T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019 / 93
KARAR NO : 2019 / 132
KARAR TR : 25.2.2019
ÖZET : Karayolunda meydana gelen trafik kazasında uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : F. Ç.
Vekil leri : Av.M.D.A,v.U. Y.
Davalı : Elazığ Belediyesi
Vekili : Av.S.B.
O L A Y :Davacı vekili dilekçesinde; müvekkilinin 05/01/2016 tarihinde23 … 509 plakalı aracı ile seyir halinde iken davalıbelediyenin yapmış olduğu kanalizasyonçalışmaları sırasında güvenlik önlemialınmadığı için kaza yaptığını,kaza sonrası müvekkilinin aracının kullanılamaz halegeldiğini, kaza sonrası düzenlenen kaza tespittutanağında "Kazanın oluşumundaçalışma yapıp, güvenlik önlemi almayan, yol yapımve bakımından sorumlu olan 2918 sayılı yasanın 10/3-3maddesi gereği Elazığ Belediyesi" denilerek tümkusurun davalı belediyede olduğunun belirtildiğini ifade ederek;fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 3.500,00 TLaraç tamir bedeli ve 500,00 TL araçtaki değer kaybıolmak üzere toplam 4.000,00 TL maddi tazminatın olay tarihinden itibarenişleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsili istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır.
ELAZIĞI4.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 29.3.2016 gün ve E:2016/132,K:2016/158 sayı ile, “(…)Dava, davalı BelediyeBaşkanlığının hizmet kusuruna dayalı olarakaçılan maddi tazminat istemine ilişkindir.
Yargıyolu kavramı; bir hukuk sisteminde herhangi bir davanın, o hukuksistemine dahil yargı kollarından hangisindebakılacağım ifade eder. Uyuşmazlığın hangiyargı kolunda bakılacağı hususu, davanın genelkoşullarından ve dava şartlarından olup mahkemece re'sendikkate alınması gereklidir.
Kamu hizmetigörmekle yükümlü olan Belediye, kamu hizmetisırasında verdiği zararlardan dolayı ise özel hukukhükümlerine tabi değildir. Hizmet kusurundan dolayıaçılan davaların İdari Yargılama UsulüHakkındaki Kanun'un 2. maddesi hükmü uyarınca tamyargı davası olarak ikame edilmesi gerekmektedir. Esasen, 2918sayılı KTK.'nun hukuki sorumluluğa ilişkin 85. ve onuizleyen maddelerinde araç işletenin sorumluluğu düzenlenmişolup, idarenin genel hizmet kusurundan kaynaklanan sorumluluğu yasakapsamı dışında tutulmuştur.
Tümdosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davanınBelediyenin hizmet kusuruna dayalı olarak açılmışbir maddi tazminat davası olduğu, hizmet kusurundan kaynaklıdavaların adli yargı kolunda değil, idari yargı kolundagörülmesi gerektiği anlaşılmakla, "Yargıyolunun caiz olması" şeklinde ifade edilen dava şartıyokluğu nedeniyle, davanın usulden reddine dairaşağıda belirtildiği şekilde hükümkurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığıüzere;
1-Adliyargı yolunun görevsiz olması nedeni ile DAVANIN USULDENREDDİNE…” karar vermiş, temyiz yolunabaşvurulması üzerine Yargıtay 17.Hukuk Dairesi: 8.11.2018gün ve E:2018/4501, K:2018/10354 sayı ile, davacı vekilininyerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyleusul ve yasaya uygun bulunan hükmün onanmasına kararvermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez toplam 10.000,00 TL’nin davalıidareden tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ELAZIĞ1.İDARE MAHKEMESİ: 3.1.2019 gün ve E:2018/478 sayı ile, “(…)2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılıYasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
2918sayılı Kanun'un 110. maddesinin 1. fıkrasının iptaliistemiyle yapılan itiraz başvurularını inceleyen AnayasaMahkemesi, 26.12.2013 tarih ve E:2013/68, KL:2013/165 sayılıkararı ile; (…) anılan kuralı Anayasaya aykırıgörmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir.
Anayasa’nın158. maddesinin son fıkrasında; “Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa'ya aykırı bulunmadığınadair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardırve Anayasa’nın 158. maddesi uyarınca tüm vargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir karardurumundadır.
Bubağlamda, 2918 sayılı Kanun'un 19.1.201 1 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Davadosyasının incelenmesinden; 05.01.2016 tarihinde davacınınkontrolünde olan 23 … 509 plakalı aracın seyir halindeykendavalı belediyenin yapmış olduğu kanalizasyonçalışması sırasında güvenlik tedbirlerialınmadığından maddi hasarlı trafik kazasımeydana geldiği, düzenlenen kaza tespit tutanağında'kazanın oluşumunda çalışma yapıp,güvenlik önlemi almayan, yol yapım ve bakımındansorumlu olan 2918 sayılı Kanun’un 10/3-3.maddesi gereğiElazığ Belediyesi'nin sorumlu olduğundan' işbu kazanınoluşumunda davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğu iddiaedilerek fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla 10.000 TLmaddi tazminatın yasal faiziyle birlikte tazmin edilmesi istemiylebakılmakta olan davanın açıldığıgörülmektedir.
Uyuşmazlıkkonusu olayda, davacı tarafından 3.500,00 TL aracın yapımbedeli ve 500,00 TL değer kaybına ilişkin olarak fazlayailişkin haklar saklı kalmak kaydıyla 4.000,00- TL madditazminatın yasal faiziyle birlikte tazmin edilmesine karar verilmesiistemiyle Elazığ 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılandavada anılan Mahkeme'nin 29/03/2016 tarihli, E:2016/132, K:2016/158sayılı kararıyla söz konusu davada idari yargınıngörevli olduğu gerekçesiyle davanın görevyönünden reddine karar verildiği, bu kararın temyiziüzerine Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 08/11/2018 tarihli,E:2018/4501, K:2018/10354 sayılı kararıylaonandığı ve kesinleştiği, kararın 19/12/2018tarihinde davacıya tebliğ edilmesi üzerine 27/12/2018 tarihlidava dilekçesiyle aynı taleplerle (ancak miktar 10.000,00TL)bakılmakta olan işbu davanın açıldığıgörülmekte olup, 2918 sayılı Karayolları TrafikKanun'un 110. maddesi uyarınca meydana gelen trafik kazası sonucuortaya çıkan zararın tazmini istemiyle açılan budavanın adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği kanaatine ulaşılmıştır.
Açıklanannedenlerle, davanın görev yönünden reddine, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine ve dosya incelemesinin2247 sayılı Kanun'un 18.maddede belirtilen usule riayet edilmekkaydıyla bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesi'nce karar verilinceyekadar ertelenmesine…” karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’un Başkanlığında,Üyeler: Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER,Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ ve Nurdane TOPUZ'unkatılımlarıyla yapılan 25.2.2019 günlütoplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılanincelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, karayolunda meydana gelen trafik kazasında uğranılanzararın davalı idarece giderilmesi istemiyleaçılmıştır.
2918 sayılı Karayolları TrafikKanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının karayollarında can vemal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacakve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları,hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasınıve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev,yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veya sahibiDevlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçlarınsebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundandoğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür.Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukukisorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde deaçılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “BuKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreveilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden; 05.01.2016 tarihinde davacınınkontrolünde olan 23 … 509 plakalı aracın seyir halindeykendavalı belediyenin yapmış olduğu kanalizasyonçalışması sırasında güvenlik tedbirlerialınmadığından maddi hasarlı trafik kazasımeydana geldiği, düzenlenen kaza tespit tutanağında'kazanın oluşumunda çalışma yapıp,güvenlik önlemi almayan, yol yapım ve bakımındansorumlu olan 2918 sayılı Kanun’un 10/3-3.maddesi gereğiElazığ Belediyesi'nin sorumlu olduğundan' işbu kazanınoluşumunda davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğu iddiaedilerek, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıylaadli yargı yerinde 4.000 TL, idari yargı yerinde ise 10.000 TL.maddi tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiylebakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmıştır.
2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurularıüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ileanılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptalistemini oy birliğiyle reddetmiştir: “… AnayasaMahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında dabelirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarakAnayasa’da adli ve idari yargı ayırımınagidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarınınadli yargıda görüleceğini öngörmektedir.İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiğigibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargıkolları arasında uygulamada var olan yargı yolubelirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesakbir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynıyargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklı kılındığıve bunun söz konusu davaların adli yargıdagörüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın 158 inci maddesinin sonfıkrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesiarasındaki görev uyuşmazlıklarında, AnayasaMahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Bu durumda, 2918sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğegiren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilenkararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı veKanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle, Elazığ 1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile, Elazığ 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 29.3.2016 gün veE:2016/132, K:2016/158 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Elazığ 1.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Elazığ 4.Asliye Hukuk Mahkemesinin 29.3.2016 gün ve E:2016/132, K:2016/158sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 25.2.2019 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Üye Üye Üye Hicabi Şükrü Mehmet Birol DURSUN BOZER AKSU SONER Üye Üye Üye Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy