T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018/871
KARAR NO : 2019/69
KARAR TR: 28.01.2019
ÖZET : Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğübünyesinde usta öğretici olarak görev yaparken emekli olan davacı tarafından, fiilen çalıştığı günler karşılığı olan kıdem tazminatının ödenmesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : M.M.
Vekili : Av. S.C.
Davalı: Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili: Av. S.A.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesindeözetle; davalı Milli Eğitim Bakanlığıbünyesinde Ödemiş Halk Eğitim Merkezinde 1983-2011tarihleri arasında hizmet akdi ile Usta Öğretici/SözleşmeliÖğretmen olarak çalışan ve emekli olandavacının iş sonu kıdem tazminatı ödenmesitalebiyle yapmış olduğu 13.03.2015 tarihli başvurununzımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştır.
İZMİR 4. İDARE MAHKEMESİ: 17.2.2016 günve E:2015/891, K:2016/214 sayı ile, davalı idare ile hizmetsözleşmesi uyarınca çalışan davacınıntalep ettiği iş sonu kıdem tazminatının İşKanunundan kaynaklanan haklardan olduğu görüldüğündenuyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varıldığıgerekçesiyle davanın görev yönünden reddine kararvermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, 12.000,00-TL kıdemtazminatının iş akdinin fesih tarihi olan 27.5.2011 tarihindenitibaren mevduata uygulanan en yüksek faizi ile birlikte ödenmesiistemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ödemiş 1. Asliye Hukuk Mahkemesi (İş MahkemesiSıfatıyla) : 20.9.2017 gün ve E:2016/317, K:2017/665sayı ile, davacının 657 sayılı Yasanın 89.maddesinde belirtilen statü içinde ve Valilik veya Kaymakamlıkonayı ile görevlendirildiği,iş akdinin kıdemtazminatı gerektirmeyecek şekilde sona erdiğini ispatyükünün davalı işverende olduğu, davalıişverenin bunu ispat edemediği, davacıya emeklilik öncesiçalışması ve emeklilik sonrasıçalışması için kıdem tazminatıödenmediği, davacının kıdem tazminatı talepetmekte haklı olduğu; 10 yıllık zamanaşımısüresinin dolmadığı gerekçesiyle, Mahkemelerince gerekçelive denetime elverişli bulunan 26/05/2017 havale tarihli bilirkişiraporu doğrultusunda davanın kabulünekarar vermiş, bukarara karşı davalı idare vekili tarafından istinafisteminde bulunmuştur.
İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi :13.4.2018 gün ve E:2017/2306, K:2018/591 sayı ile, iş budavanın idari yargıda görülmesi gerektiğininaçık olduğu; mahkemece, yargı yoluyanlışlığı bulunmakla dava şartıyokluğundan usulden reddine karar vermek gerekirken, yazılıgerekçe ile esasa girilerek karar verilmesinin hatalı olduğu;yargı yolu kamu düzenine ilişkin olup re'sen yapılanincelemede HMK'nun 353/1-a-4 maddesi uyarınca karar verilmek üzeredosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesi gerekmekte olupayrıca, dosya kapsamı ile davacının öncesinde idariyargı dava yoluna başvurduğu, görevsizlikkararının kesinleştiği de değerlendirilmekle, ilk derecemahkemesince verilen kararın kesinleşmesi ve talep halindeUyuşmazlık Mahkemesine gönderilme hususunun ilk derecemahkemesince değerlendirilmesi gerektiği kanaatiyle;davalının istinaf başvurusunun esas yönündenincelenmeksizin, mahkeme kararının kaldırılmasıyla,davanın yeniden görülmesi için dosyanın Mahkemesinegönderilmesine HMK. 353/1-a maddesi uyarınca kesin olarak kararvermiştir.
ÖDEMİŞ 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ(İŞ MAHKEMESİ SIFATIYLA) : 14.9.2018 gün ve E:2018/409,K:2018/617 sayı ile, Bölge Adliye Mahkemesi ilamında iş budavanın idari yargıda görülmesi gerektiğibelirtilmekle, davanın yargı yolu yönünden davaşartı yokluğundan usuIden reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle,HMK 114/1-b madde göndermesiyle HMK 115/2. Madde uyarınca davanınusulden reddine, karar kesinleştikten sonra iki hafta içinde talephalinde dosyanın yargı yolu hususunda karar verilmek üzereUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine karar vermiş, bukarar kesinleşmiştir.
Davacı vekili idari ve adli yargı yerlerince verilmişolan görevsizlik kararları nedeniyle oluştuğunu ilerisürdüğü olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurudabulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 28.01.2019günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre;idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılıYasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuzgörev uyuşmazlığı doğduğu,adli yargıdosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacınınistemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemeceUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkinişlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın ise davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Ödemiş Halk Eğitim Merkezi bünyesinde ustaöğretici olarak görev yaparken emekli olan davacıtarafından, fiilen çalıştığı günlerkarşılığı olan kıdem tazminatınınödenmesiistemiyle açılmıştır.
506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. maddesinde“Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işverentarafından çalıştırılanlar bu kanuna göresigortalı sayılırlar…” denilmiş, aynıYasanın “Uyuşmazlıkların ÇözümYeri” Başlıklı 134. maddesinde, “Bu kanununuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür” hükmüne yer verilmiş; 506sayılı yasa hükümleri 01.10.2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanununun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılmıştır. 5510sayılıKanunun3.maddesinde;kısa ve/veya uzun vadeli sigortakolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veyakendi adına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olaraktanımlanmış; 79.madde ile başlayanDördüncüKısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiş; 101. maddesinde “Bu kanunda aksine hükümbulunmayan hallerde, bu kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür” denilmiştir.
Öte yandan, 4857 sayılı İş Kanunu’nun1.maddesinde,Kanunun amacının,işverenler ile bir işsözleşmesine dayanarak çalıştırılanişçilerin çalışma şartları veçalışma ortamına ilişkin hak vesorumluluklarını düzenlemek olduğu belirtilmiş;aynı zamanda, bakılan davanın da konusunuoluşturan“İş Sözleşmesi, Türleri veFeshi” hususuna Kanunun 8.maddesi ve devamında, kıdemtazminatı,ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklananyükümlülük ve haklara ilişkin hususlara ise Kanunundeğişik maddelerinde yer verilmiştir.
Diğer taraftan; 12.10.2017 gün ve 30221 sayılıResmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren, 7036sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun;
"İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesinde,
“(1) İş mahkemeleri, Hâkimler ve SavcılarKurulunun olumlu görüşü alınarak, tek hâkimli veasliye mahkemesi derecesinde Adalet Bakanlığınca lüzumgörülen yerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi,26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılı Adlî Yargı İlkDerece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş,Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun hükümlerine görebelirlenir.
(2) İş durumunun gerekli kıldığı yerlerdeiş mahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu dairelernumaralandırılır. İhtisaslaşmanınsağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu veniteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki işdağılımı Hâkimler ve Savcılar Kurulutarafından belirlenebilir. Bu kararlar Resmî Gazete’deyayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır.
(3) İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bumahkemenin görev alanına giren dava ve işlere, o yerdeki asliyehukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara görebakılır." denilmiş,
"Dava şartı olarak arabuluculuk"başlıklı 3/1. maddesinde;
" (1) Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesinedayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatıile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuyabaşvurulmuş olması dava şartıdır..."denilmiş,
"Görev" başlıklı 5. maddesinde;
" (1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılıKanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılıİş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı TürkBorçlar Kanununun İkinci Kısmının AltıncıBölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabiişçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında,iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğanher türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılıKanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındakiuyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal GüvenlikKurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş vesosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevliolduğu belirtilen uyuşmazlıklara, ilişkin dava veişlere bakar" denilmiştir.
Aynı Kanun'un "Geçici Hükümleri"başlıklı Geçici 1. maddesinde;
"(1) Mülga 5521 sayılı Kanun gereğince kurulaniş mahkemeleri, bu Kanun uyarınca kurulmuş iş mahkemeleriolarak kabul edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiğitarihten önce açılmış olan davalar,açıldıkları mahkemelerde görülmeye devamolunur.
(2) Bu Kanunun dava şartı olarak arabuluculuğailişkin hükümleri, bu hükümlerinyürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ilk derecemahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtaydagörülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunlaiş mahkemelerinin görev alanına dâhil edilen dava veişler, iş mahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgilimahkemeler tarafından görülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleri tarafından bu Kanununyürürlüğe girdiği tarihten önce verilen kararlar,karar tarihindeki kanun yoluna ilişkin hükümlere tabidir. "hükmüne yer verilmiştir.
Dosya kapsamında yapılan incelemede; davacınınÖdemiş Halk Eğitim Merkezibünyesinde ustaöğretici olarak çalıştığı;davanın, fiilen çalışmış olduğugünler için kıdem tazminatının ödenmesiistemiyle açıldığıanlaşılmıştır.
Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen tazminatlarının İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm veçözümünde adli yargı yeri görevliolduğundan, Ödemiş 1. Asliye Hukuk Mahkemesince (İşMahkemesi sıfatıyla) verilen 14.9.2018 gün ve E:2018/409, K:2018/617sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ödemiş 1. Asliye Hukuk Mahkemesince (İş Mahkemesisıfatıyla) verilen 14.9.2018 gün ve E:2018/409, K:2018/617sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,28.01.2019 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy