T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019/177
KARAR NO : 2019/223
KARAR TR : 25.03.2019
ÖZET: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 102. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :V.D.
Vekili :Av. N.H.H.
Davalı :Hatay Valiliği
O L A Y :Hatay Valiliği Antakya Kaymakamlığının 9.6.2018gün ve 473 sayılı idari yaptırım kararı ile,yapılan kontrollerde davacının sürücüsüolduğu araçta Suriye uyruklu üç kişinin yolizin belgesi olmadan seyahat ettiklerinin anlaşıldığı,böylece davacının yol izin belgesi olmadığı haldeSuriye uyruklu yolcu taşıdığının tespitedildiğinden bahisle, 6458 sayılı Yabancılar ve UluslararasıKoruma Kanunu’nun 102. maddesinin ikinci fıkrası uyarıncadavacı adına 3.432,00 TL idari para cezası verilmiştir.
Davacı vekili,idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine itirazdabulunmuştur.
HATAY 2. SULH CEZA HÂKİMLİĞİ:6.11.2018 gün ve D.İş:2018/2342 sayı ile; 6458sayılı Kanun’un 68. maddesi dışında kalanbütün itiraz ve kanun yollarında idare mahkemeleriningörevli olduğu belirtilerek, yapılan başvuru konusundakarar verme görevinin idari yargı yerine ait olduğugerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, verilen karar itirazedilmeden kesinleşmiştir.
Davacıvekili, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
HATAY 1. İDAREMAHKEMESİ: 16.1.2019 gün ve E:2019/5 sayı ile; 6458sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezasınakarşı 6458 sayılı Kanun’da kanun yoluna ilişkinbir düzenleme bulunmadığından, dava konusu idari paracezasının iptali istemiyle açılan davanıngörüm ve çözümünün 5326 sayılıKanun uyarınca adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesi uyarınca görevliyargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurul-masına ve davanın incelenmesinin UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VEGEREKÇE:
UyuşmazlıkMahkemesinin Hicabi DURSUN’un başkanlığında,Üyeler Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, SüleymanHilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ ve Nurdane TOPUZ’unkatılımlarıyla yapılan 25.03.2019 tarihlitoplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
İdare Mahkemesince, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece,ekinde adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyleUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usuleilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hâkim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 6458 sayılı Yabancılar veUluslararası Koruma Kanunu’nun 102. maddesinin ikincifıkrası uyarınca verilen idari para cezasının iptaliistemiyle açılmıştır.
4.4.2013 gün ve 6458sayılı Kanun’un “Amaç”başlığı altında düzenlenen 1. maddesinde, “Bu Kanunun amacı; yabancıların Türkiye’yegirişleri, Türkiye’de kalışları veTürkiye’den çıkışları ileTürkiye’den koruma talep eden yabancılara sağlanacakkorumanın kapsamına ve uygulanmasına ilişkin usul veesasları düzenlemektir.” ; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, “(1) Bu Kanun, yabancılarlailgili iş ve işlemleri; sınırlarda, sınırkapılarında ya da Türkiye içinde yabancılarınmünferit koruma talepleri üzerine sağlanacak uluslararasıkorumayı, ayrılmaya zorlandıkları ülkeye geridönemeyen ve kitlesel olarak Türkiye’ye gelen yabancılaraacil olarak sağlanacak geçici korumayı kapsar.
(2) Bu Kanunun uygulanmasında,Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası anlaşmalar ileözel kanunlardaki hükümler saklıdır.” denilmiş;
6458 sayılı Kanun’unDördüncü Kısım Yabancılar ve UluslararasıKorumaya İlişkin Ortak Hükümler üstbaşlığı altında düzenlenen “İdaripara cezası” başlıklı 102. maddesinde, “(1) Diğer kanunlara göre daha ağır bir cezagerektirmediği takdirde;
a) 5 inci maddeye aykırışekilde, Türkiye’ye yasa dışı giren veyaTürkiye’yi yasa dışı terk eden ya da bunateşebbüs eden yabancılar hakkında iki bin Türk Lirası,
b) 9 uncu maddenin birinci ve ikincifıkraları uyarınca Türkiye’ye girişleriyasaklanmış olmasına rağmen Türkiye’yegirebilmiş olanlar hakkında bin Türk Lirası,
c) 56 ncı maddenin birincifıkrasında tanınan sürede Türkiye’denayrılmayanlar hakkında bin Türk Lirası,
ç) 57 nci, 58 inci, 60ıncı ve 68 inci maddeler kapsamındaki işlemlersırasında kaçanlar hakkında bin Türk Lirası,
d) (Ek: 15/8/2017-KHK-694/171 md.; Aynenkabul: 1/2/2018-7078/165 md.) 98 inci maddenin birinci ve ikincifıkralarında yer alan yükümlülüklere uymayantaşıyıcılar hakkında, fiil suçoluşturmadığı takdirde, bin Türk Lirasından on binTürk Lirasına kadar,
idari para cezası uygulanır.
(2) (Ek: 15/8/2017-KHK-694/171 md.; Aynenkabul: 1/2/2018-7078/165 md.) Geçerli seyahat belgesi, TürkiyeCumhuriyeti yetkili makamlarından verilmiş yabancı kimlikkartı, ikamet izni veya geçerli yol izin belgesi olmayanyabancı şahısların ülkeye girmesine, ülkedençıkarılmasına, ülke içinde herhangi biraraç veya binek hayvan vasıtasıyla veya yaya olarak seyahatetmesine imkân sağlayan kişilere, kanunlarda ayrıcasuç olarak tanımlanmayan eylemler nedeniyle tespit edilen her biryabancı sayısınca bin Türk Lirası idari paracezası verilir.
(3) İdari para cezasıöngörülen kabahatlerin bir takvim yılı içindetekrarı hâlinde, para cezaları yarı oranındaartırılarak uygulanır.
(4) Bu maddedeki idari paracezalarının uygulanması, Kanunda öngörülendiğer idari tedbirlerin uygulanmasına engel teşkil etmez.
(5) Bu maddedeki idari paracezaları, valilik veya Genel Müdürlük ya da kollukbirimlerince uygulanır. Verilen para cezaları tebliğ tarihindenitibaren otuz gün içinde ödenir.
(6) (Ek: 15/8/2017-KHK-694/171 md.; Aynenkabul: 1/2/2018-7078/165 md.) Düzensiz göçü önlemekmaksadıyla Bakanlıkça yürürlüğe konulandüzenlemelerde belirtilen yükümlülüklere uymayanlaraGenel Müdürlük veya valilikler tarafından beş yüzTürk Lirasından on bin Türk Lirasına kadar idari paracezası verilebilir.” hükmü yeralmıştır.
Olayda, davanın, 6458sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun102. madde-sinin ikinci fıkrasında yer alan “Geçerliseyahat belgesi, Türkiye Cumhuriyeti yetkili makamlarındanverilmiş yabancı kimlik kartı, ikamet izni veya geçerliyol izin belgesi olmayan yabancı şahısların ülkeyegirmesine, ülkeden çıkarılmasına, ülkeiçinde herhangi bir araç veya binek hayvan vasıtasıylaveya yaya olarak seyahat etmesine imkân sağlayan kişilere,kanunlarda ayrıca suç olarak tanımlanmayan eylemler nedeniyletespit edilen her bir yabancı sayısınca bin TürkLirası idari para cezası verilir.” hükmüuyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyleaçıldığı, 6458 sayılı Kanun’dada, bu Kanuna göre verilen idari para cezalarına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yerverilmediği, 6458 sayılı Kanun’un 53.maddesinin ikinci fıkrasında, sınır dışıetme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren onbeş gün içinde idare mahkemesine başvurulabileceğininve Kanun’un Üçüncü KısımUluslararası Koruma üst başlığı altında“İdari itiraz ve yargı yolu” başlıklı 80.maddesinde “Bu Kısımda yazılı hükümleruyarınca alınan kararlara karşı idari itiraz ve yargıyoluna başvurulduğunda aşağıdaki hükümleruygulanır:
a) İlgili kişi veya yasaltemsilcisi ya da avukatı tarafından kararın tebliğindenitibaren on gün içinde Uluslararası Koruma DeğerlendirmeKomisyonuna itiraz edilebilir. Ancak 68 inci, 72 nci ve 79 uncu maddeleregöre verilen kararlara karşı sadece yargı yolunabaşvurulabilir.
b) İdari itiraz sonucu alınankarar, ilgiliye veya yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğedilir. Kararın olumsuz olması hâlinde, ilgili kişi biravukat tarafından temsil edilmiyorsa kararın sonucu, itiraz usullerive süreleri hakkında kendisi veya yasal temsilcisi bilgilendirilir.
c) Bakanlık, verilen kararlarakarşı yapılan idari itiraz usullerini düzenleyebilir.
ç) 68 inci maddede düzenlenenyargı yolu hariç olmak üzere, 72 nci ve 79 uncu maddelerçerçevesinde alınan kararlara karşı, kararıntebliğinden itibaren on beş gün, alınan diğer idarikarar ve işlemlere karşı kararın tebliğinden itibarenotuz gün içinde, ilgili kişi veya yasal temsilcisi ya daavukatı tarafından yetkili idare mahkemesine başvurulabilir.
d) 72 nci ve 79 uncu maddelerçerçevesinde mahkemeye yapılan başvurular on beşgün içinde sonuçlandırılır. Mahkemenin bukonuda vermiş olduğu karar kesindir.
e) İtiraz veya yargılamasüreci sonuçlanıncaya kadar ilgili kişinin ülkedekalışına izin verilir.” şeklinde idari yargıyoluna başvurulacak durumların düzenlendiğianlaşılmıştır.
Öte yandan, 30.3.2005 tarihli ve5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesinideğiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılıYasa’nın 31. maddesinde, “ (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesiyaptırımını gerektiren bütün fiillerhakkında,
uygulanır” denilmiş;Kanunun 16. maddesinde, kabahatler karşılığındauygulanacak olan idari yaptırımların idari para cezası veidari tedbirlerden ibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetinkamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerolduğu hükme bağlanmış; “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında ise“idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesineilişkin idari yaptırım kararına karşı,kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geçonbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir.Bu süre içinde başvurunun yapılmamışolması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir”düzenlemeleri yer almıştır.
Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamudüzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflariçin bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yenibir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişede etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanınaçıldığı andaki kurallara göre görevliolan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan vefakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemeningörevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadakigörev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerininvarlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararıverilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, davagörevsiz mahkemede açılmış, bu sıradayapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme odava için görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artıkgörevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli halegeldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta,öngörülen idari para cezasının 5326sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 6458 sayılıYabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nda idari paracezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediğianlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesindebelirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326sayılı Yasa hükümleri dikkate alınacağından,dava konusu idari para cezasına karşı açılandavanın görüm ve çözümünde, anılanKanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Hatay1. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile, Hatay2. Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 6.11.2018 gün veD.İş:2018/2342 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç: Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Hatay 1. İdareMahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Hatay 2. Sulh CezaHâkimliğince verilen 6.11.2018 gün ve D.İş:2018/2342 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRIL-MASINA, 25.03.2019 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Hicabi DURSUN Üye Şükrü BOZER Üye Mehmet AKSU Üye Birol SONER Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Aydemir TUNÇ Üye Nurdane TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy