T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019 / 164
KARAR NO : 2019 / 202
KARAR TR : 25.3.2019
ÖZET : Karayolunda meydana gelen trafik kazasında uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : N. A. Asaleten ve diğ.
Vekili : Av.M K.
Davalı : Karayolları GenelMüdürlüğü
Vekili : Av.M.A.
O L A Y : Davacılar vekilidilekçesinde; 17/05/2014 tarihinde ve Silvan-Batman karayolunun 18.kilometresinde sürücü Yunus Işık'ınkullandığı 13 KC 513 plakalı otomobil ilemüvekkillerinin murisi E. A.'ın kullandığı 06 …13 plakalı otomobilin çarpışarak E. A.'ınölümüne sebebiyet verdiğini, meydana gelen kazada sigorta şirketininsorumluluğundaki 13 … 513 plakalı araçsürücüsünün trafik kaza tutanağındaki kusuruoranında müvekkillere 29/01/2015 tarihinde 43.326,21 TL'lik birödeme yapıldığını, meydana gelen kaza ile ilgilitutulan trafik tutanağında, davalı Karayolları GenelMüdürlüğü'nün, yani yolun yapımı ile vebakımı ile görevli kuruluşun gerekli ve yeterli trafiklevhası bulundurmaması nedeniyle kusurlu olduğununsaptandığını ifade ederek; fazlaya ilişkin hertürlü hakları kalmak kaydıyla olayıngerçekleştiği tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ilebirlikte davacıların her birine 10.000-TL olmak üzere toplam90.000.00-TL manevi tazminatın ve davacıların her birine10.000-TL olmak üzere toplam 90.000.00-TL maddi tazminatın davalıidareden tahsili istemiyle 30/01/2015 tarihinde adli yargı yerinde davaaçmıştır.
BATMAN4.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:9.6.2015 gün ve E:2015/35, K:2015/271sayı ile, “(…)Kamu hizmeti görmekleyükümlü olan davalı Karayolları GenelMüdürlüğü, kamu hizmeti sırasında verdikleriiddia olunan zararlardan dolayı özel hukuk hükümlerine tabideğildir. Olay idari karar ve eylemlerden doğan zararlarniteliğinde bulunduğundan, zararın ödetilmesi istekleri11.2.1959 günlü ve 17/15 sayılı Yargıtayİçtihadı Birleştirme Kararının 2. bendihükmünce, tam yargı davasının konusunu oluşturur.Bu davaların ise 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanunu'nun 2.maddesi hükmü uyarınca, idare aleyhineidari yargı yerinde tam yargı davası olarakaçılması gerekmektedir. Görev kuralları kamudüzenine ilişkin olup mahkemece re'sen dikkate alınmasızorunludur.
Somut olayda,yolun bakımı ve onarımını yapmak ve gerekliönlemleri almakla yükümlü Karayolları Genel Müdürlüğüaleyhine hizmet kusuruna dayanılarak davaaçıldığından, mahkememizce, adli yargınınyargı yolu bakımından görevsiz bulunması nedeniyledava dilekçesinin reddine dair aşağıdaki şekildehüküm kurulması cihetine gidilmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığıüzere;
1-Açılandavada, İYUK 2. maddesi gereğince İdare Mahkemesi görevliolduğundan dava dilekçesinin görev(yargı yolu)yönünden REDDİNE…”karar vermiş; temyiz yoluna başvurulmasıüzerine Yargıtay 17.Hukuk Dairesince, 5.11.2018 gün veE:2015/19452, K:2018/10065 sayı ile, vekâlet ücretiyönünden düzeltilerek onanan karar kesinleşmiştir.
Davacılarvekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
BATMANİDARE MAHKEMESİ: 25.1.2019 gün ve E:2019/41 sayı ile, 2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1., 2., 7., 19.1.2011 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değişik 110. ve geçici 21. maddesihükmüne; ayrıca 2918 sayılı Kanunun 110.maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle yapılan itirazbaşvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesinin iptalistemini reddettiği 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararına yer verdikten sonra; “Bu durumda, 2918sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğegiren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilenkararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı veKanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; olayda, davacıların murisi E. A.'ın sevk veidaresindeki 06 … 13 plâkalı aracın Silvan- Batmankarayolunun 18. kilometresi Bıçakçı köyü,Migro tepe mevkiinde, yol yapım çalışmasınınbulunduğu alanda virajı alamayarak 13 … 513 plakalıaraç ile çarpışmasıyla meydana geldiğibelirtilen trafik kazasının, davalı idarenin hizmet kusurundandolayı meydana geldiği ileri sürülerek, 90.000,00-TL maddi,90.000,00-TL manevi olmak üzere toplamda 180.000,00-TL tutarındakizararın tazminine karar verilmesi istemiyle açılan iş budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle görevli yargı yerinin belirlenmesi için 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Kuruluşu veİşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarıncaUyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, Batman 4. AsliyeHukuk Mahkemesi'nin E:2015/35, K:2015/271 numaralı dosyası (EkiBatman 2. Asliye Ceza Mahkemesi E:2014/322) ile dava dosyasının,gerekçeli kararımızla birlikte UyuşmazlıkMahkemesi'ne gönderilmesine, uyuşmazlığınincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi kararına kadar ertelenmesine…”karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 25.3.2019günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılanincelemeye göre; İdare Mahkemesince, idari yargı dosyasıile birlikte adli yargı dosyası da temin edilmek sureti ile 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülenşekilde başvurulduğu ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleriarasında doğan görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, karayolunda seyir halindeykenmeydana gelen trafik kazası nedeniyle oluştuğu ilerisürülen zararların, davalı idarenin hizmet kusurundan kaynaklandığından bahisletazmin edilmesi istemiyle açılmıştır. 2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarında uygulanacağıbelirtilmiş; aynı Kanunun, “Karayolları GenelMüdürlüğünün görev ve yetkileri” başlıklı7. maddesinde; “ Karayolları GenelMüdürlüğünün bu Kanunla ilgili görev veyetkileri şunlardır: a)Yapım ve bakımdan sorumlu olduğu karayollarında can ve malgüvenliği yönünden gerekli düzenleme veişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak, b)Tüm karayollarındaki işaretleme standartlarını tespitetmek, yayınlamak ve kontrol etmek, c)(Mülga: 17/10/1996 - 4199/47 md.) d)Trafik ve araç tekniğine ait görüş bildirmek,karayolu güvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek veonaylamak, e)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında,İçişleri Bakanlığının uygungörüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenenhız sınırlarının üstünde veya altındahız sınırları belirlemek ve işaretlemek, f)Trafik kazalarının oluş nedenlerine göre verilerihazırlamak ve karayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirlerialmak veya aldırmak, g)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarındatrafik güvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri,aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleriyapmak, yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlananprojeleri tetkik ve uygun olanları tasdik etmek, h)Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kazaanalizi sonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ileişaretlemeye dayalı kaza sebepleri göz önündebulundurularak önerilen gerekli önlemleri almak veya aldırmak, i)(Mülga: 3/5/2006 – 5495/4 md.) j)(Değişik: 17/10/1996 - 4199/5 md.) Trafik zabıtasınıngörev ve yetkileri saklı kalmak üzere Bu Kanunun13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddeleri hükümlerine aykırıhareket edenler hakkında suç veya ceza tutanağıdüzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d) bentlerinde belirtilen kuralihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanakla belirlemek ve gerekliişlemin yapılması için en yakın trafikkuruluşuna teslim etmek, k)Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olanyönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktır. (Sonfıkra Mülga : 28/3/1985 - 3176/16 md.)” hükmüneyer verilmiştir. Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir. Dava dosyasınınincelenmesinden; davacılar tarafından, murisleri Eşref A.'ınsevk ve idaresindeki 06 … 13 plâkalı aracın Silvan-Batman karayolunun 18. kilometresi Bıçakçıköyü, Migro tepe mevkiinde, yol yapımçalışmasının bulunduğu alanda virajıalamayarak 13 … 513 plakalı araç ileçarpışmasıyla meydana geldiği belirtilen trafikkazasının, davalı idarenin hizmet kusurundan kaynaklandığıileri sürülerek, 90.000,00-TL maddi, 90.000,00-TL manevi olmaküzere toplamda 180.000,00-TL tutarındaki zararın tazminine kararverilmesi istemiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır. 2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesinceyapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen AnayasaMahkemesi, şu gerekçesi ile anılan kuralı Anayasayaaykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiylereddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha öncekikimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişimeparalel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucutarafından adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusukural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memurolmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi,askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların,özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışmabulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücündenkaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusuolmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyirçizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üretenaraçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.) Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırı bulunmadığınadair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardırve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir. Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşlarıve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile,çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıylaoluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumlulukdavalarının görüm ve çözümünde adliyargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazminiistemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır. Açıklanannedenlerle, Batman İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Batman4.Asliye Hukuk Mahkemesinin 9.6.2015 gün ve E:2015/35, K:2015/271 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Batman İdareMahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Batman 4.Asliye HukukMahkemesinin 9.6.2015 gün ve E:2015/35, K:2015/271 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,25.3.2019 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi. Başkan Üye Üye Üye Hicabi Şükrü Mehmet Birol DURSUN BOZER AKSU SONER Üye Üye Üye SüleymanHilmi Aydemir Nurdane AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy