T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018/901
KARAR NO : 2019/177
KARAR TR : 25.02.2019
ÖZET: 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu’nun 6. maddesinin beşinci fıkrasına aykırılık nedeniyle, aynı Kanun’un 7. maddesinin birinci fıkrası (e) bendi uyarınca verilen idari para cezasına karşı yapılan itirazın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlen-mesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : H.T.
Davalı :Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu
Vekili :Av. H.K.
O L A Y :Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumunun 11.10.2017 gün ve 13522 sayılı kararı ile, İl EmniyetMüdürlüğü ekiplerince 22.6.2017 günüyapılan denetimler sırasında, davacıya ait “O.Büfe”isimli işyerinde saat 23.55 sıralarında alkollüiçki satıldığının tespit edildiğindenbahisle, davacı adına 4250 sayılı İspirto veİspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu’nun 6.maddesinin beşinci fıkrasına aykırılık nedeniyle7. maddesinin birinci fıkrası (e) bendi ile 4733 sayılıTütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat veGörevleri Hakkında Kanun’un 8.maddesinin beşinci fıkrasının(k) bendi uyarınca 40.000,00 TL. idari para cezası verilmiş,aynı Kurumun 8.11.2017 gün ve …-E.2017/43988 sayılıyazısı ile davacıya bildirilmiştir.
Davacı, idari paracezasına karşı adli yargı yerinde itirazdabulunmuştur.
ERZİNCANSULH CEZA HAKİMLİĞİ: 18.10.2018 gün veD.İş:2017/3959 sayı ile, itiraza konu idari para cezasınakarşı yapılan başvurunun 4733 sayılıTütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat veGörevleri Hakkında Kanun’un 8.maddesinin onuncufıkrası uyarınca idari yargı yerinin görevalanına girdiği gerekçesiyle başvurunun görevnedeniyle reddine karar vermiş, davacı tarafından yapılanitiraz Tunceli Sulh Ceza Hakimliğinin 14.11.2018 gün veD.İş:2018/1927 sayılı kararı ile kesin olarakreddedilmiştir.
Davacı, bu kez, aynıistemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ERZİNCAN İDAREMAHKEMESİ: 22.11.2018 gün ve E:2018/1274 sayı ile, 4733sayılı Kanun’un 8. maddesinin beşincifıkrasının (k) bendinde ne tutarda idari para cezasıverileceğinin düzenlendiği, dava konusu para cezasınınise 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarıKanunu uyarınca verildiği, bu Kanun uyarınca verilenidari para cezalarına karşı açılacak davalarda dagörevli yargı yerinin belirtilmediği açıklanarak,5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun ilgili hükümleriuyarınca davanın çözümünün adli yargıyerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına ve davanın incelenmesinin UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VEGEREKÇE:
Uyuşmazlık MahkemesininHicabiDURSUN’un başkanlığında, ÜyelerŞükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman HilmiAYDIN, Aydemir TUNÇ ve Nurdane TOPUZ’unkatılımlarıyla yapılan 25.02.2019 tarihlitoplantısında:
I-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre;
İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosya sureti de teminedilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten FatmaBÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 4250sayılı İspirto ve İspirtolu İçkilerİnhisarı Kanunu’nun 6. maddesinin beşincifıkrasına aykırılık nedeniyle 7. maddesinin birincifıkrası (e) bendi ve 4733 sayılı Tütün ve AlkolPiyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve GörevleriHakkında Kanun’un 8. maddesinin beşinci fıkrasının(k) bendi uyarınca verilen 40.000,00 TL. idari para cezasınınkaldırılması istemiyle açılmıştır.
4250sayılı Kanun’un 6. maddesinde, “(Mülga:11/1/2001-4619/5 md.;Yeniden düzenleme: 24/5/2013-6487/2 md.) Alkollüiçkilerin her ne surette olursa olsun reklamı ve tüketicilereyönelik tanıtımı yapılamaz. Bu ürünlerinkullanılmasını ve satışını özendirenveya teşvik eden kampanya, promosyon ve etkinlik yapılamaz. Ancak,münhasıran alkollü içkilerin uluslararasıdüzeyde tanıtımına yönelik ihtisas fuarları ilebilimsel yayın ve faaliyetler düzenlenebilir. Alkollüiçkileri üreten, ithal eden ve pazarlayanlar, her ne surette olursaolsun hiçbir etkinliğe ürünlerinin marka, amblem ya da işaretlerinikullanarak destek olamazlar. Açık alkollü içki satışıyapmaya ilişkin izin belgesi olan işletmelerde servisamaçlı materyallerde marka, amblem ve logo kullanılabilir.Televizyonlarda yayınlanan dizi, film ve müzik kliplerindealkollü içkileri özendirici görüntülere yerverilemez.
……..
……..
……..
Alkollüiçkiler, otomatik satış makineleri ile satılamaz, hernevi oyun makineleri veya farklı yöntemlerle oyun ve bahse konuedilemez. Bu ürünler basın ve yayın yoluylatüketicilere satılamaz ve posta ile satış yöntemikullanılarak gönderilemez. Alkollü içkiler, 22:00 ila06:00 saatleri arasında perakende olaraksatılamaz……..” denilmiş;
“Cezalar”başlıklı 7. maddesinde, “(Mülga: 27/3/1969-1137/37-1md.; Yeniden düzenleme: 24/5/2013-6487/3 md.) Bu Kanunun 6 ncımaddesinin;
a) Birinci veikinci fıkralarında belirtilen yasakların her birineaykırı hareket edenlere ve ilgili işletme sahiplerine, beşbin Türk Lirasından iki yüz bin Türk Lirasına kadar,
b)Üçüncü, dördüncü ve altıncıfıkralarında belirtilen yasaklara aykırı hareket edenlere,on bin Türk Lirasından beş yüz bin Türk Lirasınakadar,
c) Yedincifıkrasına aykırı hareket edenlere, beş bin TürkLirasından elli bin Türk Lirasına kadar,
ç)Sekiz, dokuz ve onuncu fıkralarındaki yükümlülükve yasakları ihlal eden üretici ve ithalatçılara,yüz bin Türk Lirasından aşağı olmamakkaydıyla, bu yükümlülük ve yasaklara aykırıolarak piyasaya sürülen malların piyasa değeri kadar,
d) On birincifıkrasındaki yasakları ihlal eden satıcılara, on binTürk Lirasından yüz bin Türk Lirasına kadar,
e)Beşinci fıkrasındaki yasaklara aykırı hareketedenlere, 3/1/2002 tarihli ve 4733 sayılı Tütün ve AlkolPiyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve GörevleriHakkında Kanunun 8 inci maddesinin beşinci fıkrasının(k) bendinde öngörülen,
idari paracezası verilir.
6 ncımaddenin üçüncü fıkrasında belirtilenyasağa aykırı hareket edilmesi sonucunda çocuğunsağlığının tehlikeye sokulması hâlinde,fail hakkında ayrıca 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı TürkCeza Kanununun “Sağlık için tehlikeli maddetemini” başlıklı 194 üncü maddesihükmüne göre cezaya hükmolunur.
Bu maddenin(a), (ç) ve (e) bentlerinde belirtilen idari para cezalarınıvermeye Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu,televizyon ve radyolara uygulanacak idari para cezalarını vermeyeRadyo ve Televizyon Üst Kurulu, diğer bentlerde yer alan idari paracezalarını vermeye mahalli mülki amir yetkilidir.
Birincifıkranın (ç) bendinde tanımlanan kabahatin konusunuoluşturan ürünlerin ayrıca mülkiyetinin kamuyageçirilmesine karar verilir. Bu kararı vermeye Tütün veAlkol Piyasası Düzenleme Kurumu yetkilidir.” hükmüyer almış;
4733sayılı Kanun’un “Cezai hükümler”başlıklı 8. maddesinde ise, “(Değişik:3/4/2008-5752/3 md.) Ticari amaç olmaksızın, kendiürettiği ürünleri kullanarak elli kilogramıaşmayan sarmalık kıyılmış tütün eldeeden veya üçyüzelli litreyi aşmayan fermente alkollüiçki imal edenler haricinde, Kurumdan tesis kurma ve faaliyet iznialmadan; tütün işleyenler veya tütün mamulleri, etilalkol, metanol ya da alkollü içki üretmek üzere fabrika,tesis veya imalathane kuran ve işletenler bir yıldan üçyıla kadar hapis ve beşbin günden onbin güne kadaradlî para cezası ile cezalandırılır. Bu Kanunun 6ncı maddesinin ikinci ve üçüncüfıkralarına aykırı hareket edenler ile tesislerinde izinverilen kategori dışında faaliyette bulunanlara da aynıceza verilir.
(Mülgaikinci fıkra: 28/3/2013-6455/31 md.)
(Mülgaüçüncü fıkra: 28/3/2013-6455/31 md.)
(Mülgadördüncü fıkra: 28/3/2013-6455/31 md.)
Tütün,tütün mamulleri, etil alkol, metanol ve alkollü içkilerpiyasasında mal veya hizmet üreten, işleyen, ihraç veyaithal eden, pazarlayan, alan veya satan gerçek ve tüzelkişilere aşağıda yazılı idarîyaptırımlar uygulanır: (………..)
k)Tütün mamulleri veya alkollü içkilerin tüketicileresatışını; internet, televizyon, faks ve telefon gibielektronik ticaret araçları ya da posta ile siparişyöntemi kullanarak yapmak üzere satış sistemi kuran veyafaaliyette bulunanlara yirmi bin Yeni Türk Lirasından yüz binYeni Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir. (Ek ikinci cümle: 13/2/2011-6111/175 md.)Satışın internet ortamında yapılması halinde,4/5/2007 tarihli ve 5651 sayılı İnternet OrtamındaYapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluylaİşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanundaöngörülen usullere göre erişimin engellenmesine kararverilir ve bu karar hakkında da anılan Kanun hükümleriuygulanır. (……) denilmiş; onuncu fıkrası vedevamında ise;
Bu Kanunhükümlerine göre verilen idarî yaptırımkararlarına karşı 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine görekanun yoluna başvurulabilir. Ancak, idare mahkemesinde dava, işlemintebliği tarihinden itibaren onbeş gün içindeaçılır. İdare mahkemesinde iptal davasıaçılmış olması, kararın yerine getirilmesinidurdurmaz.
İdarîyaptırımlara ilişkin olarak bu Kanunda hükümbulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı KabahatlerKanunu hükümleri uygulanır.(……..) hükmüyer almıştır.
Olayda,davanın, saat 23.55 den sonra alkollü içkisattığı ileri sürülerek verilen idari paracezasının iptaline ilişkin olarakaçıldığı, bu eylemin 4250 sayılıİspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarıKanunu’nun 6. maddesinin beşinci fıkrasıylayasaklandığı, ne tutarda idari para cezasıverileceğinin ise, 4733 sayılı Kanun’un 8.maddesinin beşinci fıkrasının (k) bendindedüzenlendiği, bu durumda davaya konu idari para cezasına dayanakolan Kanun’un 4250 sayılı Kanun olduğu ve 4250sayılı Kanun’da da idari para cezalarına karşıkanun yoluna ilişkin bir düzenlemenin yer almadığıanlaşılmıştır.
Öteyandan; 30.3.2005 gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun6.12.2006 gün ve 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesiyledeğiştirilen 3. maddesinde, “ (1) Bu Kanunun;
a)İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde,
b) Diğergenel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetinkamuya geçirilmesi yaptırımını gerektirenbütün fiiller hakkında, uygulanır”; Kanunun“Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1.fıkrasında ise, “İdari para cezası ve mülkiyetinkamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararınakarşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren engeç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesinebaşvurulabilir. Bu süre içinde başvurununyapılmamış olması halinde idari yaptırımkararı kesinleşir” düzenlemeleri yeralmıştır.
Budüzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır.
Görevkuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görevkonusunda taraflar için bir müktesep hakdoğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanınaçıldığı andaki kurallara göre görevliolan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan vefakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemeningörevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadakigörev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerininvarlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararıverilemeyeceği açıktır.
Diğertaraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, busırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsizmahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkeme,artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göregörevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesigerekir.
İncelenenuyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkilerİnhisarı Kanunu uyarınca verildiği ve 5326 sayılıKanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırımtürlerinden biri olduğu, 4250 sayılı Kanun’da daidari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediğianlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacak olması nedeniyle, görevlimahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleridikkate alınacağından, idari para cezasına karşıaçılan davanın görüm veçözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Erzincan İdare Mahkemesinceyapılan başvurunun kabulü ile, Erzincan Sulh CezaHakimliğince verilen 18.10.2018 gün ve D.İş:2017/3959 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç: Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Erzincanİdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, ErzincanSulh Ceza Hâkimliğince verilen 18.10.2018 gün veD.İş:2017/3959 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRIL-MASINA, 25.02.2019 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
SüleymanHilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy