T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018/803
KARAR NO : 2019/148
KARAR TR: 25.02.2019
ÖZET : Sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : A.A.T.Sigorta Şirketi
Vekili : Av.Ç.U.
Davalı : İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.A.K.S.
O L A Y :Davacıvekilidavadilekçesindeözetle;müvekkilincesigortalanan35 RS 356 plakalı aracın, 19.10.2013 tarihindeAlsancakGündoğdu Meydanından, Atatürk Caddesine girişyapacağı sırada davalıya ait hareketli bariyerlerinçalışması ile hasar gördüğünü,kaza sonrasında 5.198,00-TL ödemeyapıldığını, kazanın meydana geldiğibariyerlerin davalıya ait olduğunu ileri sürerek, 5.198,00-TLtazminatın ödeme tarihi olan 20.12.2013 tarihinden itibarenişleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır.
İZMİR 4. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 12.11.2015gün ve E:2014/527, K:2015/293 sayı ile, idare'nin hizmet kusuruniteliğindeki eylemi sonucu meydana gelen zararlardan dolayı;İdari Yargılama Usulü Yasası'nın 2/1 -b maddesigereğince İdare'ye karşı, idari yargı yerinde tamyargı davası açılması gerekeceği;Mahkemelerindeki iş bu davanın idari yargı görevinegirdiğinden, 6100 Sayılı HMK.nun 114/1-b ve 115/2. maddelerigereğince usulden reddine reddine karar vermiş,bu karar davacıvekili tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi: 24.3.2016 gün veE:2016/4423, K:2016/3753 sayı ile, dosya içerisindeki bilgi vebelgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılandelillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul veyasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacıvekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarınınreddiyle usul ve yasaya uygun bulunan hükmün onanmasına kararvermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez araçta meydana gelen 5.198,00-TL'likzararın ve bariyerlere verilen zarar nedeniyle hataen ödendiğiniileri sürdüğü 1.758,00-TL'nin ödeme tarihindenitibaren işleyecek avans faiziyle birlikte tazmini istemiyle idariyargı yerinde dava açmıştır.
İzmir 2. İdare Mahkemesi: 30.12.2016 gün veE:2016/955, K:2016/1844 sayı ile, dava konusuuyuşmazlığın 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu’nun uygulanmasına ilişkin bir tazminat davasıolduğu, anılan Kanunun 110. maddesi uyarınca davanıngörüm ve çözümünde adli yargı mercileriningörevli olduğu gerekçesiyle, davanın görevyönünden reddine karar vermiş, bu karara karşıdavacı vekili tarafından istinaf isteminde bulunulmuştur.
İzmir Bölge İdare Mahkemesi Altıncıİdare Dava Dairesi : 11.5.2017 gün ve E:2017/696, K:2017/723sayı ile, olayda; adli yargı yerinde verilen"görevsizlik" kararının kesinleşmesi üzerineaçılan davada; uyuşmazlığınçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu değerlendirmesini yapan Mahkemenin 2247 sayılıYasanın 19. maddesi uyarınca görevli merciin belirlenmesiiçin Uyuşmazlık Mahkemesine başvuruda bulunmasıgerekirken; bu yolu kullanmayarak davanın "görevsizlik nedeniylereddine" karar vermesinin anılan usul kurallarına uygunolmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusununkabulü ile, mahkeme kararın kaldırılmasına karar vermiştir.
İzmir 2. İdare Mahkemesi: 1.2.2018 gün veE:2017/1040, K:2018/128 sayı ile, dava konusu olayıngerçekleştiği Alsancak Gündoğdu Meydanı -Atatürk Caddesi güzergahının 09/10/2013 tarihli UKOME genelkurul toplantısında kış uygulaması olarak 15 Ekim-15Nisan tarihleri arasında sadece Cuma, Cumartesi ve Pazar günleribelli saatlerde trafiğe kapatılacağına ilişkin2013/480 sayılı kararın alındığı, cumartesigünleri 19.00-02.00 saatleri arası anılan güzergahıntrafiğe kapalı olacağının belirlendiği ve bunailişkin bilgileri içerir uyarı levhasınınkazanın meydana geldiği bölgeyeasıldığının anlaşıldığı; budurumda, olayın gerçekleştiği 19/10/2013 (cumartesi)tarihinde yukarıda bahsi geçen UKOME kararı gereğitrafiğe kapatılarak buna ilişkin uyarının davalıidarece ilan edildiği ve olayın trafik denetleme şubemüdürlüğüne bağlı ekiplerce tutulantutanaklardan saat 19.00'dan sonra gerçekleşmiş olduğuhususları birlikte değerlendirildiğinde davalı idarenindavacı şirketin sigortalısınınkarıştığı tek taraflı trafik kazasındakusuru bulunmadığı sonucuna varıldığıgerekçesiyle, davanın reddine karar vermiş, bu kararakarşı davacı vekili tarafından istinaf isteminde bulunulmuştur.
İzmir Bölge İdare Mahkemesi Altıncıİdare Dava Dairesi : 27.9.2018 gün ve E:2018/1214, K:2018/1476sayı ile, mahkemenin ilk "görev ret" kararınınkaldırılmasına ilişkin kararlarının"kesin" nitelikte bir karar olarak, ilk derece Mahkemesiyönünden gerekçesi ve hüküm fıkrası ilebirlikte bağlayıcı olduğu; aksi durumda usul ekonomisi ilkelerinede aykırı olarak uyuşmazlığın usul kurallarıyönünden çözümlenmesinin gecikeceği degözönünde bulundurularak; Dairelerinin kesin nitelikteki11.05.2017 tarihli kararının gereği gibi karar verilmeküzere usul kurallarına aykırı olarak verilen başvuruyakonu kararın kaldırılması gerektiğigerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulüne, mahkemece verilenkararın kaldırılmasına, kesin nitelikteki Dairemizin11.05.2017 tarih, E:2017/696, K:2017/723 sayılı kararınıngerekleri yerine getirilmek ve 2577 sayılı Kanunun 45. maddesiuyarınca belirtilen husus göz önünde bulundurularak yenidenbir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesinekesin olarak karar vermiştir.
İZMİR 2. İDARE MAHKEMESİ: 24.10.2018gün ve E:2018/1346 sayı ile,dava konusu uyuşmazlığın2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nunuygulanmasına ilişkin bir tazminat davası olduğu,anılan Kanunun 110. maddesi uyarınca davanın görüm veçözümünde adli yargı mercilerinin görevliolduğu gerekçesiyle adli yargının görev alanınagiren davanın, 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesi’nin Kuruluş ve İşleyişi HakkındaKanunun19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesineve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince kararverilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 25.02.2019 günlütoplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre;İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idariyargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyasıile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, sigortalı aracın uğradığıhasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarecegiderilmesi isteminden ibaret bulunan bir rücuen tazminat davasıdır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde,Kanunun amacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları,hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasınıve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev,yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğegiren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110.maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamugörevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukukisorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde deaçılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “BuKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreveilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, dava dosyasında mevcut bilgi vebelgelerin incelenmesi sonucunda; Şirkete sigortalıvasıtanın geçirdiği trafik kazası neticesindehasarlandığı, bahis konusu olay neticesinde vasıtada maddihasarın meydana geldiği; tespit edilen hasar bedelinin sigortalıvasıta sahibine ödendiği, olayın meydana gelişindedavalı idarenin yol kusurunun tespit edildiği, meydana gelen hasarnedeniyle sigortalısına tazminat ödeyen şirketin kusurnispetine göre faiziyle birlikte davalıdan tahsili istemiyledavanın açılmış olduğuanlaşılmaktadır.
2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurularıüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ileanılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptalistemini oy birliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi,askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın 158 inci maddesinin son fıkrasında“ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görevuyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esasalınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’ninyukarıda gerekçesine yer verilen kararı, yasa koyucunun idariyargının görevine giren bir konuyu adli yargınıngörevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılıKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ileöngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesininAnayasa’ya aykırı bulunmadığına dair olup, esasitibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır veAnayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda,2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu dolayısıyla, İzmir 2. İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile, İzmir 4. Asliye Hukuk Mahkemesinceverilen 12.11.2015 gün ve E:2014/527, K:2015/293 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İzmir 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,İzmir 4. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 12.11.2015 gün veE:2014/527, K:2015/293 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 25.02.2019 gününde OYBİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
SüleymanHilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy