T.C
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018/675
KARAR NO : 2019/48
KARAR TR: 28.01.2019
ÖZET: Taşınmazın davacı adına tescili isteminin reddine ilişkin Söke Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı :E.G.
Vekili : Av. A.İ.
Davalı :Söke Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.Ç.
O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;müvekkilinin 2000yılında, Aydın İli, Söke İlçesi,Yeniköy Mahallesindeki (eski 12 ada, 5 parsel) 112 ada, 5 parseldeki499,99 m² arsayı 4 yıl vadeyle YeniköyMuhtarlığının yaptığı işlemle satınaldığını; satın alırken tapularınınhazır olduğunu; paraların ödendiğinde muhtartarafından tapularının hemen verileceğini; ancak belirlenensürelerde ödemelerinini yapmalarına karşın bugüne kadar tapusunu alamadığını, sözkonusuarsanın tapusunun davacı adına tescilinin yapılmasıistemiyle davalı idareye başvuruda bulunduğunu; davalıSöke Belediye Başkanlığının 16.1.2018 gün ve2018/49 karar nolu Encümen Kararı ile, arsa satışı ileilgili temlik cetveline ve Tapu Sicil Müdürlüğünceyapılmış herhangi bir işlemerastlanılmadığı nedeniyle davacının istemininreddi yolunda işlem tesis edildiğini ileri sürerek,sözkonusu encümen kararının iptali ile davalıBelediyeye ait olan Yeniköy Mahallesi 112 ada, 5 parseldekitaşınmazın müvekkili adına tesciline karar verilmesiistemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Aydın 1. İdare Mahkemesi : 12.4.2018 gün veE:2018/310, K:2018/558 sayı ile, davacı tarafça davadilekçesi ile 16/01/2018 tarih ve 2018/49 sayılı encümenkararının iptalinin yanında ayrıca 112 ada, 5 parselsayılı taşınmazın davacı adına tescilinekarar verilmesinin de talep edildiği, ancak yukarıda yer verilen 2577sayılı Yasa'nın 2.maddesi çerçevesinde idariyargı merciileri tarafından idari işlem ya da eylemniteliğinde karar verilmesi mümkünbulunmadığından dava dilekçesinde idari işlemniteliğinde talepte bulunulmasının anılan Yasa'nın3.maddesine aykırılık oluşturduğu, öte yandanfarklı hukuki ve maddi nedenlere dayalı bulunan, ayrı hukukideğerlendirme ve irdelemeleri gerektiren ve bu nedenle aralarındabirlikte dava konusu edilmelerini gerektiren maddi veya hukukibağlılık olmayan belediye encümen kararı iletaşınmazın davacı adına tesciline dair talebinbirlikte dava konusu edilmelerinin aynı zamanda 2577 sayılıYasa'nın 5.maddesine de uygun olmadığı görülmekle;2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. ve 5.maddelerine uygun bulunmadığı anlaşılan davadilekçesinin reddi gerektiği sonuç ve kanaatinevarıldığı gerekçesiyle, 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. ve 5. maddelerine uygunbiçimde düzenlenmiş bulunmayan dava dilekçesininaynı Kanunun 15. maddesinin 1. fıkrasının "d"bendi uyarınca bu kararın bildirim tarihinden itibaren otuz güniçinde belirtilen noksanların tamamlanarak, her bir işlemekarşı ayrı ayrı düzenlenecek dilekçelerleyeniden dava açmakta serbest olmak üzere reddine kararvermiştir.
Davacı vekili bu kez,16.1.2018 gün ve 2018/49 kararsayılı Encümen Kararının iptali istemiyle davadilekçesini yenilemiştir.
Davalı idare vekili, süresi içinde davadilekçesine verdiği cevap dilekçesinde, her ne kadarEncümen Kararının iptali talep edilmekteyse de asıl talebintaşınmazın davalı idare adına olan tapukaydının iptal edilerek davacı adına tescil edilmesiolduğu, bu kapsamda davanın esas niteliğinin tapu iptali vetescil davası olduğu dolayısıyla davanıngörüm ve çözümünün adli yargı yerineait olduğunu ileri sürmüştür.
AYDIN 1. İDARE MAHKEMESİ: 27.6.2018 gün veE:2018/541 sayı ile, dava dosyasının incelenmesinden;davacı tarafça davalı idareye sunulan 08/01/2018 tarih ve201800355 kayıt sayılı dilekçe ile Aydın İli,Söke İlçesi, Yeniköy Mahallesi, 112 ada, 5 parselde (eski12 ada, 5 parsel) kayıtlı ve söz konusu tarihte köytüzel kişiliğine ait taşınmazın, 10/11/2000tarihinde köy ihtiyar heyeti kararı ile 250.000.000,.-TL’likkısmı peşin, kalan kısmı 3 taksitte ödenmeküzere toplam 1.000.000.000,00.-TL karşılığındasatın alındığı, arasakarşılığı olarak ödenmesi gerekli bedellerinköy tüzel kişiliğine ödenmiş bulunmasınakarşın taşınmazın adına tesciliningerçekleşmediğinden bahisle söz konusutaşınmazın adına tescil edilmesinin talep edildiği,davacı talebinin Söke Belediye Encümeni’nin 16/01/2018tarih ve 2018/49 sayılı kararı ile reddi üzerineanılan encümen kararının iptali istemi ile bakılmaktaolan davanın açıldığı anlaşıldığından;kamu gücünün kullanması sureti ile tek yanlıbiçimde tesis edilen ve kesin ve yürütülebilir bir idariişlem niteliği taşıyan söz konusu encümenkararının iptaline dair uyuşmazlıkta idare mahkemesiningörevli olduğu sonuç ve kanaatine varıldığıgerekçesiyle, davalı idarenin görev itirazınınreddine karar vermiştir.
Davalı idare vekili tarafından, süresi içindeverilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemiyle başvuruda bulunulmasıüzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı’nagönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI: 4721 sayılı TürkMedeni Kanununun 997, 998, 1013, 1021, 1027. maddelerinden sözederek,davacı tarafından davalı idareye verilen 08/01/2018 tarihlidilekçe ile Aydın İli, Söke İlçesi,Yeniköy Mah., 112 Ada, 5 Parselde kayıtlı köy tüzelkişiliğine ait olan taşınmazın 10/11/2000 tarihindeköy ihtiyar heyeti kararı ile 1.000.000.000,00-TLkarşılığında satın alındığı,arsa karşılığı olarak ödenmesi gereken bedellerinödenmiş olmasına rağmen taşınmazınadına tescilinin gerçekleşmediğinden bahisle sözkonusu taşınmazın adına tescil edilmesinin talepedildiği, bu talebin davalı Söke Belediye Encümeninin16/01/2018 tarihli ve 2018/49 sayılı kararı ile reddiüzerine anılan encümen kararının iptali talebi iledava açıldığı; her ne kadar, davacı vekilitarafından davalı Belediye Encümen Kararının iptalitalep edilmekte ise de, talebin doğrudan, dava konusutaşınmazın tapu kaydının düzeltilmesi istemineyönelik, bir başka ifade ile tescil sonucu doğuracak bir talepolduğu gözetildiğinde, ortada idari yargı yetkisikapsamına giren bir idari dava bulunmadığı veuyuşmazlığın çözümlenmesinde, Medeni Kanunhükümlerine göre adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varıldığı, dolayısıyla somutolaya ilişkin davanın da adli yargı yerinde görülmesigerektiği gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanunun 10 ve 13.maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına, dosyanın UyuşmazlıkMahkemesi Başkanlığına gönderilmesine kararvermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasanın 13.maddesine göre Danıştay Başsavcısı’nında yazılı düşüncesi istenilmiştir.
DANIŞTAYBAŞSAVCISI: 5393 sayılı BelediyeKanununun 18/e ve 34/g maddeleri ile 6360 sayılı On Üçİlde Büyükşehir Belediyesi Ve Yirmi Altıİlçe Kurulması İle Bazı Kanun ve Kanun HükmündeKararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 1/1, 1/3ve Geçici 1. maddesinin 3. fıkrası hükümlerindensözederek, gerek taşınmazın satış tarihiitibariyle gerekli olan Kaymakamlık olur’unun bulunmaması,gerekse köy tüzel kişiliğinin sona ermesi,taşınmazın ilçe belediyesine devredilmesi üzerine,taşınmazın satış kararına ilişkin belediyemeclisi kararı ve bu kararın uygulanmasına dair belediyeencümeni kararı aşamasına ilişkin olup; kamugücünün kullanılması sureti ile tek yanlı biçimdetesis edilen, kesin ve yürütülmesi zorunlu bir idari işlemolan belediye encümeni kararının iptali istemiyleaçılan davanın görüm veçözümünün idari yargının görevinegirdiği sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle,2247 sayılı Yasanın 13. maddesi uyarınca, yapılanbaşvurunun reddinin uygun olacağı yolunda düşüncevermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 28.01.2019günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve davadosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarevekilinin, anılan Yasa'nın 10/2 maddesinde öngörülenyönteme uygun olarak yaptığı görevitirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süreiçinde başvuruda bulunması üzerine YargıtayCumhuriyet Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülenbiçimde, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığındangörev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Aydın İli, Söke İlçesi, YeniköyMahallesi, 112 ada, 5 parselde (eski 12 ada, 5 parsel) kayıtlı 499,99m2 yüzölçümlü taşınmazın davacıadına tescili isteminin reddine ilişkin Söke BelediyeEncümeni’nin 16.01.2018 tarih ve 2018/49 sayılıkararının iptali istemiyleaçılmıştır.
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem veişlemine karşı yargı yolunun açık olduğuhükme bağlanmış, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanununun 2/1 -a maddesinde ise, idari işlemler hakkındayetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklarından dolayı iptalleri içinmenfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptaldavaları, idari dava türleri arasındasayılmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 18. maddesinin efıkrasında;" Taşınmaz mal alımına,satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinindeğiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamuhizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisinkaldırılmasına; üç yıldan fazlakiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemekkaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî haktesisine karar vermek." Belediye Meclisinin görev ve yetkileriarasında sayılmış;
Aynı Kanunun 34. maddesinin g fıkrasında; " Taşınmazmal satımına, trampasına ve tahsisine ilişkin mecliskararlarını uygulamak; süresi üç yılıgeçmemek üzere kiralanmasına karar vermek." BelediyeEncümeninin görev ve yetkileri arasındasayılmıştır.
6360 sayılı On Üç İldeBüyükşehir Belediyesi Ve Yirmi Altı İlçeKurulması İle Bazı Kanun Ve Kanun HükmündeKararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun"Büyükşehir Belediyesi Kurulması vesınırlarının belirlenmesi" başlıklı 1.maddesinin 1. fıkrası ile, Aydın İlindesınırları il mülki sınırları olmaküzere aynı adla Büyükşehir Belediyesi kurulmuş veİl Belediyesi Büyükşehir Belediyesine dönüştürülmüş,aynı maddenin 3. fıkrasında; Aydın İlinebağlı ilçelerin mülki sınırlarıiçerisinde yer alan köy ve belde belediyelerinin tüzelkişiliğinin kaldırılması hükmebağlanmış, aynı Kanun’un Geçici 1.maddesinin3. fıkrasında, 1 inci maddeye göre tüzel kişiliklerikaldırılan belediye ve köylerin, personelinin, hertürlü taşınır ve taşınmazmallarının komisyon kararıyla ilgisine görebakanlıklara, büyükşehir belediyesi, bağlıkuruluşu veya ilçe belediyesine devredileceği hükmebağlanmıştır.
442 sayılı Köy Kanununa dayanılarakçıkartılan Köy Yerleşme Alanı UygulamaYönetmeliğinin "kapsam" başlıklı 2.maddesinde; " 6831 sayılı Orman, 2634 sayılıTurizmi Teşvik, 2863 sayılı Kültür ve TabiatVarlıklarını Koruma, 1051 sayılı Kanunladeğişik 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir AfetlerDolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak YardımlaraDair ve 2565 sayılı Askeri Yasak bölgeler ve GüvenlikBölgeleri Kanunları ek ve tadilleri kapsamına girensahaların dışında; köylerde köy yerleşmealanlarının tespit edilmesi, köy yerleşmeplânlarının yapılması, köy yerleşmealanı tespit komisyonunun teşkili ile karar verme veçalışma esasları, ihtiyaç sahiplerinde aranacaknitelikler, arsaların rayiç bedel tayini, satış vetesciller, devir yasakları ve amaca uygun kullanılma esasları,bu yönetmelik hükümlerine göre yapılır." denilmiş,
Aynı Yönetmeliğin "Temlik, Tescil veTakyit" başlıklı 14. maddesinde; " Arsabedellerinin peşin olarak yatırılmasını veya taksitlesatılması halinde borç senetlerinin imzalanmasınımüteakip, muhtarlığın talebi üzerine valilikçehazırlatılacak temlik cetvelleri, valinin yazılı emrinebağlı olarak ilgili tapu sicil müdürlüğünegönderilir. Tapu sicil müdürlüğünce, varsaborçlanılan miktarda, köy tüzel kişiliği lehinekanuni ipotek tesisi suretiyle, hak sahibi adına re’sen tescilişlemleri yapılarak tapuları verilir.
Taksitle satılan arsa bedelleri en çok 5 yılda ve 5eşit taksitle faizsiz olarak tahsil edilir.
Peşin veya taksitle satılan arsalar 10 yılmüddetle, konut veya zirai kredi veren kuruluşlardışında rehin ve diğer ayni haklarla takyit edilemez, mirasyoluyla intikal işlemi hariç, devir-temlike, satış vaadisözleşmesine, taksime, şuyuun giderilmesi talebine konu olamaz.Ayrıca amme alacağı hariç haciz edilemez. Bu husus tescilişlemleri sırasında, tapu sicilmüdürlüğünce re’sen tapukütüğünün şerhler hanesinde belirtilir." denilmiş,
Aynı Yönetmeliğin "Arsaların GeriAlınması" başlıklı 15. maddesinde; "Arsalarınhak sahipleri adına tapuda tescili tarihinden itibaren (5) yıliçinde bina yapılmadığı takdirde, köymuhtarlığınca alınacak yargı kararı ile tapuiptal edilerek, arsa köy tüzel kişiliği adına tescilettirilir. " denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; Davacı tarafça davalıidareye sunulan 08/01/2018 tarih ve 201800355 kayıt sayılıdilekçe ile Aydın İli, Söke İlçesi,Yeniköy Mahallesi, 112 ada, 5 parselde (eski 12 ada, 5 parsel)kayıtlı ve söz konusu tarihte köy tüzelkişiliğine ait taşınmazın 10/11/2000 tarihindeköy ihtiyar heyeti kararı ile 250.000.000,.-TL’likkısmı peşin kalan kısmı 3 taksitte ödenmeküzere toplam 1.000.000.000,00.-TL karşılığındasatın alındığı, arasakarşılığı olarak ödenmesi gerekli bedellerinköy tüzel kişiliğine ödenmiş bulunmasınakarşın taşınmazın adına tesciliningerçekleşmediğinden bahisle söz konusutaşınmazın adına tescil edilmesinin talep edildiği,davacı talebinin Söke Belediye Encümeni’nin 16/01/2018tarih ve 2018/49 sayılı kararı ile reddi üzerineanılan encümen kararının iptali istemi ile bakılmaktaolan davanın açıldığıanlaşılmıştır.
Yukarıda sözüedilen mevzuat hükümleri birliktedeğerlendirildiğinde, köy tüzel kişiliğine aitbir taşınmazın satışınıngerçekleştirilmesinin istenilmesi durumunda,muhtarlığın valilikten temlik cetvellerini talep etmesi ve bucetvellerin valiliğin yazılı emrine bağlı olarak tapusicil müdürlüğüne gönderilmesi gerekeceği;Tapu sicil müdürlüğünce de hak sahibi adınare'sen tescil işlemlerinin yapılıp tapularınverileceği açıktır.
Olayda, Köy tüzel kişiliğine ait olan birtaşınmazın Yönetmelik hükümleri uyarıncadavacıya satışının yapılması yolunda"köy karar defterinde" karar alınmış veprosedüre başlanılmış ancak, davacınınödemeleri bittikten sonra yapılması zorunlu olan işlemlertamamlanmadan, taşınmaz davalı belediyenin mülkiyetinegeçmiş ve re'sen tescil için idarelerce yapılmasızorunlu işlemler kesintiye uğramıştır.
Bu durumda, encümen kararının usule uygun olarak tesisedilip edilmediği, davacının hak sahipliğinin uygun olupolmadığı, re'sen tescilin yapılması gerekipgerekmediği hususlarının hukuka uygunluğunun yargısaldenetimi işin esasını teşkil etmekte olup, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-a.maddesi kapsamında bulunan “İdari işlemler hakkındayetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklarından dolayı iptalleri içinmenfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptaldavaları”nın görüm ve çözümündeidari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı'nca yapılan başvurunun reddigerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nca yapılanBAŞVURUNUN REDDİNE, 28.01.2019 günündeOYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy