiği açıktır.
Öte yandan, 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari DavaTürleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı”başlıklı 2. maddesinde, idari dava türleri: a)İdariişlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davaları, b)İdari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlartarafından açılan tam yargı davaları, c)Tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalarolarak sayılmıştır.
Bu duruma göre, İcra ve İflasKanunu’nun değişik 67. maddesine göre açılanitirazın iptali davasının görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümünde adliyargı görevli olduğundan; Erzurum 1.İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile Hınıs Asliye Hukuk Mahkemesinin 17.1.2018gün ve E:2017/642, K:2018/24 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Erzurum 1.İdareMahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Hınıs Asliye HukukMahkemesinin 17.1.2018 gün ve E:2017/642, K:2018/24 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 25.3.2019gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy