T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019/121
KARAR NO : 2019/174
KARAR TR : 25.02.2019
ÖZET: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 102. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :S.A.
Vekili :Av. N.H.H.
Davalı :Hatay Valiliği
O L A Y :Hatay Valiliği Antakya Kaymakamlığının 25.6.2018gün ve 488 sayılı idari yaptırım kararı ile,yapılan kontrollerde davacının sürücüsüolduğu araçta Suriye uyruklu dört kişinin yolizin belgesi olmadan seyahat ettiklerinin anlaşıldığı,böylece davacının yol izin belgesi olmadığı haldeSuriye uyruklu yolcu taşıdığının tespitedildiğinden bahisle, 6458 sayılı Yabancılar ve UluslararasıKoruma Kanunu’nun 102. maddesinin ikinci fıkrası uyarıncadavacı adına 4.576,00TL. idari para cezası verilmiştir.
Davacı vekili,idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine itirazdabulunmuştur.
HATAY 2. SULH CEZAHAKİMLİĞİ: 6.11.2018 gün ve D.İş:2018/2628sayı ile; 6458 sayılı Kanun’un 68. maddesidışında kalan bütün itiraz ve kanun yollarındaidare mahkemelerinin görevli olduğu belirtilerek, yapılanbaşvuru konusunda karar verme görevinin idari yargı yerine aitolduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, verilenkarar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacıvekili, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
HATAY 1. İDARE MAHKEMESİ: 16.1.2019 günve E:2019/4 sayı ile; 6458 sayılı Kanun uyarınca verilenidari para cezasına karşı 6458 sayılı Kanun’dakanun yoluna ilişkin bir düzenleme bulunmadığından, davakonusu idari para cezasının iptali istemiyle açılandavanın görüm ve çözümünün 5326 sayılıKanun uyarınca adli yargı yerine ait olduğugerekçesiyle 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanınincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadarertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE:
UyuşmazlıkMahkemesinin Hicabi DURSUN’un başkanlığında,Üyeler Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, SüleymanHilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ ve Nurdane TOPUZ’unkatılımlarıyla yapılan 25.02.2019 tarihli toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
İdare Mahkemesince, 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adliyargı dosyası da temin edilmek suretiyle UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerdeherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HakimGülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 6458 sayılı Yabancılar veUluslararası Koruma Kanunu’nun 102. maddesinin ikincifıkrası uyarınca verilen idari para cezasının iptaliistemiyle açılmıştır.
4.4.2013 gün ve 6458sayılı Kanun’un “Amaç”başlığı altında düzenlenen 1. maddesinde, “Bu Kanunun amacı; yabancıların Türkiye’yegirişleri, Türkiye’de kalışları veTürkiye’den çıkışları ileTürkiye’den koruma talep eden yabancılara sağlanacakkorumanın kapsamına ve uygulanmasına ilişkin usul veesasları düzenlemektir.” ; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, “(1) Bu Kanun, yabancılarlailgili iş ve işlemleri; sınırlarda, sınırkapılarında ya da Türkiye içinde yabancılarınmünferit koruma talepleri üzerine sağlanacak uluslararasıkorumayı, ayrılmaya zorlandıkları ülkeye geridönemeyen ve kitlesel olarak Türkiye’ye gelen yabancılaraacil olarak sağlanacak geçici korumayı kapsar.
(2) Bu Kanunun uygulanmasında,Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası anlaşmalarile özel kanunlardaki hükümler saklıdır.” denilmiş;
6458 sayılı Kanun’unDördüncü Kısım Yabancılar ve UluslararasıKorumaya İlişkin Ortak Hükümler üstbaşlığı altında düzenlenen “İdaripara cezası” başlıklı 102. maddesinde, “(1) Diğer kanunlara göre daha ağır bir cezagerektirmediği takdirde;
a) 5 inci maddeye aykırışekilde, Türkiye’ye yasa dışı giren veyaTürkiye’yi yasa dışı terk eden ya da bunateşebbüs eden yabancılar hakkında iki bin Türk Lirası,
b) 9 uncu maddenin birinci ve ikincifıkraları uyarınca Türkiye’ye girişleriyasaklanmış olmasına rağmen Türkiye’yegirebilmiş olanlar hakkında bin Türk Lirası,
c) 56 ncı maddenin birincifıkrasında tanınan sürede Türkiye’denayrılmayanlar hakkında bin Türk Lirası,
ç) 57 nci, 58 inci, 60 ıncıve 68 inci maddeler kapsamındaki işlemler sırasındakaçanlar hakkında bin Türk Lirası,
d) (Ek: 15/8/2017-KHK-694/171 md.; Aynenkabul: 1/2/2018-7078/165 md.) 98 inci maddenin birinci ve ikincifıkralarında yer alan yükümlülüklere uymayantaşıyıcılar hakkında, fiil suçoluşturmadığı takdirde, bin Türk Lirasından onbinTürk Lirasına kadar,
idari para cezası uygulanır.
(2) (Ek: 15/8/2017-KHK-694/171 md.; Aynenkabul: 1/2/2018-7078/165 md.) Geçerli seyahat belgesi, TürkiyeCumhuriyeti yetkili makamlarından verilmiş yabancı kimlikkartı, ikamet izni veya geçerli yol izin belgesi olmayanyabancı şahısların ülkeye girmesine, ülkedençıkarılmasına, ülke içinde herhangi bir araçveya binek hayvan vasıtasıyla veya yaya olarak seyahat etmesineimkân sağlayan kişilere, kanunlarda ayrıca suçolarak tanımlanmayan eylemler nedeniyle tespit edilen her bir yabancısayısınca bin Türk Lirası idari para cezası verilir.
(3) İdari para cezasıöngörülen kabahatlerin bir takvim yılı içindetekrarı hâlinde, para cezaları yarı oranındaartırılarak uygulanır.
(4) Bu maddedeki idari paracezalarının uygulanması, Kanunda öngörülendiğer idari tedbirlerin uygulanmasına engel teşkil etmez.
(5) Bu maddedeki idari paracezaları, valilik veya Genel Müdürlük ya da kollukbirimlerince uygulanır. Verilen para cezaları tebliğ tarihindenitibaren otuz gün içinde ödenir.
(6) (Ek: 15/8/2017-KHK-694/171 md.; Aynenkabul: 1/2/2018-7078/165 md.) Düzensiz göçü önlemekmaksadıyla Bakanlıkça yürürlüğe konulandüzenlemelerde belirtilen yükümlülüklere uymayanlaraGenel Müdürlük veya valilikler tarafından beşyüzTürk Lirasından onbin Türk Lirasına kadar idari paracezası verilebilir.” hükmü yeralmıştır.
Olayda, davanın, 6458sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun102. madde-sinin ikinci fıkrasında yer alan “Geçerliseyahat belgesi, Türkiye Cumhuriyeti yetkili makamlarındanverilmiş yabancı kimlik kartı, ikamet izni veya geçerliyol izin belgesi olmayan yabancı şahısların ülkeyegirmesine, ülkeden çıkarılmasına, ülkeiçinde herhangi bir araç veya binek hayvan vasıtasıylaveya yaya olarak seyahat etmesine imkân sağlayan kişilere,kanunlarda ayrıca suç olarak tanımlanmayan eylemler nedeniyletespit edilen her bir yabancı sayısınca bin TürkLirası idari para cezası verilir.” hükmüuyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyleaçıldığı, 6458 sayılı Kanun’dada, bu Kanuna göre verilen idari para cezalarına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yerverilmediği, 6458 sayılı Kanun’un 53.maddesinin ikinci fıkrasında, sınır dışıetme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren onbeş gün içinde idare mahkemesine başvurulabileceğininve Kanun’un Üçüncü KısımUluslararası Koruma üst başlığı altında“İdari itiraz ve yargı yolu” başlıklı 80.maddesinde “Bu Kısımda yazılı hükümleruyarınca alınan kararlara karşı idari itiraz ve yargıyoluna başvurulduğunda aşağıdaki hükümleruygulanır:
a) İlgili kişi veya yasaltemsilcisi ya da avukatı tarafından kararın tebliğindenitibaren on gün içinde Uluslararası Koruma DeğerlendirmeKomisyonuna itiraz edilebilir. Ancak 68 inci, 72 nci ve 79 uncu maddeleregöre verilen kararlara karşı sadece yargı yolunabaşvurulabilir.
b) İdari itiraz sonucu alınankarar, ilgiliye veya yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğedilir. Kararın olumsuz olması hâlinde, ilgili kişi biravukat tarafından temsil edilmiyorsa kararın sonucu, itiraz usullerive süreleri hakkında kendisi veya yasal temsilcisi bilgilendirilir.
c) Bakanlık, verilen kararlarakarşı yapılan idari itiraz usullerini düzenleyebilir.
ç) 68 inci maddede düzenlenenyargı yolu hariç olmak üzere, 72 nci ve 79 uncu maddelerçerçevesinde alınan kararlara karşı, kararıntebliğinden itibaren on beş gün, alınan diğer idarikarar ve işlemlere karşı kararın tebliğinden itibarenotuz gün içinde, ilgili kişi veya yasal temsilcisi ya daavukatı tarafından yetkili idare mahkemesine başvurulabilir.
d) 72 nci ve 79 uncu maddelerçerçevesinde mahkemeye yapılan başvurular on beşgün içinde sonuçlandırılır. Mahkemenin bukonuda vermiş olduğu karar kesindir.
e) İtiraz veya yargılamasüreci sonuçlanıncaya kadar ilgili kişinin ülkedekalışına izin verilir.” şeklinde idari yargıyoluna başvurulacak durumların düzenlendiğianlaşılmıştır.
Öte yandan, 30.3.2005 tarihli ve5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesinideğiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılıYasa’nın 31. maddesinde, “ (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesiyaptırımını gerektiren bütün fiillerhakkında,
uygulanır” denilmiş;Kanunun 16. maddesinde, kabahatler karşılığındauygulanacak olan idari yaptırımların idari para cezası veidari tedbirlerden ibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetinkamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerolduğu hükme bağlanmış; “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında ise“idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesineilişkin idari yaptırım kararına karşı,kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beşgün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir” düzenlemeleriyer almıştır.
Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı;diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamudüzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflariçin bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yenibir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişede etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanınaçıldığı andaki kurallara göre görevliolan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan vefakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemeningörevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadakigörev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerininvarlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararıverilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsizmahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlikkararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale geldiğiiçin) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta,öngörülen idari para cezasının 5326sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 6458 sayılıYabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nda idari paracezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediğianlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesindebelirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326sayılı Yasa hükümleri dikkate alınacağından,dava konusu idari para cezasına karşı açılandavanın görüm ve çözümünde, anılanKanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Hatay 1. İdareMahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile, Hatay 2. Sulh Ceza Hâkimliğinceverilen 6.11.2018 gün ve D.İş:2018/2628 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç: Davanın çözümünde ADLİ YARGININgörevli olduğuna, bu nedenle, Hatay 1. İdare Mahkemesinceyapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Hatay 2. Sulh CezaHâkimliğince verilen 6.11.2018 gün ve D.İş:2018/2628sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,25.02.2019 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi. Başkan Üye Üye Üye Hicabi Şükrü Mehmet Birol DURSUN BOZER AKSU SONER Üye Üye Üye SüleymanHilmi Aydemir Nurdane AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy