T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019 / 65
KARAR NO : 2019 / 130
KARAR TR : 25.2.2019
ÖZET : Karayolunda meydana gelen trafik kazasında uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1-D.Ç.
2-A. K.
Vekilleri : Av.S.Ç.-Av. İ. A.
Davalı : Gaziosmanpaşa BelediyeBaşkanlığı
O L A Y :Davacılar vekili dilekçesinde; müvekkillerinden D. Ç.'ınmaliki diğer davacı A.K.'ın işleteni olduğu 34 TGB 13plakalı ticari otomobilin, 22/06/2018 günü GaziosmanpaşaSokullu Mehmet Paşa Caddesi istikametinde seyir halinde iken 17. Sokakbaşında bulunan pistonlu dubanın açılmasısonucunda zarar gördüğünü, yaralamalı ve maddihasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kazanın meydanagelmesinde pistonlu dubanın bakım ve onarımınıusulüne uygun olarak yapmayan davalının sorumlu olduğunu,trafik polisi tarafından da raporun bu şekilde tutulduğunubelirterek; aracın tamiri, yedek parça ve işçilikmasrafı olarak 44.000,00- TL.nin, değer kaybı olarak6.000,00-TLnin ve aracın tamirde geçen süredeuğradığı 10.000,00-TL kazanç kaybının kazatarihi olan 22/06/2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ilebirlikte davalıdan tazmini istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
GAZİOSMANPAŞA3.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ; 3.9.2018 gün ve E:2018/245, K:2018/220sayı ile, “(…)Dosya içeriğine göre;davacılar vekilinin davasının davaya bakmakla idari yargıgörevli olup HMK 'nın 114/1-a maddesi uyarınca yargı yolubakımından görevsizlik nedeni ile dava şartı yokluğundanusulden reddine karar vermek gerekmiştir.
KARAR:Yukarıda açıklanan gerekçe ve nedenlerle;
1-Davacınındavasının idari yargının görevli olması nedeniile yargı yolu bakımından görevsizlik nedeni ile davaşartı yokluğundan USULDEN REDDİNE…” kararvermiş, bu karar istinaf yoluna başvurulmaksızınkesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istemle idariyargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL2.İDARE MAHKEMES; 27.12.2018 gün ve E:2018/2076 sayı ile,“(…) 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlüResmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde deBu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreveilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
Dosyanınincelenmesinden, davacı D. Ç.'ın maliki olduğu 34 …13 plakalı aracın, davacı A. K.'ın sevk ve idaresinde iken,davalı idarenin bakım ve onarımından sorumlu olduğu veyola araç giriş çıkışınısağlamak üzere kullanılan pistonlu dubanınaçılması sonucunda hasar gördüğündenbahisle şimdilik toplam 60.000,00-TL tazminata hükmedilmesi talebiyleaçılan davada Gaziosmanpaşa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin03.09.2018 tarihli ve E:2018/245, K:2018/220 sayılı kararı ilegörevsizlik kararı verildiği, anılan karara karşıkanun yoluna başvurulmadığından 17.10.2018 tarihindekesinleştiği, bunun üzerine 15.11.2018 tarihinde MahkememizinE:2018/2076 sayılı dosyasına kayıtlı davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta,34 … 13 plakalı araç ile yaşanan trafik kazasındaoluşan hasarın ve olayın oluş biçiminin, 2918sayılı Kanun uyarınca düzenlenen trafik kazası tespittutanağı ile kayıt altına alındığı veanılan tutanak uyarınca davalı idarenin sorumlu olduğununiddia edildiği görülmüş olup, davanıngörüm ve çözümünde, 2918 sayılı Kanunuyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu anlaşıldığından,davaya bakmakla görevli merciin belirlenmesi içinUyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulması gerektiğisonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
Açıklanannedenlerle, Mahkememizin uyuşmazlığa bakmakla görevliolmaması ve görevli yargı yerinin adli yargı mahkemeleriolması sebebiyle, görevli yargı yerinin belirlenmesi için2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca UyuşmazlıkMahkemesi'ne başvurulmasına, dava dosyasınınUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine veuyuşmazlığın incelenmesinin UyuşmazlıkMahkemesi'nin kararına kadar ertelenmesine…” kararvermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 25.2.2019günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılanincelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, karayolunda meydana gelen trafik kazasında uğranılanzararın davalı idarece giderilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları TrafikKanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının karayollarında can vemal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacakve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları,hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasınıve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev,yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veyasahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisiolması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafikkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukukisorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde deaçılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “BuKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreveilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
Dosyanınincelenmesinden; davacılardan D. Ç.'ın maliki olduğu 34 …13 plakalı aracın, diğer davacı A. K.'ın sevk veidaresinde iken, davalı idarenin bakım ve onarımındansorumlu olduğu ve yola araç girişçıkışını sağlamak üzerekullanılan pistonlu dubanın açılması sonucunda hasargördüğünden bahisle şimdilik toplam 60.000,00-TLtazminatın kaza tarihi olan 22/06/2018 tarihinden itibaren işleyecekticari faizi ile birlikte tazmini istemiyle davaaçıldığı anlaşılmıştır.
2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurularıüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ileanılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptalistemini oy birliğiyle reddetmiştir: “… AnayasaMahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında dabelirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarakAnayasa’da adli ve idari yargı ayırımınagidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarınınadli yargıda görüleceğini öngörmektedir.İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiğigibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargıkolları arasında uygulamada var olan yargı yolubelirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesakbir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynıyargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklı kılındığıve bunun söz konusu davaların adli yargıdagörüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışmabulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücündenkaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusuolmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyirçizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üretenaraçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın 158 inci maddesinin sonfıkrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesiarasındaki görev uyuşmazlıklarında, AnayasaMahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmişbir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca,başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organlarıbakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğegiren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilenkararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı veKanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, İstanbul 2. İdareMahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Gaziosmanpaşa 3.AsliyeHukuk Mahkemesinin, 3.9.2018 gün ve E:2018/245, K:2018/220 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile, Gaziosmanpaşa 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin,3.9.2018 gün ve E:2018/245, K:2018/220 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,25.2.2019 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi. Başkan Üye Üye Üye Hicabi Şükrü Mehmet Birol DURSUN BOZER AKSU SONER Üye Üye Üye SüleymanHilmi Aydemir Nurdane AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy