T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019/2
KARAR NO : 2019/18
KARAR TR : 28.01.2019
ÖZET: 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu’nun 23. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın, tazminata ilişkin kararın da idari yargıda konu yapılması karşısında 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesi ve aynı Kanun’un 27. maddesinin sekizinci fıkrası hükmü bir arada değerlendirildiğinde İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :M.R.T. Davalı :Orman ve Su İşleri Bakanlığı Vekili :Av. D.S.A. O L A Y :Orman ve Su İşleri Bakanlığı II. BölgeMüdürlüğü- Balıkesir ŞubeMüdürlü-ğünün 30.1.2017 gün ve 2017/885sayılı kararı ile, Alaçam DevletAvlağında 4.11.2016 günü, M.Y., A.A., H.H. ve davacıM.R.T.’nun, avlanma için kota almadan toplamda 14 adetçulluk avladıklarının tespit edildiğinden bahisle,4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu’nun 5 ve12. maddelerinin ihlal edildiği belirtilerek, 4915 sayılıKanun’un 23. maddesi uyarınca davacı adına 350,00 TL idaripara cezası verilmiş, aynı kurum tarafından 30.1.2017günü düzenlenen tazminat raporuna göre belirlenen 5.600,00TL tazminatın 30 gün içinde ödenmesi gerektiği, aynı kurumun 1.2.2017 gün ve 96666750-858-27660 sayılı yazısıile davacıya bildirilmiştir. Davacı, idari para cezası ile tazminatın iptali istemiyleadli yargı yerine itirazda bulunmuştur. DURSUNBEY SULH CEZA HAKİMLİĞİ: 28.3.2017 gün ve D.İş. No:2017/57 sayı ile, 5326 sayılıYasa’nın 27/8. maddesine göre idari yaptırımkararının verildiği işlem kapsamında aynıkişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanınagiren kararın da verilmiş olduğu ve dava konusu edildiğiaçıklanarak davanın çözümünün idariyargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararıvermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir. Davacı, bu kez, idari para cezası ile tazminatın iptali istemiyleayrı ayrı dava dilekçeleriyle idari yargı yerinde davaaçmış, idari para cezasının iptali istemiyle açtığıdava Balıkesir 1. İdare Mahkemesinin 2018/953 esas sayısınakaydedilmiş, tazminatın iptali istemiyle açtığıdava Balıkesir 1. İdare Mahkemesinin 2018/952 esas sayısınakaydedilmiş olup, davanın halen derdest olduğu Mahkeme ileyapılan yazışmalar sonucundaanlaşılmıştır. BALIKESİR 1. İDARE MAHKEMESİ; 12.12.2018 gün ve E:2018/953sayı ile, 4915 sayılı Kanun’da, bu Kanun uyarıncaverilen idari para cezası ile idari yaptırımlarakarşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemebulunmadığından davanınçözümünün 5326 sayılı Kanun uyarınca adliyargı yerine ait olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına vedavanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir. İNCELEME VEGEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesinin Hicabi DURSUN’unbaşkanlığında, Üyeler Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ’un katılımlarıyla yapılan 28.01.2019tarihli toplantısında: I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince,2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası da teminedilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, “idari para cezasınıniptali istemiyle açılan dava yönünden oluşan” görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoy birliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten FatmaBÜYÜKEREN’in davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, 4915sayılı Kara Avcılığı Kanunu’nun 23.maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyleaçılmıştır. 4915sayılı Kanun’un, “Av Sezonu, Avlanma Esas veUsulleri ile Av ve Yaban Hayatı Yöne-timi” üstbaşlığı altında düzenlenen “Av sezonu”başlıklı 5. maddesinde, “Sürüngen,kuş ve memeli av hayvanlarının sınıf ve türlerinegöre eş tutma, üreme, yavru büyütme, erginleşmegibi yaşam evrelerini dikkate alarak avlanma sürelerinin başlamave bitiş tarihleri ile populasyon durumuna göre avlanma günlerive av miktarlarını tespit etmeye, Devlet avlakları ve genelavlaklarda bazı türlerin avını ve bazı avlaklarda avlanmayıbelli bir süre yasaklamaya; il av komisyonlarının görüşve önerileri doğrultusunda Merkez Av Komisyonu, özel avlaklarile örnek avlaklarda ise Bakanlık yetkilidir. Nesli tehlike altındaolan, nadir, hassas ve benzeri statülerde yer alan türler ile endemikve göçmen türlerin korunması amacıylagerekli koruma tedbirlerini almaya, bu türler için bu Kanundaadı geçen koruma alanlarını oluşturmayave bu alanları ekolojik ihtiyaçlarına göreyönetmeye, doğal türlerin azalması veya nesillerinintehlike altına girmesi durumunda yeniden yerleştirmeçalışmalarının ekolojik prensiplere göreyapılmasını sağlamaya, av yasağına ilişkinesas ve usulleri tespit etmeye, avcılığın denetlenmesi veizlenmesi çalışmalarını yapmaya ve uygulamadagerekli tedbirleri almaya Bakanlık yetkilidir. Merkez AvKomisyonunca tespit edilen av miktarları ve avlanma süreleridışında avlanılamaz. Av ve yabanhayatının korunması, geliştirilmesi vesürdürülebilir yönetiminde; kamuoyu desteğininsağlanması için toplumun bilgilendirilmesi,bilinçlendirilmesi ile avcıların ve toplumun eğitilmesiamacıyla; Türkiye sınırları içinde yayınyapan ulusal, bölgesel, yerel radyo ve televizyonlar; av sezonununbaşlamasından onbeş gün önce ve sona ermesindenitibaren de onbeş gün süreyle eğitici, uyarıcı vetanıtıcı yayın yapmak zorundadırlar. Bu yayın vetanıtım faaliyetleri her kuruluşun ana haber bültenlerindensonraki kuşakta ve ücretsiz olarak yayınlanır. Buprogramların süresi yılda toplam üç saatten azolamaz. Bu hizmetlerin yürütülmesinde kurum ve kuruluşlarBakanlık ile işbirliği yaparlar.”; “İzne tâbi, yasak ve serbest avsahaları” başlıklı 12. maddesinde, “ Özelavlaklarda avlanmak avlak sahibinin, Devlet avlakları, genel avlaklar veörnek avlaklarda avlanmak Bakanlığın izninebağlıdır. Sahipli arazilerde avlanmayla ilgili esaslarBakanlıkça tespit edilir. Özelkanunlarla veya Merkez Av Komisyonunca avlanmanın yasak edildiğiyerlerde ve 2 nci maddenin 11, 12 ve 13 üncü bentlerindetanımlanan saha ve istasyonlarda avlanılamaz. Buralarda, ancak av veyaban hayvanlarının çoğaldığı vezararlı olduğu hâllerde avlanmaya Bakanlıkça izinverilebilir. 2 nci maddenin 12 nci bendinde tanımlanan sahalarda iseözel avlanma plânlarına göre Bakanlıkçaverilecek izinle avlanılabilir. Avyılı içinde bazı av hayvanı türlerininnesillerini devam ettiremeyecek sayıya düşmesinin sözkonusu olduğu hâllerde, avlanmanın açık olduğuavlaklarda avlanmayı belli bir süre yasaklamaya ve gerektiğindeyeniden açmaya Bakanlık yetkilidir. Bu hususlarla ilgili esaslarBakanlıkça belirlenir.”; “Suçve Kabahatlerin Takibi” başlığı altındadüzenlenen 20. maddesinde, “(Değişik: 23/1/2008– 5728/506 md.) Avcılığınkontrolü, av hayvanlarının korunması, avyasaklarının takibi ve bu Kanunun 19 uncu maddesi kapsamındaüretim yapan yerlerin denetimi Bakanlık ve Orman GenelMüdürlüğünce yapılır. 4/7/1934 tarihli ve2559 sayılı Polis Vazife ve Salâhiyet Kanunu ile 10/3/1983tarihli ve 2803 sayılı Jandarma Teşkilât, Görev veYetkileri Kanunu hükümleri saklıdır. Genel kollukile, av yasaklarının takibi ile görevli olan av korumamemurları ve saha bekçileri, bu Kanunda belirtilen yasaklaraaykırı hareket edenleri avlanmadan men etmeye, haklarındatutanak düzenlemeye; yasaklanan fiillerin konusunu oluşturan veya bufiillerin işlenmesi suretiyle elde edilen canlı veya cansızhayvanlar ve bunların türevleri ile avlanmada kullanması veyaavlaklarda, pazaryeri ve ticarethanelerde bulundurulması yasak olaneşya ve vasıtalara elkoymaya ve bu amaçla yakalamayagörevli ve yetkilidir. Av yasağına aykırı hareketedenler, olay yerinde gerekli tutanaklar düzenlendikten sonra derhalserbest bırakılır. Hüviyeti tespit edilemeyenler vakitgeçirilmeksizin hüviyeti tespit edilebilecek en yakınköyün muhtar veya ihtiyar heyetine ve bunlarla da tespiti mümkünolmazsa en yakın zabıta merkezine götürülür veKabahatler Kanununun 40 ıncı maddesine göre işlemyapılır. Görevli memurların bulunmadığıyerlerde, kır ve köy bekçileri ile köy muhtarları daaynı yetkiyi haizdir. Elkonulan vebulundurulması suç oluşturan silâhlar soruşturmaevrakı ile birlikte Cumhuriyet başsavcılığınaintikal ettirilir. Canlı avhayvanları hemen, yaralı olanlar ise tedavi edildikten sonradoğaya salınır veya Türkiye’nin uluslararasısözleşmelerdeki taahhütleri de dikkate alınarakBakanlıkça gerekli işlem yapılır. Av koruma vekontrollerinde Bakanlık görevlilerine veya güvenlikgüçlerine gönüllü destek sağlamak üzereBakanlıkça belirlenecek kişilere fahri avmüfettişliği görev ve unvanı verilebilir. Fahri avmüfettişleri; bu Kanuna göre yasak avlanma sayılan fiilleriişleyenler hakkında işlem yapılması amacıylaGenel Müdürlükçe kendilerine verilen tutanağıdüzenleyerek en geç bir hafta içinde en yakın ormanidaresi birimine teslim etmek mecburiyetindedir. Fahri avmüfettişlerinin seçimi, eğitimi, görev ve yetkileriile çalışma esas ve usulleri Bakanlıkçaçıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Avcılartalep hâlinde av koruma memurlarına, saha bekçilerine, polisve jandarma ile köy ve kır bekçilerine, köy muhtarıve ihtiyar heyeti üyelerine avlanma belge ve izinleri ileavladıkları hayvanları ibraz etmek zorundadırlar. Bu Kanunaaykırılık oluşturan fiillerin ihbarında ve talephâlinde takibinde köy ve kır bekçileri, köy muhtarıve ihtiyar heyeti üyeleri av koruma memurlarına ve sahabekçilerine yardıma mecburdurlar. Av korumamemurları ve saha bekçilerinden; Bakanlıkça lüzumgörülecek olanlara, Bakanlar Kurulunca belirlenen silâhlardemirbaş olarak verilir. Av koruma memurları ve saha bekçileribu Kanunla kendilerine verilen görevlerini ifa sırasındasilâhlarını 6831 sayılı Kanunun 78 inci maddesindebelirtilen hâllerde kullanabilirler. Av korumamemurları görevlerini yaparken ilgili bakanlıklarıngörüşü alınarak, rengi ve biçimiBakanlıkça tespit edilen resmî kıyafet giymekmecburiyetindedirler. Resmî kıyafetler, silâh, telsiz vediğer teçhizat ile araç ve gereçlerBakanlıkça verilir.” denilmiş; “Cezalar”üst başlığı altında düzenlenen “İzinsizveya yasak yerlerde avlanma” başlıklı 23. maddesinde,“Avlaklarda izin almadan avlananlara ve Merkez Av Komisyonuncaavlanmanın yasaklandığı avlaklarda avlananlara ikiyüzTürk Lirası, özel kanunlarla avlanmanınyasaklandığı sahalar ile 2 nci maddenin 11, 12 ve 13üncü bentlerinde tanımlanan saha ve istasyonlarda avlananlara,üçyüzelli Türk Lirası idarî para cezasıverilir.”; “Avdanmen etme ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi”başlıklı 28. maddesinde, “ (Değişik: 23/1/2008– 5728/513 md.) Bu Kanunlayasak edilen fiilleri işleyenler derhal avdan men edilir. Bu Kanunun 20nci maddesi kapsamında elkonulan av hayvanları ve türevleri ilesair eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesinemahallî mülkî amir tarafından karar verilir. Mülkiyetinkamuya geçirilmesine karar verilen cansız av hayvanları ile,avlanan hayvanlardan elde edilen ürünler ve sair eşyaÇevre ve Orman Bakanlığı tarafından satılarakbedeli Döner Sermaye İşletmesine gelir kaydedilir. Canlıolarak el konulan ve özel bakım ve tedaviye muhtaç olmayan avhayvanları, Bakanlık yetkilileri tarafından başka birşekilde değerlendirilmesine karar verilmediği takdirde,doğal yaşama ortamlarında serbest bırakılır. Bu maddehükümlerine göre mülkiyetin kamuya geçirilmesikararı verilmiş olsa bile, yasak avlanma ile yaban hayatında veekosistemde meydana gelen tahribat ve eksilme nedeniyle hükmolunacaktazminat av hayvanı türlerine göre Bakanlıkça tespitedilen değerler üzerinden hesaplanır. Hükmolunan tazminat,Döner Sermaye İşletmesine gelir kaydedilir.”hükmü yer almıştır. Olayda, dava, 4915 sayılı Kanun’un 23. maddesi uyarıncaverilen idari para cezasının iptali istemiyleaçılmış olup, 4915 sayılıKanun’da idari para cezasına karşı kanun yolunailişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Öteyandan, 30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560sayılı Yasa’nın 31. maddesinde, “ (1) Bu Kanunun; a) İdariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde, b) Diğergenel hükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında, uygulanır” ” denilmiştir. Aynı Kanun’un 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenensekizinci fıkrada ise; idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının, buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği kurala bağlanmış, bu maddeningerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndakidüzenlemelerin ortaya çıkardığıbağlantı sorununa çözüm getirilmesininamaçlandığı ifade edilmiştir. 19.12.2006tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeyegöre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının, buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği anlaşılmaktadır. UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nce de, idari para cezasıyönünden oluşan olumsuz görevuyuşmazlıklarının çözümünde, idaripara cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ileilgili olarak idari yargının görev alanına girenkararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bukararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğininanlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkinkararın hukuka aykırılığıiddiasının da, idari yargı yerinde görüleceğisonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlikkararlarının kaldırılmasına karar verilmiştir. Görevkuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görevkonusunda taraflar için bir müktesep hakdoğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir. Davanınaçıldığı andaki kurallara göre görevliolan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan vefakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemeningörevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadakigörev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerininvarlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararıverilemeyeceği açıktır. Diğertaraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, busırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsizmahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkeme,artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göregörevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesigerekir. İncelenenuyuşmazlıkta, öngörülen idari paracezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. madde-sindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu’nda da idari paracezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği,ancak; idari para cezasınakonu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak“tazminat” kararı da verildiği ve idari yargıyerinde dava konusu edildiği anlaşıldığından;idari para cezasına ilişkin kararın hukukaaykırılığı iddiasının da, idari yargıyerinde görüleceği kuşkusuzdur. Bu durumda,Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra hükmübir arada değerlen-dirildiğinde, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu’nun 23. maddesi uyarıncaverilen para cezasına karşı açılan davanın çözümünde idari yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle, Balıkesir 1. İdare Mahkemesi’nin 12.12.2018 günve E:2018/953 sayılı başvurusunun reddine karar verilmesi gerekmiştir. S O N U Ç:Davanın çözümünde İDARİ YARGININgörevli olduğuna, bu nedenle, Balıkesir 1. İdareMahkemesi’nin 12.12.2018 gün ve E:2018/953 sayılı BAŞVURUSUNUNREDDİNE, 28.01.2019 günündeOYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Üye Üye Üye Hicabi Şükrü Mehmet Birol DURSUN BOZER AKSU SONER Üye Üye Üye SüleymanHilmi Aydemir Nurdane AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy