T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018/854
KARAR NO : 2019/63
KARAR TR: 28.01.2019
ÖZET: Davacıların vefat eden babalarından dolayı geçmişe yönelik olarak aylık ödenmesi isteminin reddine ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü Hizmet Akdiyle Çalışanlar Emeklilik Daire Başkanlığı işleminin iptali ile davacıların hak ettikleri aylıklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1-A.S.'ye velayeten L. O.
2-M.S.'ye velayeten L.O.
Vekili : Av.S.B.
Davalı : Sosyal Güvenlik KurumuBaşkanlığı
Vekili : Av. R.Y.
O L A Y : Davacılar vekilidava dilekçesindeözetle; müvekkillerinin babası olan, 506 sayılı SosyalSigortalar Kanunu uyarınca sigortalı M.S.'nin 27.12.2007 tarihindevefat ettiğini, kendisinin davacıların babası olduğunadair Konya 2. Aile Mahkemesindekibabalık davası sonunda davanınkabulüne karar verildiğini, davacılarınküçük olması ve annelerinin de yabancı uyruklu olupilgilenememesi nedeniyle babalık tesbiti davasının yıllarsonra kayyım aracılığı ile yapılabildiğini,davacıların babalarından dolayı kendilerine aylıkbağlanması için de aynı makul ve mücbir sebeplerlegecikmeli olarak Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı'nabaşvurmalarına rağmen, Sosyal Güvenlik Kurumutarafından "sigortalı aylığının tamamıödendiğinden tarafınıza birikmişödenememiştir" şeklinde cevap verildiğini,davacıların daha önce ölümaylığını almadıklarını, diğer haksahiplerine yapılan aylık ödemelerinin davacılarınaylık almalarını etkilemeyeceğini ileri sürerek,davacıların vefat eden babalarından dolayı vefatettiği tarihten itibaren yetim aylığı ödenmesitaleplerinin reddine ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu işlemininiptali ile davacıların babalarının ölümtarihinden itibaren geçmişe yönelikaylıklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesine kararverilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
KONYA 4. İŞ MAHKEMESİ: 29.1.2015 gün veE:2013/514, K:2015/50 sayı ile,taraflar arasındaki hukukiuyuşmazlığın çözümünde 5510sayılı Kanunun uygulama yeri bulunmadığından,sözü edilen 101. madde hükümlerine göre sınırlıyetki ile donatılmış iş mahkemesi görevliolmayıp; idari yargının görevli olduğugerekçesiyle, mahkemelerinin görevsiz olduğuna, idariyargının görevli olması nedeniyle davacılarındavasının dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddinekarar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacılar vekili aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
Ankara 11. İdare Mahkemesi: 29.4.2016 gün veE:2015/1993, K:2016/1485 sayı ile, dava konusu işlemle ilgili olarakKonya 4. İş Mahkemesi'nin davanın yargı yolubakımından reddine yönelik olarak verdiği 29.01.2015 tarihE:2013/514 K: 2015/50 sayılı kararının yasal süresiiçinde temyiz edilmediğinden, kararın 17.02.2015 tarihindekesinleştiği ve aynı işleme karşı bu tarihiizleyen günden itibaren de 2577 sayılı Kanunun 9. maddesiuyarınca 30 gün içinde İdare Mahkemesinde davaaçılması gerekirken, 01.06.2015 tarihinde Konya İdareMahkemesi kayıtlarına giren dilekçeyle açılandavanın süre aşımı nedeniyle esasınınincelenmesine olanak bulunmadığı; öte yandandavacıların 2577 sayılı Kanunun 10. maddesi kapsamındayetim aylıklarının ödenmesi talebiyle davalı idareyebaşvurabileceği ve başvurunun reddi halinde dava açmasüresi içinde idare mahkemelerinde dava açabileceğininaçık olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanununun 15/1-b maddesi uyarıncadavanın süre aşımı nedeniyle reddine karar kararvermiş, bu karar davacılar vekili tarafından temyizedilmiştir.
Danıştay 11. Daire: 12.10.2017 gün veE:2016/7835, K:2017/5513 sayı ile, her ne kadar 22.10.2013 tarihliişlemin dava konusu olduğu belirtilmiş olmakla birlikte, yetimçocukların biriken yetim aylıklarının ödenmemesineilişkin işlemlerin de iptali ile haklarının verilmesiistendiğinden, davacının 16.3.2015 tarihli başvurusunun2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında bir başvuruolduğu, bakılmakta olan davanın anılan başvurununreddine ilişkin 5.5.2015 tarihli ve 3/1282404 sayılıişlemin iptali istemiyle açılmış olduğugözönüne alınarak, davanın esası hakkındabir karar verilmesi gerekirken, süre aşımı nedeniyle reddineilişkin idare mahkemesi kararında usul hükümlerineuyarlık bulunmadığı gerekçesiyle mahkeme kararınınbozulmasına karar vermiş, davalı Sosyal Güvenlik Kurumuvekilince kararın düzeltilmesi isteminde bulunulmuş, bu istemAnkara 11. İdare Mahkemesinin 1.2.2018 gün ve E:2015/1993 sayılıkararı ile süre aşımı nedeniyle reddedilmiştir.
ANKARA 11. İDARE MAHKEMESİ: 7.11.2018 gün veE:2018/575 sayı ile, bozma kararına uyarak, 506 sayılıSosyal Sigortalar Kanunu uyarınca yetim aylığıbağlanması talebinin reddinden kaynaklananuyuşmazlığın 5510 sayılı Kanunun Geçici 4.maddesi kapsamında bulunmadığı, başka bir ifadeyleuyuşmazlığın 5434 sayılı Kanundankaynaklanmadığı anlaşılmakta olup; davanıngörüm ve çözümünde İş Mahkemeleriningörevli olduğu sonucuna varıldığından,mahkemelerinin görevli olmadığına, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişHakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesince bir kararverilinceye kadar yargılamanın ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 28.01.2019günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, idari yargı dosyası ile birlikteadli yargı dosyası da temin edilmek sureti ile 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesinde öngörülen şekildebaşvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, adli veidari yargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların vefat eden babalarından dolayıgeçmişe yönelik olarak aylık ödenmesi istemininreddine ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu BaşkanlığıSosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü Hizmet AkdiyleÇalışanlar Emeklilik DaireBaşkanlığının 5.5.2015 gün 1282404sayılı işleminin iptali ile davacıların hak ettikleriaylıklarının 22.12.2007 tarihinden itibaren yasal faizi ilebirlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; davacıların babasıM.S.'nin 506 sayılı Yasa uyarınca sigortalı iken 27.12.2007tarihinde vefat etmesi üzerine, davacı çocuklarınınbabalarının öldüğü tarihten itibarenölüm aylığı bağlanması istemiyleyaptıkları başvurunun reddine ilişkin işlemin iptaliistemiyle dava açıldığıanlaşılmıştır.
31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve GenelSağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göreücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendihesabına çalışanlar (Bağ-Kur’lular),tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar(Tarım Bağ-Kur’luları), tarım işlerindeücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları),devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (EmekliSandığı İştirakçileri), geçicimaddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik vesağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabitutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hakve hükümlülükler yönünden tek bir sosyalgüvenlik sistemi altında toplamıştır. 5510sayılı Kanunun iptali amacıyla açılan davada AnayasaMahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E: 2006/111, K: 2006/112 sayılıkararıyla, anılan Kanunun birçok maddesi ile birlikte, buKanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C.Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarakgörev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerinidiğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan (başta 4/cmaddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonrakabul edilen 17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510sayılı Kanunda düzenlemeler yapılmış veanılan Kanuna eklenen Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncümaddelerle, 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4 ncümaddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar(memurlar ile diğer kamu görevlileri) ile bunların dul veyetimleri hakkında, bu Kanunla yürürlüktenkaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanunhükümlerine göre işlem yapılacağıhüküm altına alınmıştır. 5754sayılı Kanunun kimi hükümlerinin iptali istemiyleaçılan dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E:2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
5510 sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan“…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortayaçıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür.” bölümünün iptali istemiyleyapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E:2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı:28184) davayı redle sonuçlandırmakla birlikte; söz konusukararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığaışık tutacak şekilde şu gerekçeyedayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanununyürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamugörevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğugibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar vebunların emeklileri bakımından da aynı Kanunhükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılıKanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur vediğer kamu görevlileri olarak çalışmayabaşlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca,bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak vehaklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılıKanun’un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak;ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte,artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyetgösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem vemuameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlikkurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır.5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesindenönce iştirakçisi sıfatıylaçalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileriile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göreemekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıcamemurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hakkazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesisedeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlemniteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda daevvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devamedecektir… Bu bakımdan 5510 sayılı Kanununyürürlüğünden sonra, prim esasına dayalıyani sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş veişlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda,itiraz konusu kuralla, yargılamanınbütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanunhükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkanuyuşmazlıkların çözümünde işmahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’yaaykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıdaaçıklandığı üzere 5754 sayılıKanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüdebulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyalgüvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idariişlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idariyargının görevinin devam edeceğiaçıktır…”
Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin veAnayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden öncememur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaktaolanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanunhükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleribakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmayadevam edileceği; ancak, bu Kanunun yürürlüğegirmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarakçalışmaya başlayanların ise 5510 sayılıKanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabisigortalı sayılacağı ve haklarında 5434sayılı Kanunun değil 5510 sayılı Kanununöngördüğü kural ve esaslarınuygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adliyargı yerinde çözümleneceğiaçıktır.
Kaldı ki; T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki“…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındakigörev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’ninkararı esas alınır ” hükmü uyarınca AnayasaMahkemesi kararının bu uyuşmazlığınçözümünde esas alınacağıtartışmasızdır.
Bu durumda, 5510 sayılı Yasanınyürürlüğe girmesinden önce iştirakçisıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğerkamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılıKanuna göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar veayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ilerideemekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal GüvenlikKurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin“idari işlem” ve “idari eylem” niteliğinikorumaya devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilenidari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davaları kapsamında bulunmayan;5754 sayılıYasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce, 506sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa tabi olan ve vefat edenbabalarından dolayı geçmişe yönelik olarakaylık ödenmesi isteminin reddine ilişkindavalı idareişleminin iptali istemiyle açılan davanın, görümve çözümünün, 506 sayılı Yasahükümlerine göre, babalarından dolayı yetimaylığı bağlanması işleminin, 506 sayılıYasa uyarınca tesis edilmesi hususları da gözetildiğinde;davanın adli yargı yerinde görüleceği sonucunavarılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,Ankara 11. İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile, Konya 4. İş Mahkemesince verilen29.1.2015 gün ve E:2013/514, K:2015/50 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 11.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Konya 4.İş Mahkemesince verilen 29.1.2015 gün ve E:2013/514, K:2015/50sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,28.01.2019 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy