T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018 / 799
KARAR NO : 2019 / 116
KARAR TR : 25.2.2019
ÖZET : Gecekondu Önleme Bölgesinde bulunan taşınmazların; 775 sayılı yasa uyarınca davacılara yapılan arsa tahsislerinin iptal edilmesi üzerine, arsa bedellerinin ödendiğinden bahisle, dava tarihindeki rayiç bedellerinin ödenmesi istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar :1- N. Y. ve diğ.
Vekilleri :Av. O. G.& Av. K. G.& Av. S.G.
Davalı :Balıkesir Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı
Vekili : Av. B. Y. Ş.
O L A Y :Davacılarvekili dava dilekçesinde; davalı BelediyeBaşkanlığı tarafından müvekkillerine muhteliftarihlerde ‘Balıkesir İli, Karesi İlçesi,İkinci Kaya Bey Mahallesi, 5 no.lu gecekondu önlemebölgesinde’ arsa tahsis belgesi verilmiş olduğunu; dar gelirli olan müvekkillerinin, arsa tahsis belgelerinintaksitlerini ödediklerini, buna ilişkin herhangi birborçları kalmadığını; buna rağmen, davalı Belediye tarafından 2016 senesinde 775sayılı Gecekondu Uygulama Yönetmeliği’nin 15. maddesindebulunan “...arsa sahipleri konut inşa kredisi almayacak ise, tapusenedi tarihinden itibaren en geç 1 yıl içinde konutunuyapmaya başlamaları ve önceden tespit edilen plana görenüve kısmını en geç 2 yıl içindebitirmeleri şarttır. Bu şarta uymayanlardan tahsil edilenarsalar, hiçbir hüküm alınmasına lüzumkalmaksızın arsa, bedeline mahsuben tahsil olunan meblağkendisine iade olunarak geri alınır. ” hükmügerekçe gösterilerek, müvekkillerine verilen 1030 adetparsele ait arsa tahsis belgesinin iptal edildiğini; Davalıtarafından müvekkillere verilen ve daha sonra iptal edilen arsatahsis belgelerine ve ödemelere ilişkin bilgileri ekte sunduklarınıbir kısım ödeme dekontlarının da davalıBelediyede mevcut olduğunu; “arsa tahsis belgelerinin iptali”işleminin, hukuken kabulünün mümkün olmadığını;taşınmazların bulunduğu bölgeye BalıkesirToplu Konut A.Ş. tarafından müdahale edildiğinin demüvekkillerince tespit edildiğini; her ne kadar davalı idarenin“arsa tahsis ” belgelerini iptali işlemi hukukaaykırı olsa da, dava konularının, davacılaratahsis edilen arsalara ilişkin yapılan ödemelerin faizi ilebirlikte iadesine ilişkin davalı belediyenin almışolduğu karar olduğunu; davalı tarafından, arsalarındava tarihindeki rayiç bedellerinin müvekkillerine ödenmesiningerektiğini; davalı belediyenin davacılara satıp,özgülediği arsalara ilişkin aldığı ödemeleri faizi ile birlikte iadesine ilişkin kararının;775 sayılı Gecekondu Kanununa ve uygulama yönetmeliğine,diğer mevzuat hükümleri ile yargı içtihatlarınaaykırı olduğunu; somut olayda davacıların arsa tahsisbedellerini ödemekle borçlarını ifa etmesine rağmen,davalı belediyenin arsaların mülkiyetini davacılara teslimetmediğini, hatta inşaat firmasına arsaları devretmeklekendi kusuruyla borcunun ifasını fiili olarakimkansızlaştırdığını; Avrupaİnsan Hakları Sözleşmesine taraf ülkelerdenolmamız ve Anayasa’nın 90. maddesi de göz önünealındığında, iç hukuk sistemimizde de meşrubeklenti kavramının mülkiyet hakkının korunmasıkapsamında uygulanacağını; dolayısıyladavalı Belediyenin, müvekkillerinin “meşrubeklenti” kapsamına dâhil olan arsaların mülkiyetinidevralmalarının önüne geçmiş olduğunu, müvekkillerininAvrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Ek 1 Protokolkapsamında korunan mülkiyet haklarını ihlal ettiğiniifade ederek; müvekkillerinin yapmış olduğuödemelerin arsa tahsisi karşılığı olması vearsa tahsisinin fiili olarak imkansız olması sebebi ile; her birmüvekkilleri için ayrı ayrı olmak üzere; taşınmazın,fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydıylaşimdilik 1.000,00 TL. olarak(toplam 90.000,00TL), talep ettikleri davatarihindeki rayiç bedelinin, davalıdan alınarak müvekkillerineverilmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
Davalıvekilince verilen cevap dilekçesinde, davada idari yargınıngörevli olduğu ileri sürülerek, görev itirazındabulunulmuştur.
BALIKESİR3. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ; 17.4.2018 günlü 1.celsede veE:2017/327 sayı ile, yargı yolu yönünden davalıvekilinin itirazının reddine karar vermiştir.
Davalıvekilinin olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması yolundaki dilekçesi üzerine, davadosyasının onaylı örneği DanıştayBaşsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAYBAŞSAVCISI; “(…)775 sayılı Gecekondu Kanunu'nun"Kapsam ve tarif’ başlıklı 1. maddesinde;"Mevcut gecekonduların ıslahı, tasfiyesi, yeniden gecekonduyapımının önlenmesi ve bu amaçlarla alınmasıgereken tedbirler hakkında bu kanun hükümleriuygulanır." hükmüne yer verilmiş olup, anılanYasa'nın 4. maddesinde "Gecekonduların ıslah, tasfiye veönleme bölgeleri içinde bulunan binalı ve binasızvakıf taşınmaz mallardan 3 üncü maddenin ikincifıkrası kapsamı dışında kalanları, bukanunda belirtilen amaçlarda kullanılmak üzere,aşağıdaki şartlarla ve genel hükümlere görebedeli ödenmek suretiyle ilgili belediyelerin mülkiyetinegeçer:
a) Arazi vearsaların bedeli; bulunduğu şehir, kasaba ve bölgeninözellikleri, yapılmış ve yapılacak kamu hizmet vetesislerinin durumu vesair hususlar da gözönünde bulundurularak,ilgili belediye ve Vakıflar İdaresi arasında anlaşma yoluile tesbit edilir.
b) Bu arazive arsalar üzerinde Vakıflar İdaresine ait herhangi biryapı bulunduğu takdirde, bu yapının bedeli ayrıcahesaba katılır.
c) Bedele aitanlaşmazlıklar mahalli asliye hukuk mahkemelerince basit muhakemeusulü ile hallolunur. Bu anlaşmazlıklar tapu tesciline engelolamaz. Vakıflar İdaresi ve tapu daireleri vakıftaşınmaz malların cins, miktar ve yerleri ile diğervasıflarını açıkça belirten listeleri,talepleri üzerine en geç 2 ay içerisinde ilgili belediyelerebildirmekle yükümlüdürler.
Belediyeler,kendi mali güçleri ve programlarına göre, butaşınmaz malların tamamen veya peyderpey tescilini istiyebilirler.
Sözügeçen bölgelerde Devlet veya diğer kamu tüzelkişileri tarafından yaptırılacak kamu hizmet ve tesisleriiçin lüzumlu vakıf taşınmaz mallar dayukarıdaki esaslara göre bu İdarelere intikal ettirilir."hükümleri yer almıştır.
YineYasa'nın 25. maddesinde; "7 nci madde gereğince tesbit olunanönleme bölgelerindeki arsaların, önceliklegecekonduların ıslahı ve tasfiyesi sebepleriyleaçıkta kalacaklara ve diğer konutsuz vatandaşlaraverileceği,
Buarsalardan, ıslah ve tasfiye bölgelerinde bulunan diğeryapı sahiplerinden yapısının tasfiyesini istiyenlerin defaydalanabileceği,
Her nesebeple olursa olsun, bu kanun hükümlerince arsa tahsis edilecekkimselerin, yoksul veya dar gelirli olması, kendisinin veya eşininveya ergin olmıyan çocuğunun herhangi bir belediyesınırı içinde ev yapmaya müsait arsaya veya herhangi bir yerde bir ev veya apartmanın ayrı bir dairesinekarşılık olan payına sahip bulunmamasınınşart olduğu,
Kimlerinyoksul ve dar gelirli sayılacağı, kendisine arsa tahsisedileceklerin öncelik sırası ve yukarda sözügeçen diğer hususların esaslarının yönetmeliktebelirtileceği, öngörülmüştür.
Yasa'nın26. maddesinde; "25 inci maddede sözü geçen arsalaryönetmelikte belirtilen şekil ve esaslar dahilinde ve tespit olunacakbedellerle kendilerine arsa verilmesi gerekenleredağıtılır.
Arsa vebinaların halihazır durumları ile şahıslara veya kamukurum ve kuruluşlarına tahsis veya satışlarıvaliliklerince tespit ve Toplu Konut İdaresiBaşkanlığınca onaylanan emsal bedel üzerindenyapılır.
Binalar vekonutlar, valiliklerin teklifi üzerine, bu bedelin yüzdeyirmibeşi (% 25) peşin olarak yatırılmak ve vade farkıalınmak kaydıyla taksitle de satılabilir.
Şahıslaraveya kamu kurum ve kuruluşlarına, arsaların ve binalarınsatış veya tahsisine dair esaslar Toplu Konut İdaresiBaşkanlığınca hazırlanacak yönetmeliklebelirlenir." hükümleri ile 27. maddede; "Bu kanunhükümlerine göre kendilerine arsa tahsis edilenlerlegecekondusunu ıslah edeceklere, imkanları nispetinde Toplu Konutİdaresi Başkanlığınca, mahalli belediyelerce veyadiğer daire ve kurumlarca her türlü teknik yardımyapılır ve bunlara uzun vadeli konut kredisi verilmesi ve ayniyardım yapılması yoluna gidilir. İslahı gerekenkonutların tesbiti işlemleri, arsa tahsisi, yeniden konut yapacaklaraveya konutunu ıslah edeceklere temin olunacak kredi veyayapılabilecek ayni ve teknik yardımların miktar, şekil vesair şartlarına dair esaslar yönetmelikte belirtilir."hükümleri yer almış bulunmaktadır.
Anılandüzenlemelere göre, Yasa'da öngörülen usûl veesaslara uygunluğu saptananlara hak sahipliğiölçütüne dayalı tahsis yapılarak, gereklidüzenlemeler tamamlandıktan sonra da yapılmış olantahsisin esas alınması suretiyle tapu verilmektedir. 775sayılı Yasa hükümlerine göre ilgili idarenin hak sahiplerinetapu verme yetkisi idari nitelik taşıyan uygulama işlemlerinindoğrudan bir sonucu olarak karşımızaçıkmaktadır.
Dosyanınincelenmesinden, Balıkesir İli, Karesi İlçesi, 2. KayabeyMahallesi, 5 Nolu Gecekondu Önleme Bölgesinde bulunan birkısım taşınmazların mülga BalıkesirBelediyesi tarafından davacılara 775 sayılı Yasauyarınca tahsis edildiği, anılan taşınmazlarüzerinde 775 sayılı Yasa uyarınca 2 yıl içindebina yapılması gerekirken yapı ruhsatıalınmadığı ve nüve inşaatlarının dayapılmadığının tespit edilmesi üzerine, aynıdurumda olan diğer taşınmazlarla birlikte BalıkesirBüyükşehir Belediye Meclisinin 19.04.2016 tarih ve 500sayılı kararıyla 5393 sayılı Belediye Kanununun 18-eve 69. maddelerine göre Balıkesir Gayrimenkul Yatırım veGıda Anonim Şirketine ayni sermaye olarak konulmasına ve tapudevrinin yapılmasına karar verildiği, davacılartarafından 775 sayılı Yasa uyarınca tahsis edilentaşınmazın bedelinin tamamının ödendiği,arsa tahsisinin tek taraflı olarak iptal edildiği, bu nedenle taşınmazlarınrayiç bedelinin tazminat olarak ödenmesine karar verilmesiistemiyle davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Bu durumda,davacıların dava açmaktaki amacı, 775 sayılıYasa uyarınca başlanılan tahsis işlemlerininsonuçlanmaması nedeniyle ödediğini iddia ettikleri arsabedeli nedeniyle oluşan zararın tazmini olduğundan,davacıların talebinin 775 sayılı Yasadaöngörülen hak sahipliği esaslarına uygun olupolmadığının belirlenmesinden kaynaklanan buuyuşmazlığın çözümünde İdariYargı yerleri görevli bulunmaktadır.
SONUÇ:Açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa’nın10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına vedosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine…”karar vermiştir.
Başkanlıkça,2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre YargıtayCumhuriyet Başsavcısının da yazılıdüşüncesi istenilmiştir.
YARGITAYCUMHURİYET BAŞSAVCISI; “(…)20/07/1966 tarihli ve 775sayılı Gecekondu Kanununun "Kapsam ve tarif' kenarbaşlıklı 1. maddesinde "Mevcut gecekondularınıslahı, tasfiyesi, yeniden gecekondu yapımınınönlenmesi ve bu amaçlarla alınması gereken tedbirlerhakkında bu kanun hükümleri uygulanır.”; aynıkenar başlıkta yer alan 2. maddesinde ise, "Bu kanunda sözügeçen (Gecekondu) deyimi ile, imar ve yapı işlerinidüzenliyen mevzuata ve genel hükümlere bağlıkalınmaksızın, kendisine ait olmıyan arazi veya arsalarüzerinde, sahibinin rızası alınmadan yapılan izinsizyapılar kastedilmektedir." hükümlerine yerverilmiştir.
AynıKanunun, "Belediyelere arsa sağlanması"başlığında yer alan 4. maddesinde, "Gecekondularınıslah, tasfiye ve önleme bölgeleri içinde bulunanbinalı ve binasız vakıf taşınmaz mallardan 3üncü maddenin ikinci fıkrası kapsamıdışında kalanları, bu kanunda belirtilen amaçlardakullanılmak üzere, aşağıdaki şartlarla ve genelhükümlere göre bedeli ödenmek suretiyle ilgilibelediyelerin mülkiyetine geçer: / a) Arazi ve arsalarınbedeli; bulunduğu şehir, kasaba ve bölgenin özellikleri,yapılmış ve yapılacak kamu hizmet ve tesislerinin durumuvesair hususlar da gözönünde bulundurularak, ilgili belediye veVakıflar İdaresi arasında anlaşma yolu ile tesbit edilir. /b) Bu arazi ve arsalar üzerinde Vakıflar İdaresine ait herhangibir yapı bulunduğu takdirde, bu yapının bedeli ayrıcahesaba katılır. / c) Bedele ait anlaşmazlıklar mahalliasliye hukuk mahkemelerince basit muhakeme usulü ile hallolunur. Buanlaşmazlıklar tapu tesciline engel olamaz. / Vakıflarİdaresi ve tapu daireleri vakıf taşınmaz mallarıncins, miktar ve yerleri ile diğer vasıflarınıaçıkça belirten listeleri, talepleri üzerine engeç 2 ay içerisinde ilgili belediyelere bildirmekleyükümlüdürler. / Belediyeler, kendi maligüçleri ve programlarına göre, bu taşınmazmalların tamamen veya peyderpey tescilini istiyebilirler. / Sözügeçen bölgelerde Devlet veya diğer kamu tüzelkişileri tarafından yaptırılacak kamu hizmet ve tesisleriiçin lüzumlu vakıf taşınmaz mallar dayukarıdaki esaslara göre bu İdarelere intikal ettirilir."hükmüne; "Arsa tahsisi şart ve şekilleri' kenarbaşlığında düzenlenen 25. maddesinde, "7 ncimadde gereğince tesbit olunan önleme bölgelerindeki arsalar,öncelikle gecekonduların ıslahı ve tasfiyesi sebepleriyleaçıkta kalacaklara ve diğer konutsuz vatandaşlaraverilir. / Bu arsalardan, ıslah ve tasfiye bölgelerinde bulunandiğer yapı sahiplerinden yapısının tasfiyesiniistiyenler de faydalanabilirler. / Her ne sebeple olursa olsun, bu kanunhükümlerince arsa tahsis edilecek kimselerin, yoksul veya dar gelirliolması, kendisinin veya eşinin veya ergin olmıyançocuğunun herhangi bir belediye sınırı içindeev yapmaya müsait arsaya veya her hangi bir yerde bir ev veyaapartmanın ayrı bir dairesine karşılık olanpayına sahip bulunmaması şarttır. / Kimlerin yoksul ve dargelirli sayılacağı, kendisine arsa tahsis edileceklerinöncelik sırası ve yukarda sözü geçen diğerhususların esasları yönetmelikte belirtilir.”hükmüne;26. maddesinde, "25 inci maddede sözü geçen arsalaryönetmelikte belirtilen şekil ve esaslar dahilinde ve tespit olunacakbedellerle kendilerine arsa verilmesi gerekenleredağıtılır. / Arsa ve binaların halihazırdurumları ile şahıslara veya kamu kurum vekuruluşlarına tahsis veya satışları valiliklerincetespit ve Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onaylananemsal bedel üzerinden yapılır. / Binalar ve konutlar,valiliklerin teklifi üzerine, bu bedelin yüzde yirmibeşi (% 25)peşin olarak yatırılmak ve vade farkı alınmakkaydıyla taksitle de satılabilir. / Şahıslara veya kamukurum ve kuruluşlarına, arsaların ve binaların satışveya tahsisine dair esaslar Toplu Konut İdaresiBaşkanlığınca hazırlanacak yönetmeliklebelirlenir." hükmüne; "Yardımlar ve muafiyetler"kenar başlıklı 27. maddesinde ise "Bu kanunhükümlerine göre kendilerine arsa tahsis edilenlerlegecekondusunu ıslah edeceklere, imkânları nispetinde TopluKonut İdaresi Başkanlığınca, mahalli belediyelerceveya diğer daire ve kurumlarca her türlü teknik yardımyapılır ve bunlara uzun vadeli konut kredisi verilmesi ve ayniyardım yapılması yoluna gidilir. İslahı gerekenkonutların tesbiti işlemleri, arsa tahsisi, yeniden konut yapacaklaraveya konutunu ıslah edeceklere temin olunacak kredi veyayapılabilecek ayni ve teknik yardımların miktar, şekil vesair şartlarına dair esaslar yönetmelikte belirtilir."hükmüne yer verilmiştir.
Anılanmevzuat uyarınca yapılan tespit ve değerlendirme sonucunda,öngörülen koşullara uygunluğu saptanan ilgililere arsaveya hisse tahsis etmek ve bunlar adına tapuya tescil ettirmek,koşulları taşımayanların istemlerini ise reddetmekyetkisine sahip olan idarenin söz konusu uygulama işlemleri, kamugücüne dayalı, re’sen ve tek yanlı niteliktaşımakta olduğu anlaşılmaktadır.
Anayasanın125/son maddesinde, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğanzararı ödemekle yükümlü olduğu kuralabağlanmış; 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanununun 2/1.b maddesinde, idari eylem ve işlemlerdendolayı hakları ihlal edilenler tarafından açılan tamyargı davaları, idari dava türleri arasındasayılmıştır.
775sayılı Gecekondu Kanunu uyarınca tahsis belgesikarşılığı tapu kaydının hukukînedenlerle verilememesi sonucu tahsis bedeli ödeyeninuğradığını iddia ettiği zararın tazminineilişkin davanın, işlemin davalı idarenin re'sen ve tektaraflı kamu gücü kullanması sonucu ortayaçıkması sebebiyle ve işlemin idari niteliğiitibarı ile idare mahkemelerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
Bu nedenle,Danıştay Başsavcılığının 2247sayılı Kanunun 10. maddesi gereğince yapmışolduğu başvurunun kabulü ile Balıkesir 3. Asliye HukukMahkemesinin 17/04/2018 tarihli ve E.2017/327 sayılı görevlilikkararının kaldırılmasına karar verilmesi…”gerektiği yolunda yazılı düşünce vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 25.2.2019 günlütoplantısında:
I-İLKİNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyasıörneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin,anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesive 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvurudabulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen YargıtayCumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, GecekonduÖnleme Bölgesinde bulunan taşınmazların; 775sayılı yasa uyarınca davacılara yapılan arsatahsislerinin iptal edilmesi üzerine, arsa bedellerininödendiğinden bahisle, (şimdilik toplam 90.000,00 TL olarak talepedilen) dava tarihindeki rayiç bedellerinin ödenmesine kararverilmesi istemiyle açılmıştır.
775sayılı Gecekondu Kanununun "Kapsam ve tarif'başlıklı 1. maddesinde; "Mevcut gecekondularınıslahı, tasfiyesi, yeniden gecekondu yapımınınönlenmesi ve bu amaçlarla alınması gereken tedbirlerhakkında bu kanun hükümleri uygulanır."hükmüne;
Anılan Yasa'nın4.maddesinde " "Gecekonduların ıslah, tasfiye veönleme bölgeleri içinde bulunan binalı ve binasızvakıf taşınmaz mallardan 3 üncü maddenin ikincifıkrası kapsamı dışında kalanları, bukanunda belirtilen amaçlarda kullanılmak üzere,aşağıdaki şartlarla ve genel hükümlere görebedeli ödenmek suretiyle ilgili belediyelerin mülkiyetinegeçer:
a) Arazi vearsaların bedeli; bulunduğu şehir, kasaba ve bölgeninözellikleri, yapılmış ve yapılacak kamu hizmet vetesislerinin durumu vesair hususlar da gözönünde bulundurularak,ilgili belediye ve Vakıflar İdaresi arasında anlaşma yoluile tesbit edilir.
b) Bu arazive arsalar üzerinde Vakıflar İdaresine ait herhangi biryapı bulunduğu takdirde, bu yapının bedeli ayrıcahesaba katılır.
c) Bedele aitanlaşmazlıklar mahalli asliye hukuk mahkemelerince basit muhakemeusulü ile hallolunur. Bu anlaşmazlıklar tapu tesciline engelolamaz Vakıflar İdaresi ve tapu daireleri vakıftaşınmaz malların cins, miktar ve yerleri ile diğervasıflarını açıkça belirten listeleri, talepleriüzerine en geç 2 ay içerisinde ilgili belediyelerebildirmekle yükümlüdürler.
Belediyeler,kendi mali güçleri ve programlarına göre, butaşınmaz malların tamamen veya peyderpey tesciliniistiyebilirler.
Sözügeçen bölgelerde Devlet veya diğer kamu tüzelkişileri tarafından yaptırılacak kamu hizmet ve tesisleriiçin lüzumlu vakıf taşınmaz mallar dayukarıdaki esaslara göre bu İdarelere intikal ettirilir."hükmüne;
"Arsatahsisi şart ve şekilleri" başlıklı 25. Maddesinde;“ 7 nci madde gereğince tesbit olunan önlemebölgelerindeki arsalar, öncelikle gecekondularınıslahı ve tasfiyesi sebepleriyle açıkta kalacaklara vediğer konutsuz vatandaşlara verilir.
Buarsalardan, ıslah ve tasfiye bölgelerinde bulunan diğeryapı sahiplerinden yapısının tasfiyesini istiyenler defaydalanabilirler.
Her nesebeple olursa olsun, bu kanun hükümlerince arsa tahsis edilecekkimselerin, yoksul veya dar gelirli olması, kendisinin veya eşininveya ergin olmıyan çocuğunun herhangi bir belediyesınırı içinde ev yapmaya müsait arsaya veya herhangi bir yerde bir ev veya apartmanın ayrı bir dairesinekarşılık olan payına sahip bulunmamasışarttır.
Kimlerinyoksul ve dar gelirli sayılacağı, kendisine arsa tahsisedileceklerin öncelik sırası ve yukarda sözügeçen diğer hususların esasları yönetmeliktebelirtilir.” Hükmüne;
AynıYasanın 26.maddesinde; “ (Değişik : 6/6/1984 - 3016/1 md.)
25 incimaddede sözü geçen arsalar yönetmelikte belirtilenşekil ve esaslar dahilinde ve tespit olunacak bedellerle kendilerine arsaverilmesi gerekenlere dağıtılır.
Arsa vebinaların halihazır durumları ile şahıslara veya kamukurum ve kuruluşlarına tahsis veya satışlarıvaliliklerince tespit ve Toplu Konut İdaresiBaşkanlığınca onaylanan emsal bedel üzerindenyapılır.
Binalar vekonutlar, valiliklerin teklifi üzerine, bu bedelin yüzdeyirmibeşi (% 25) peşin olarak yatırılmak ve vade farkıalınmak kaydıyla taksitle de satılabilir.
Şahıslaraveya kamu kurum ve kuruluşlarına, arsaların ve binalarınsatış veya tahsisine dair esaslar Toplu Konut İdaresiBaşkanlığınca hazırlanacak yönetmeliklebelirlenir.”hükmüne;
"Yardımlarve Muafiyetler" başlıklı 27. maddesinde; “Bu kanunhükümlerine göre kendilerine arsa tahsis edilenlerlegecekondusunu ıslah edeceklere, imkanları nispetinde Toplu Konutİdaresi Başkanlığınca, mahalli belediyelerce veyadiğer daire ve kurumlarca her türlü teknik yardımyapılır ve bunlara uzun vadeli konut kredisi verilmesi ve ayniyardım yapılması yoluna gidilir. Islahı gerekenkonutların tesbiti işlemleri, arsa tahsisi, yeniden konut yapacaklaraveya konutunu ıslah edeceklere temin olunacak kredi veyayapılabilecek ayni ve teknik yardımların miktar, şekil vesair şartlarına dair esaslar yönetmelikte belirtilir.
Kendilerinearsa tahsis edilenler, yönetmelikte belirtilen işlemleri, tahsistarihinden itibaren 6 ay içinde tamamlamıya ve krediyeihtiyaçları bulunduğu ve yönetmeliğe göregerektiği takdirde, Türkiye Emlak Kredi Bankasında kendilerinekredi tahsisini gerektirecek şekilde hesap açtırmayamecburdurlar. Bunlardan krediye hak kazananların kredi tahsis tarihindenitibaren diğerlerinin ise, arsa tahsisi tarihinden itibaren en geç1 yıl içinde konutlarını yapmaya başlamaları ve32 nci maddeye uygun olarak önceden tesbit edilen plana göre,nüve kısmını en geç 2 yıl içindebitirmeleri şarttır.
Buşartlara uymıyanlardan, bu kanuna göre tahsis edilmiş veyaedilecek taşınmaz mallar hiçbir hükümalınmasına lüzum kalınmaksızın gerialınır.” hükmüne;
775Sayılı Gecekondu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 15.maddesinde "...Arsa sahipleri konut inşa kredisi almayacak ise, tapusenedinin tarihinden itibaren en geç bir yıl içinde konutunuyapmağa başlamaları ve önceden tespit edilen planagöre nüve kısmını en geç 2 yıliçinde bitirmeleri şarttır. Bu şarta uymayanlardan tahsisedilen arsalar, hiçbir hüküm alınmasına lüzumkalmaksızın arsa bedeline mahsuben tahsil olunan meblağkendisine iade olunarak geri alınır " hükmüne yerverilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden; Balıkesir İli, Karesiİlçesi, 2. Kayabey Mahallesi, 5 Nolu Gecekondu Önleme Bölgesindebulunan bir kısım taşınmazların mülgaBalıkesir Belediyesi tarafından davacılara 775 sayılıYasa uyarınca tahsis edildiği, anılan taşınmazlarüzerinde 775 sayılı Yasa uyarınca 2 yıl içindebina yapılması gerekirken yapı ruhsatıalınmadığı ve nüve inşaatlarının dayapılmadığının tespit edilmesi üzerine, aynıdurumda olan diğer taşınmazlarla birlikte BalıkesirBüyükşehir Belediye Meclisinin 19.04.2016 tarih ve 500 sayılıkararıyla 5393 sayılı Belediye Kanununun 18-e ve 69. maddelerinegöre Balıkesir Gayrimenkul Yatırım ve Gıda AnonimŞirketine ayni sermaye olarak konulmasına ve tapu devrininyapılmasına karar verildiği, davacılar tarafından 775sayılı Yasa uyarınca tahsis edilen taşınmazınbedelinin tamamının ödendiği, arsa tahsisinin tektaraflı olarak iptal edildiği, bu nedenle; davacılarınyapmış olduğu ödemelerin arsa tahsisikarşılığı olması ve arsa tahsisinin fiili olarakimkansız olması sebebi ile; her bir davacı için ayrıayrı olmak üzere; taşınmazın, fazlayailişkin haklarının saklı kalması kaydıylaşimdilik 1.000,00 TL. olarak(toplam 90.000,00TL) talep ettikleri davatarihindeki rayiç bedelinin, tazminat olarak ödenmesine kararverilmesi istemiyle davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Belirtilendurum ve yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri karşısında,775 sayılı Yasa uyarınca tesis edilen işlemler sonucundaidarece bedeli karşılığında davacılara verilip,daha sonra mevzuata aykırı davranış gerekçesiyle tektaraflı olarak iptal edilen arsa tahsis belgeleri nedeniyle, idarenintazmin sorumluluğunun bulunup bulunmadığının idarehukuku ilkelerine göre saptanması gerekeceğinden; 775 sayılıYasa’da öngörülen düzenlemelere dayanarak davalıBelediye tarafından tesis edilen işlemdenkaynaklandığı ileri sürülen zararın giderilmesiistemine ilişkin bulunan davanın görüm veçözümünde idari yargı yerleri görevlibulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, DanıştayBaşsavcısı'nca yapılan başvurunun kabulü iledavalı vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Balıkesir 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin 17.4.2018 gün ve E:2017/327 sayılıkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı'ncayapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile davalı vekilinin görevitirazının reddine ilişkin Balıkesir 3. Asliye HukukMahkemesinin 17.4.2018 gün ve E:2017/327 sayılı KARARININKALDIRILMASINA, 25.2.2019 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy