T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019/116
KARAR NO : 2019/136
KARAR TR: 25.02.2019
ÖZET : 4342 sayılı Mera Kanununun 12'nci Maddesine Göre Düzenlenen Komisyon Tahsis Kararı Raporunun iptali istemiyleaçılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacılar : 1-K.Ç.
2-A.B.
3-K.K.
4-Ş.K.
5-T.Ç.
6-Y.K.
Vekili : Av. M.P.
Davalılar : Adli Yargıda
1- Kars Valiliği
Vekili : Av. İs.K.
2- Darboğaz Köyü Tüzel Kişiliği
İdari Yargıda
Kars Valiliği
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesindeözetle; müvekillerinin Kars İli, Selim İlçesi,Darboğaz Köyünde ikamet ettiklerini, Kars Valiliği İlMera Komisyonunun 05/01/2017 tarih 2017/01 sayılı mera tahsiskararı ile zarara uğratıldıklarını, köysınırları içinde bulunan mera, yaylak, kışlak,otlak ve çayırların tespit ve tahditçalışmalarının Kars İl Mera Komisyonutarafından yapıldığı ve 16.087,78 dekar alana sahipbir alanın mera olarak Selim İlçesi, DarboğazKöyü çiftçi ailelerinin kullanımı içinDarboğaz Köyü muhtarlığı tüzelkişiliğine 05/01/2017 tarih 2017/01 sayılı karar ile tahsisedildiğini, davaya konu mera tahsis ve tahdit kararının usul veyasaya aykırı şekilde tesis edildiğini, alınankararın amacının kamu yararı olması gerekirken mevcuthali ile bir kısım köylüyü köydengöçe zorlama ve hayvancılığı terketmeyeteşvik etme niteliği taşıdığını ilerisürerek, Mera Komisyonunun Tahsis Kararınınyürürlüğünün durdurulması içinihtiyati tedbir kararı verilmesi ve verilentahsis kararınıniptali istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
SELİM ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 18.5.2018 günve E: 2017/62, K: 2018/96 sayı ile, dava, her ne kadar mera tahsiskararının iptali istemi ile açılmış olsa da,dava dilekçesi ve davanın devamı sırasındadavacı tarafın mera kararının iptalini değil, kapsamınıngenişletilmesini istediğinin açık olduğu vedavacıların kararda mera olarak tahsis edilen alana ilişkin biritirazları bulunmadığını; Darboğazköyünün mera alanının ilgili karar ile tahsis edilenmera alanından çok daha büyük olduğunu ilerisürerek, mera tahsis kararı ile mera olarak hesaplanmayan başkayerlerinde olduğunu ve oralarında mera olarak belirlenip hesaba dahiledilmesine ilişkin olduğu talebinin Asliye Hukuk Mahkemesiningörevi kapsamında bulunmadığını;davacıların bu talebinin kabul edilmesi durumunda mahkemenin tahsiskararı ile kayıt altına alınmayan başka yerleri demera olarak belirleyip oraların da tahsis kararı kapsamınaalınmasına karar vereceği; oysaki bu yöndeki birkararın verilmesinin ancak idare mahkemesinden istenilebileceğigerekçesiyle, 6100 sayılı HMK'nun 114/b ve 115. maddelerigereğince yargı yolunun dava şartı olması ve davaşartı noksanlığının re'sen nazaraalınması gerektiği dikkate alınarak davanın İdariYargının görev alanında bulunması ve Mahkemelerininyargı yolu bakımından görevsiz olması nedeniyledavanın reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerindedava açmıştır.
ERZURUM 2. İDARE MAHKEMESİ: 17.1.2019 gün veE:2018/1652 sayı ile, 4342 sayılı Mera Kanunu'nun maddelerindeaçıkça meraların tahsisine ilişkin kararlarınmera tahsis komisyonlarınca verileceği ve Komisyon kararlarınakarşı 30 günlük askı ilan süresi vetebligatı gerektiren hallerde tebliğden itibaren 30 günlüksüre içinde asliye hukuk mahkemesine, kadastro yapılanyerlerde ise kadastro mahkemesine dava açılabileceğininhüküm altına alınması karşısındaişbu davanın görüm ve çözümünde adliyargının görevli olduğu sonucunavarıldığı gerekçesiyle Mahkemeleriningörevsizliğine, 2247 sayılı Kanunun 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 25.02.2019günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, idari yargı dosyası ile birlikteadli yargı dosyası da temin edilmek sureti ile 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesinde öngörülen şekildebaşvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, adli veidari yargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 4342 sayılı Mera Kanununun 12'nci Maddesine GöreDüzenlenen 05.01.2017 tarih ve 2017/01 sayılı Komisyon TahsisKararı Raporunun iptali istemiyle açılmıştır.
25/2/1998 tarih, 4342 sayılı Mera Kanununun“Amaç” başlıklı 1.maddesinde, “BuKanunun amacı; daha önce çeşitli kanunlarla tahsisedilmiş veya kadimden beri kullanılmakta olan mera, yaylak,kışlak ve kamuya ait otlak ve çayırların tespiti,tahdidi ile köy veya belediye tüzel kişilikleri adınatahsislerinin yapılmasını, belirlenecek kurallara uygun birşekilde kullandırılmasını, bakım veıslahının yapılarak verimliliklerininartırılmasını ve sürdürülmesini,kullanımlarının sürekli olarak denetlenmesini,korunmasını ve gerektiğinde kullanım amacınındeğiştirilmesini sağlamaktır.” denilmiş,
Kanunun, “Mera, Yaylak ve Kışlak Olarak Tahsis EdilecekYerler” başlıklı 5.maddesinde,“Komisyonca tespitedilecek ihtiyaca göre aşağıda belirtilen yerler mera,yaylak ve kışlak olarak, köylere veya belediyelere tahsisedilir.
a) Kadimden beri mera, yaylak ve kışlak olarakkullanılan yerler ile aynı amaçla kullanılmak üzereköy veya belediyelere tahsis ya da terk edilen yerler,
b) Devletin hüküm ve tasarrufunda veya Hazineninmülkiyetinde bulunan arazilerden etüt sonucu mera, yaylak vekışlak olarak yararlanılabileceği anlaşılanyerler,
c) Mera, yaylak ve kışlak olarak kullanılmak amacıylakamulaştırılacak yerler,
d) Tapu kayıtlarında mera, yaylak ve kışlak olarakgörülen ve halen işgal edilen yerler.” hükmüne;
“Komisyon ve Teknik Ekipler” başlıklı 6.maddesinde, “Mera, yaylak ve kışlakların tespit, tahdit vetahsisi Gıda, Tarım ve HayvancılıkBakanlığınca yapılır. Bu amaçla valiningörevlendireceği bir vali yardımcısıbaşkanlığında; Bakanlık il müdürü,Bakanlık il müdürlüğünden konu uzmanı birziraat mühendisi, Devlet Su İşleri GenelMüdürlüğü yetkili temsilcisi, Orman GenelMüdürlüğü yetkili temsilcisi, ilgili köy veyamahalle muhtarı, defterdarlıktan veya bulunamaması halinde valitarafından görevlendirilecek bir hukukçu, Milli EmlakMüdürlüğünden bir temsilci, Kadastro Müdürlüğündenbir teknik eleman, Ziraat Odası Başkanlığından bir temsilcive ilgisine göre genel kolluk biriminde görevli bir temsilci olmaküzere on bir kişiden oluşan bir komisyon kurulur.
Komisyonlar valilik onayı ile oluşturulur. Valiyardımcısının bulunmadığı durumlardakomisyona Bakanlık il müdürü veya görevlendireceğikonu uzmanı bir ziraat mühendisi başkanlık eder.
Mera, yaylak ve kışlak varlığı ilehayvancılık potansiyeli dikkate alınarak ihtiyaç duyulanil merkezi ve ilçelerde komisyona bağlı olarakçalışacak ve tespit, ölçme, harita yapma ve yergösterme çalışmalarını yapmak üzere"Teknik Ekipler" oluşturulur. (Değişikdördüncü fıkra: 27/5/2004-5178/1 md.) Bu ekipler;Bakanlık il veya ilçe müdürlüğünden bir ziraatmühendisi, Köy Hizmetleri İlMüdürlüğünden bir ziraat mühendisi veya teknikeleman, Kadastro Müdürlüğünden bir teknik eleman,Millî Emlak Müdürlüğünden bir temsilci, ormaniçi, orman kenarı ve orman üst sınırımeraları ile ilgili olarak bir orman mühendisi, 22.11.1984 tarihli ve3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlemesine DairTarım Reformu Kanununun uygulama alanlarında Tarım ReformuTeşkilatından bir ziraat mühendisi ile meradan yararlananköy ise köyün muhtarı, belediye ise belediye temsilcisi ilekomisyonun teklifi ve valinin onayı ile seçilen iki mahallîbilirkişiden oluşur.
Teknik ekipler ilçelerde kaymakamın, illerde komisyonunteklifi ve valinin onayı ile oluşturulur. Komisyon ve teknikekiplerin çalışma usul ve esasları yönetmeliklebelirlenir.” hükmüne;
Kanunun “Tahsis Kararı” başlıklı 12.maddesinde, “Komisyon, 11 inci maddeye göre belirlenen ihtiyacıkarşılayacak miktarda mera, yaylak ve kışlaklar ilebunlarla ilgili sulama ve geçit yeri olarak tespit edilen alanlarıhalkın ortak olarak yararlanmaları amacıyla, o köy veyabelediye tüzel kişiliğine tahsis eder ve tahsis kararıvaliliğin onayına sunulur. Bu kararda, tahsis edilen yerinniteliği, miktarı, sınırları, hayvan sulama vegeçit yerleri, tahsis amacı, otlatma kapasitesi, aileişletmelerinin büyükbaş hayvan birimi üzerindenotlatma hakkı ve otlatabilecekleri hayvan sayısı da belirtilir.İhtiyaçtan fazla çıkan kısım ise,ihtiyaç içinde bulunan çevre köy veya belediyelerlehayvancılık yapan özel veya tüzel kişilerekiralanabilir. Ancak kiralama durumu tahsis edilen köy ve belediyelerinhayvan sayısına göre her 5 yılda yeniden değerlendirilir.
Ayrıca bu Kanun kapsamına alınmakla birlikte, ancakıslah edilmek suretiyle mera olarak kullanılabilecek alanlar, gerekliıslah işlemlerini taahhüt eden özel ve tüzelkişilere kiralanabilir. Kiralama usul ve esasları yönetmeliklebelirlenir.
(Ek fıkra: 27/2/2013-6443/2 md.) Kiralanacak alandahayvancılık için gerekli bakım, barınma ve suihtiyaçlarını karşılayacak zorunluhayvancılık tesisleri kurulabilir. Bu tesislerin taban alanı,kiralanacak alanın yüzölçümünün yüzdebirini geçemez. Bu oranı bir katına kadar artırmayaCumhurbaşkanı yetkilidir. Bu tesislerin yapılması vekullanılması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkçaçıkarılacak yönetmelikle belirlenir.” hükmüne,
Kanunun “Tahsis Kararının Tebliği,İlanı, İtirazı ve Kütüğe Kayıt”başlıklı 13. maddesinde” Teknik ekiplerce yapılançalışmaların sonuçları komisyonca ilgiliköy ve belediyelerin ilan yerlerinde 30 gün süre ile askıdakalır.
Teknik ekiplerin tespit ve tahdit sonuçlarınakarşı askı ilanı süresi içinde komisyona itirazedilebilir.
Komisyon yapılan itirazları 60 gün içinde kararabağlar.
Komisyonun itirazları inceleyerek aldığı kararlarile tahsis kararları, o yerin köy muhtarlığı ilebelediye başkanlığına, defterdarlık veya malmüdürlüğüne, ilgili ormanmüdürlüğüne ve Tarım Reformu Teşkilatınatebliğ edilir. Ayrıca köy ve belediyelerde ve bunlarınbağlı olduğu ilçelerde alışılmışaraçlarla ilan edilir ve bu konuda tutanaklar ve haritalar eklenecek 30gün süre ile askıya çıkartılır. Komisyonkararlarına karşı 30 günlük askı ilan süresive tebligatı gerektiren hallerde tebliğden itibaren 30günlük süre içinde asliye hukuk mahkemesine, kadastroyapılan yerlerde ise kadastro mahkemesine dava açılabilir.
Dava konusu mera, yaylak ve kışlakların kadastroçalışma alanı dışında kalması halindekadastro mahkemelerinin yetkisi bu alanlarla ilgili davaları da kapsar.
30 günlük ilan süresi içinde haklarında davaaçılmayan kararlar kesinleşir ve tapu sicilmüdürlüğüne gönderilerek özel sicilekaydedilir. ” hükmüne yer verilmiştir.
Bu düzenlemelere göre;meralara ilişkin oluşturulanKomisyon Kararlarına karşı asliye hukuk, kadastro yapılanyerlerde ise kadastro mahkemesine dava açılabileceğianlaşılmaktadır.
Dava dosyalarının incelenmesinden;davacıların05/01/2017 tarih 2017/01 sayılı mera tahsiskararı ile Darboğaz Köyü Tüzel Kişiliğinetahsis edilen mera alanının tahsis ve edilen 16.087,78 dekar alandandaha büyük olduğu dolayısıyla kendilerinin bu karardanzarar gördüğü ve hayvan sayılarınıazaltmaları gerekeceği iddialarıyla söz konusukararının iptalinitalep ettiklerianlaşılmıştır.
Bu durumda, 4342 sayılı Mera Kanunu’nun 12. maddesikapsamında yapılan inceleme sonucunda, İl Mera Komisyonuncaalınan kararın iptali istemiyle açılan davanıngörüm ve çözümünde, anılan Kanunun 13.maddesindeki açık hüküm uyarınca adli yargıyeri görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, Erzurum 2. İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile Selim Asliye Hukuk Mahkemesinin 18.5.2018gün ve E: 2017/62, K: 2018/96 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Erzurum 2.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Selim Asliye HukukMahkemesinin 18.5.2018 gün ve E: 2017/62, K: 2018/96sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 25.02.2019gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
SüleymanHilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy