T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018 / 822
KARAR NO : 2019 / 121
KARAR TR : 25.2.2019
ÖZET : Davacıların hisseli taşınmazına, imar planında ve fiilen ilköğretim tesisleri alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile tazminat ödenmesi ve taşınmazların tapuda davalı adına tescili istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar :1)T. Z. Ve diğ..
Vekilleri :Av. R Ar & Av. S .S.& Av. S.B.Y.
Davalı :T.C. Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :Av. H.B.
O L A Y :Davacılar vekili dilekçesinde; müvekkillerinin miras sonucu452/8049 oranında malik oldukları İstanbul, Arnavutköy,Bolluca Mahallesi, Keçe Yolu Sokak, 182 ada, 3 parseldekayıtlı, arsa vasıflı taşınmazın, 14.06.2010 onay tarihli 1/1000 ölçekli Arnavutköy Merkez veÇevresi Uygulama İmar Planında İlköğretimtesisleri alanında kaldığını,taşınmazın haksız ve hukuka aykırı olarak,kamulaştırmasız el atma yoluyla fiili olarakilköğretim tesisi şeklinde kullanılmakta olduğunu;kamulaştırmasız el atma nedeni ile müvekkillerininuğradığı zararları gidermekle yükümlüolmasına rağmen, idarece bu durumun reddedildiğini; davalıidarece, taşınmazlara ilköğretim tesisi olacak şekildefiilen el atılmış olduğundan, taşınmazlarınmüvekkilleri tarafından kullanılamaz ve yararlanılamaz halegeldiğini; davalı idarece taşınmaza ilişkinkamulaştırma yapılarak bedelini müvekkillerine ödemesigerekirken bugüne kadar kamulaştırma yapılmadığını,bu durumun haksız fiil teşkil ettiğini belirterek; fazlaya ilişkinher türlü haklarının saklı kalması kaydı ve6100 Sayılı HMK 107. madde uyarınca dava konusu belirlenebilirolmadığından, davalarını belirsiz alacak davasıolarak açtıkları beyanıyla; müvekkillerine aitolan taşınmaz için şimdilik, 500,00 TL’ninkamulaştırmasız el atma tazminatı olarak dava tarihindenitibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idaredentahsiliyle Müvekkillerine taşınmazlardaki hisselerioranında ödenmesine; davalı İdarecekamulaştırılmasız el atılan dava konusutaşınmazların tapuda davalı adına tesciline kararverilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
İSTANBUL24.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 16.11.2017 gün ve E:2017/79,K:2017/388 sayı ile, “(…)Dosyanın tümüüzerinde yapılan inceleme neticesinde davanın, imardüzenlemesi nedeniyle taşınmazın kullanılamaz halegeldiğinden bahisle bedel isteminden ibaret olduğu,davalıların davanın reddini savunduğu, dava konusu taşınmazınimar planında eğitim tesisi alanı olarak belirlendiğitaşınmaza fiili kullanım ve imar planındaki mevcut hali ilehukuken el atıldığı, uygulama imar planlarında kamuhizmetine tahsis edilen yerler ile ilgili bedelkarşılığı idareye terk davalarında görevhususunun 20/08/2016 tarihli kanun değişikliği ile 2942 sy madde41, ek madde 1 ile İdari yargıya devredildiği, madde metnindefiili el atma söz konusu olsa dahi bununla birlikte hukuki el atma damevcut ise görevin idari yargıya ait olduğunun ve yasadeğişikliğinin derdest davalarda da geçerliolduğunun vurgulandığı, yalnızca fiili el atma halindeadli yargı görevli iken somut olayda hukuki ve fiili el atma mevcutolduğundan idari yargı kolunun görevli olduğudeğerlendirilerek aşağıdaki şekilde hükümkurulmuştur.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın6100 sayılı HMK nın 114/1-b maddesinde düzenlenenYargı yolunun caiz olması, dava şartı yokluğu sebebiile USULDEN REDDİNE(..)” karar vermiş, bu karar istinaf yolunabaşvurulmaksızın kesinleşmiştir.
Davacılarvekili aynı istemle, ancak talep miktarını 250.000,00TLgöstermek suretiyle, bu kez idari yargı yerinde davaaçmıştır.
İSTANBUL8.İDARE MAHKEMESİ: 11.10.2018 gün ve E:2018/1901 sayı ile,“(…)Kamulaştırmasız el atma, idarenin, birkişiye ait taşınmazı bilerek veya bilmeyerekkamulaştırmaya ilişkin usul ve kurallarınauymaksızın ve bir bedel ödemeksizin işgal ederek kamuhizmetine tahsis etmesi şeklinde tanımlanmaktadır. Bunagöre, kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesiiçin, kişiye ait gayrimenkulün idarece kamu hizmetindekullanılmak amacıyla işgal edilmiş olması ve buişgalin kanunda öngörülen usul ve esaslara uyularak tesisedilmiş bir kamulaştırma işlemine dayanmadangerçekleştirilmiş olması gerekmektedir. Bu şekilde,idarenin hukuk dışı eyleminden kaynaklanan fiili elatmaların, özel kişilerin haksız fiil teşkil edeneylemlerinden hiçbir farkının bulunmadığı, bunedenle bu tip eylemlerden doğan zararların da özelkişilerin haksız fiilinden doğan zararlarda olduğu gibiadli yargıda dava konusu edilmesi gerektiği kabul edilmektedir.
NitekimYargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu'nun 11.02.1959tarih ve E: 1958/17, K: 1959/15 sayılı kararının lll.bölümünde, "İstimlaksız el atma halinde ammeteşekküllü İstimlak Kanunu'na uygun hareket etmeden ferdinmalını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz birharekette bulunmuş durumdadır. Bu bakımdan dava Medeni Kanunhükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesive haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazminidavasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesiiçindedir." görüşüne yer verilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden, davacıların hisseli malikiolduğu İstanbul İli, Arnavutköy İlçesi, BollucaMahallesi, Keçe Yolu Sokak, 182 ada, 3 parsel sayılıtaşınmazın 14/06/2010 tarihli 1/1000 ölçekliArnavutköy Merkez ve Çevresi Uygulama İmar Planı'ndailköğretim tesisi alanında kaldığı, idaretarafından taşınmazın imar planına uygun olarak ilköğretimalanı (Okul binası ve bahçesi) olarakkullanıldığı, bu nedenle taşınmazakamulaştırma yapılmaksızın fiilen elatılması nedeniyle uğranıldığı ilerisürülen zararın tazmini istemiyle ilk olarak İstanbul24.Asliye Hukuk Mahkemesi'nde dava açıldığı,açılan davada yapılan yargılama neticesinde İstanbul24.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 16/11/2017 tarih ve E:2017/79, K:2017/388sayılı kararıyla davanın idari yargıdagörülmesi gerektiği gerekçesiyle yargı yolu nedeniile dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verildiği,karara karşı kanun yoluna başvurulmaması üzerine isekararın 11/09/2018 tarihinde kesinleştiği ve bunun üzerineMahkememizde bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta,dava konusu taşınmazın İdarece ilköğretimalanı (Okul binası ve bahçesi) olarakkullanıldığının, İstanbul ValiliğiDefterdarlık Avrupa Yakası Milli Emlak DairesiBaşkanlığı'nın 08/09/2015 tarih ve 87046sayılı yazılarından anlaşıldığı,ayrıca davanın taşınmazınkamulaştırılmaksızın fiilen el atılmasınedeniyle açıldığı, yukarıda yer verilenmevzuat hükümleri ile yapılan açıklamalardan daanlaşılacağı üzere fiili el atma nedeniyleaçılacak davaların adli yargı mercilerindegörüleceği sonucuna varılmakla, fiili el atma sebebiyleuğranıldığı ileri sürülen zararıntazmini istemiyle açıldığı açık olandavada, yargılama görev ve yetkisinin adli yargı mercileriolması nedeniyle davanın görev yönünden reddigerekmektedir.
Nitekim,Uyuşmazlık Mahkemesi'nin aynı konu hakkında vermişolduğu 01/06/2015 tarih ve E:2015/471 ve K:2015/473 sayılıkararı da bu yöndedir.
Açıklanannedenlerle; 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş Ve İşleyişi Hakkında Kanun uyarınca davadosyasının, İstanbul 24.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 16/11/2017tarih ve E:2017/79, K:2017/388 sayılı dosyası temin edildiktensonra görevli yargı yerinin belirlenmesi içinUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine ve UyuşmazlıkMahkemesi karar sonucuna kadar davanın bekletilmesine…” kararvermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 25.2.2019günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesindeöngörülen usul ve yönteme uygun biçimdebaşvuruda bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacılarınhisseli taşınmazına, imar planında ve fiilenilköğretim tesisleri alanı olarak ayrılmak suretiylekamulaştırmasız el atıldığından bahisle,fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile tazminatödenmesi ve taşınmazların tapuda davalı adınatesciline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Davadosyalarında mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; davacılarınhissedar olduğu dava konusu İstanbul, Arnavutköy, BollucaMahallesi, Keçe Yolu Sokak, 182 ada, 3 parsel sayılıtaşınmazın, 14.06.2010 onay tarihli, 1/1000 ölçekliArnavutköy Merkez ve Çevresi Uygulama İmar Planındaİlköğretim Tesisleri alanında kaldığı;taşınmaz üzerinde Türk Tekstil Vakfıİlköğretim okulunun bulunduğu; Okulun 2001/2002yılında eğitim ve öğretime başladığıanlaşılmıştır.
Belediyelerin 3194sayılı imar Kanunu 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiği yetki ilearazi ve arsalar üzerinde imar planlarınınhazırlanması ve yürürlüğe konulması, arazive arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında yaptıklarıimar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamugücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis edilengenel ve düzenleyici işlemler olduğu bu yönü ile deidari eylem ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklarınidari yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiğitartışmasızdır. Buna karşılık, davalıBakanlıkça, Kamulaştırma Kanunu’ndaöngörülen usul ve yöntemlere uygun idari nitelikte uygulamaişlemleri yapılmaksızın, dava konusutaşınmazın bir kısmına fiilen el atmasıkarşısında, idarenin bu eyleminin kamulaştırmasızel atma niteliğini taşıdığıaçıktır.
Öteyandan, İdarenin yürütmekle yükümlübulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu planve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları,su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi vebakımı sırasında kişilere verdiği zararlarıntazmini istemiyle açılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında yargısaldenetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi birayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmazakamulaştırmasız el atıldığı veya plan veprojeye aykırı iş görüldüğüiddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve meydanagelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyetetecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkinözel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerindeçözümleneceği, yerleşik yargısaliçtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Nitekim, yukarıdabelirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtayİçtihadı Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü,E:1958/17, K:1959/15 sayılı kararının III.bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde ammeteşekkülü İstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdinmalını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz birharekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanunhükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesiveya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazminidavasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesiiçindedir.” görüşüne yer verilmiştir.
Bu durumda,idarenin dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız elatmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunandavanın, davalı idarece kamulaştırma yapılmaksızıntaşınmaz üzerinde okul yapılması suretiyletaşınmaza el atılması karşısında,haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünün adliyargı yerinin görevine girdiği anlaşılmaktadır.
Açıklanannedenlerle, İstanbul 8.İdare Mahkemesi’nin başvurusununkabulü ile, İstanbul 24.Asliye Hukuk Mahkemesinin, 16.11.2017gün ve E:2017/79, K:2017/388 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 8.İdareMahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, İstanbul 24.AsliyeHukuk Mahkemesinin, 16.11.2017 gün ve E:2017/79, K:2017/388sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 25.2.2019 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy