T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018 / 751
KARAR NO : 2019 / 25
KARAR TR : 28.1.2019
ÖZET : Ormanlık alandan geçen enerji nakil hattı nedeniyle davalı idare tarafından talep edilen ve ihtirazi kayıtla ödenen ilave ağaçlandırma bedeli ile gecikme zammın davalıdan tahsili; buna yönelik işlemlerin iptali istemi ile açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : Türkiye Elektrikİletim Anonim Şirketi Vekilleri : Av. E. B., Av.M. Ö. Davalı : Orman GenelMüdürlüğüne İzafeten Vize Orman İşletmeMüdürlüğü Vekili : Av. H.K. O L A Y : Davacı vekili dilekçesinde;Kuruluşlarına ait tesislerin orman sayılan alanlararastlaması halinde, üzerinden enerji nakil hattıgeçirilen ormanlık alanlar için, 6831 sayılı OrmanKanununun 17.maddesi gereğince 49 yıl müddetle izin ve irtifakhakkı (kullanım bedeli) alındığını; bedellerinin de mülga 15/09/2011 tarih ve 28055 sayılı ResmiGazetede yayımlanan Orman Kanununun 17. ve 18. Maddelerinin UygulamaYönetmeliği, söz konusu yönetmeliği kaldıran veonun yerine uygulanmaya başlayan 18.04.2014 tarih ve 28976sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Orman Kanununun 17/3. ve 18. MaddelerininUygulama Yönetmeliği ve Orman Genel Müdürlüğüile TEİAŞ arasında akdedilmiş bulunan 04/04/2002 tarihliprotokol kapsamında taahhütnamelerinde belirtilen hususlar dikkatealınarak ödendiğini; Orman Kanununun 17. ve 18. maddelerininuygulama yönetmeliği kapsamında ormanlık alanlara isabeteden tesislerinin proje maliyet bedeli üzerinden hesaplanan; a) arazi izinbedeli (%5), b) orman ağaçlandırma ve erozyon kontrolügeliri (%2), c) orman köylülerini kalkındırma geliri (%3)ve d) ağaçlandırma bedelinin, davalının ilgilihesaplarına ödenerek Teşekkülleri lehine Ormandaenerji nakil hattı geçirilmesi ve tesisine ilişkin gerekliizin irtifak haklarının temin edildiğini; davaya konu 154Kv( Malkara-Gelibolu)Brş.N-Şadıllı RES TM Enerji NakilHattının orman sayılan alana isabet eden 33.650,94 m2kısmı için davalı idare ile aralarında yapılanOrman Kanunu 17 ve 18. maddesi ve bu maddelerin uygulanmasına ilişkinYönetmelik kapsamında 15. madde ve devamındaki Kesin izintaahhüt senedinde ve Orman Kanunu 17 ve 18. maddesi uygulamayönetmeliğinde bu tesisleri için ödenecekücretlerin; a) Ağaçlandırma bedeli, b) Arazi izinbedeli, c) Orman köylüleri kalkındırma geliri ve d)ağaçlandırma ve erozyon geliri kalemlerindenoluştuğunu; ancak davalı idare tarafından bu gelirkalemlerine ek olarak gerek yönetmelikte gerek Orman Kanununda ve gereksetaahhüt senedinde yer almayan ilave ağaç bedeli adıaltında fahiş bir alacak kaleminin kuruluşlarından talep vetahsil edildiğini; bu bedellerden, sadece arazi izin bedelininizin süresince her yıl ödendiğini, diğer bedellerinise sadece bir defaya mahsus olmak üzere izin başlangıcındaödenmekte olduğunu, bu bedeller içinde ilaveağaçlandırma bedelinin bulunmadığını; ilaveağaçlandırma bedelinin; Orman GenelMüdürlüğünün yazısındabelirtildiği üzere; Rüzgar Enerji Santrali, Biokütleenerji santrali, Termik santrali yapımı için üretimtesisi’ne ilişkin izinlere konu edildiği takdirde alınanbedel olduğunu; kuruluşlarınca üretim değililetim faaliyeti ve tesisi yapılmakta olduğunu; ilaveağaçlandırma bedelinin üretim tesisine yönelik birödeme kalemi olduğunu, 6446 sayılı EPKçerçevesinde kuruluşlarının sorumluluğundayürütülen İLETİM faaliyetini kapsamadığını;bunun en önemli kanıtının, anılan mevzuatta bunailişkin bir düzenleme olamaması olduğunu; ilaveağaçlandırma bedelinin İletim tesisi ile hiçbirilgisinin bulunmadığını; ayrıca, zaten izinbaşlangıcında ödedikleri ağaçlandırmabedeline ek olarak bir de ilave ağaçlandırma bedeli tahakkukettirilmesinin hiçbir hukuki dayanağınınbulunmadığını; Elektrik iletim faaliyetinde bulunmaküzere kurulan kuruluşlarının, statüsü gereğiiletim tesisi yapma ve işletme görevini yürüttüğünü,kurum ana statüsü, mevzuat ve Medeni Kanunun EşyaHukukuna ilişkin ilkeleri gereğince bir üretim tesisininmütemmim cüz’ü niteliğinde iletim tesisi yapmalarınınmümkün olmadığını; Teşekküllerinin 233sayılı KHK hükümleri kapsamında kurulan, 6446sayılı EPK çerçevesinde ülkeölçeğinde elektrik iletiminin planlamasında, tesisindenve sistemin işletilmesinden sorumlu olarak görevlendirilmiş kamutüzel kişiliğine sahip, sermayesinin tamamı devlete aitfaaliyetlerinde özerk bir iktisadi devlet teşekkülü olduğunu; 13/03/2013 tarihinde elektrik piyasası düzenleme kurulutarafından üretim lisansı çerçevesindeüretilen elektrik enerjisini nihai kullanıcılara yanidağıtım sistemine aktaran, söz konusu iletim faaliyetinidevlet tekeli anlayışı ile yerine getirdiğini; buitibarla faaliyetleri kapsamında orman sayılan alanlara isabet edip,Teşekküllerince tesis edilen ve ormanlık alanlardan bir havakoridoru şeklinde geçen iletim tesislerinin, üretimfaaliyeti ile bir ilgisinin bulunmadığının açıkolduğunu; Orman Kanunun 17 ve 18. maddelerinin Uygulama Yönetmeliğinin15 ve 16. maddesi ile Kesin Taahhüt Senedinin 1. maddesindeaçık bir şekilde izin sahibinin ödeyeceği bedelkalemlerinin sayıldığını, ödenecek bedellerarasında ilave ağaçlandırma bedelibulunmadığını, davalı idarenin nesözleşmede ne de mevzuatta bulunmayan bir bedeli tek taraflı veicrai şekilde Teşekküllerinden talep etmesinin yasalhiçbir dayanağının bulunmadığını; davalı idareye itirazlarının kabul görmemesi üzerineihtirazi kayıtla yatırılan bedel mukabilinde işbu davanınaçıldığını; talep edilen ilaveağaçlandırma bedelinin mevcut mevzuatta yer almamasınedeniyle Teşekküllerince ödenmediğinden, ormanlıksaha tesliminin Genel Müdürlüklerine yapılmadığını,buna bağlı olarak da kamu yatırımı kapsamındakiprojelerinde aksamalar meydana geldiğini; yükümlülüğünütamamlamayanların elektrik iletim lisanslarının iptaledilebileceği ile bu bedel ödenmediği takdirde saha teslimininyapılmayacağı ve yatırımın gecikeceğihususları nedeniyle ilave ağaçlandırma bedelinin hertürlü dava hakları saklı kalmak ihtirazi kaydıylaödendiğini ifade ederek; fazlaya ilişkin talep ve dava haklarısaklı kalmak kaydıyla davalı tarafın talep ve tahsilettiği ilave ağaçlandırma bedeli ile ilgili işbumenfi tespit ve istirdat davasında; 1) Davalı idareye ilaveağaçlandırma bedeli borçlarınınbulunmadığının tespiti ile, 2) ihtirazi kayıtlaödemiş oldukları 910.605,39 TL'lik ilaveağaçlandırma bedelinin 02.05.2014 tarihinden itibaren 6183sayılı yasa kapsamında işleyecek kamu alacaklarınauygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsili ilekuruluşlarına verilmesi, 3) Ödemiş oldukları 9.695,77TL’lik ilave ağaçlandırma gecikme bedeli ve KDVtoplamının 22.07.2014 tarihinden itibaren 6183 sayılı yasakapsamında işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en yüksekfaizi ile birlikte davalıdan tahsili ile kuruluşlarına verilmesiistemiyle 24.4.2015 tarihinde adli yargı yerinde davaaçmıştır. VİZE ASLİYE HUKUKMAHKEMESİ; 30.6.2016 gün ve E:2015/114, K:2016/136 sayı ile,dava dilekçesinin geniş bir özetine yer verdikten sonra,“(…) Dava dilekçesi, taraf beyanları ve tümdosya kapsamı nazara alındığında; davanındavalı Orman idaresi tarafından gerçekleştirilenağaçlandırma bedeli tespiti ve tahsili işlemlerininiptali davası olduğu, davacı şirket ile davalı idarearasında herhangi bir hukuki işlem bulunmadığı,davalı idarece tesis edilen idari işlemin iptaline ilişkinuyuşmazlığın çözümünde görevliyargı yerinin idari yargı olduğu anlaşılmakladavanın reddine dair aşağıdaki şekilde hükümtesis edilmiştir. HÜKÜM: Gerekçesindeaçıklandığı üzere; 1-Açılan davanınidari yargı yolunun görev alanı içinde olduğuanlaşıldığından mahkememizin yargı yolubakımından görevsizliği nedeniyle davanın usuldenREDDİNE(…)” karar vermiş, temyiz edilmesi üzerineYargıtay 4.Hukuk Dairesince, 30.11.2017 gün ve E:2017/3487, K:2017/7806 sayı ile onanan karar kesinleşmiştir. Davacı şirket vekilincebu defa; ilave ağaçlandırma bedeliçıkarılmasına ilişkin işlemin iptali ileihtirazi kayıtla ödenmiş olan 1.605,39 TL'nin 02/05/2014tarihinden, 9.695,77 TL'nin ise 22/07/2014 tarihinden itibaren işleyecekkamu alacaklarına uygulanacak en yüksek faizi ile birlikte tahsilinekarar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde davaaçılmış; Edirne İdare Mahkemesince; 14.2.2018gün ve E:2018/164, K:2018/161 sayı ile, dava dilekçesinde davakonusu işlemin tarih ve sayısı ile tebliğ tarihininbelirtilmediği, bu haliyle de dilekçenin yargısal incelemeyapmaya olanaklı olmadığı gerekçesiyle, davadilekçesinin 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 15.maddesinin 1. fıkrası (d) bendi gereğince reddinekarar vermiştir. Davacıvekili dilekçesini yenileyerek; Öncelikle, Davacı idare ile davalı idarearasında akdedilen kesin izin taahhüt senedi başlıklısözleşme ile davalı tarafa özel hukuk hükümlerinegöre enerji nakil hattı hususunda izin verilmekte, taraflararasında sözleşmenin imzalanması ile birlikte taraflararasındaki ilişki özel hukuk alanında sonuçlardoğurmaya başlamakta olduğundan ve sözleşmeimzalandıktan sonraki tüm aşamalar ve ihtilaflar özel hukukalanının ilgilendirdiğinden, açmış olduklarıdavada görüm ve çözüm yerinin idari yargı değiladli yargı yeri olduğundan; mahkemelerinin yargı yolubakımından görevsizliğine; Mahkemece yargı yolubakımından görevlilik kararı verilmesi halinde; 1.)Davalı idarenin, müvekkili kuruma 18.02.2014 tarihinde tebliğedilen 17.02.2014 tarih ve 14541755.240.1.1706.9/36 sayılı ilaveağaçlandırma bedeli istemli işleminin iptali ile, 2.) fazlayailişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla; İhtirazikayıtla ödemiş oldukları 910.605,39 TL’lik ilaveağaçlandırma bedelinin 02.05.2014 tarihinden itibaren 6183sayılı yasa kapsamında işleyecek kamu alacaklarınauygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsili ilekuruluşlarına verilmesi; 3.) Davalı idarenin 04.07.2014tarihinde müvekkili kuruma tebliğ edilen 04.07.2014 Tarih ve14541755.240.1.1706.9/ sayılı ilave ağaçlandırmabedeli gecikme zammı istemli işleminin iptali ile, ödemişoldukları 9.695,77 TL.lik ilave ağaçlandırmagecikme bedeli ve KDV toplamının 22.07.2014 tarihinden itibaren 6183sayılı yasa kapsamında işleyecek kamu alacaklarınauygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsili ilekuruluşlarına verilmesi istemiyle yeniden idari yargıyerinde dava açmıştır. EDİRNE İDAREMAHKEMESİ:17.5.2018 gün ve E:2018/457, K:2018/593 sayı ile,“(…)2576 sayılı yasanın 6. maddesinde "VergiMahkemeleri; a) Genel bütçeye, il özel idareleri, belediye veköylere ait, vergi, resim ve harçlar ile benzeri maliyükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelereilişkin davaları, b) (a)bendindeki konularda 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsili Usulü Hakkındaki Kanunun uygulamasınailişkin davaları, c) Diğer kanunla verilen işleri,çözümler" hükmü yer almaktadır. Aynı yasanın 5.maddesinin 1. fıkrasında da İdare Mahkemelerinin, VergiMahkemelerinin görevine giren davalar ile Danıştay daçözümlenecek olanlar dışındaki iptal davalarıile tam yargı davalarını, tahkim yolu öngörülenimtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinin birininyürütülmesi için yapılan idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar ve kanunlarla verilen diğerişleri çözümleyeceği hükmebağlanmıştır. (…) Dava dosyasınınincelenmesinden, uyuşmazlığa konu "ilaveağaçlandırma bedeli" tahakkukunun 6831 sayılıOrman Kanunu ve ilgili mevzuatta belirlenen bedellerdenolmadığı, Orman ve Su İşleriBakanlığının 16/07/2013 tarih ve 880 sayılıyazısı gereği ön izin taahhüt senetlerinin özelhükümler bölümüne eklenerek kesin izinaşamasında ilgilileri tarafındanyatırılmasını müteakiip saha teslimininyapılması yönünde talimat verildiği, davacışirket tarafından 17/02/2014 tarihli 138.879,80 m2'lik ENH kesintaahhüt senedi verildiği, davacı şirket tarafından butahahüt senedi ile ilave ağaçlandırma bedelini kabul vetaahhüt etmediklerinin ileri sürüldüğü, ancakdavalı idarece ilave ağaçlandırma bedeli ve gecikmezammı olarak davacı şirket adına borççıkartılması üzerine bu işlemlerin iptali ileödenen tutarların iadesine karar verilmesi istemiyle bakılandavanın açıldığıanlaşılmaktadır. Bu durumda,uyuşmazlığın idari işlem veya hizmet kusurundandeğil, davacı ile davalı idare arasında özel hukukalanında imzalanan bir sözleşmeye dayanmakta olduğunungörüldüğü; dolayısıyla idare mahkemesiningörevine giren iptal veya tam yargı davasına konu bir işlemile ilk derecede Danıştayca çözümlenecek birişlem de olmadığı, özel hukuk ilişkisindendoğan ve adli yargının konusuna giren bir uyuşmazlıkolduğu anlaşılmaktadır. Açıklanan nedenlerledavanın 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüYasasının 15/1-a. maddesi hükmü uyarınca görevyönünden reddine…” karar vermiş, bu karar istinafyoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir. İNCELEME VEGEREKÇE: UyuşmazlıkMahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’un Başkanlığında,Üyeler: Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER,Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ ve Nurdane TOPUZ'unkatılımlarıyla yapılan 28.1.2019 günlütoplantısında: I-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargıyerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarakdavacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlikkararını veren mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK’in,davanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davacı Kuruluşaait ormanlık alandan geçen enerji nakil hattı nedeniyledavalı idare tarafından talep edilen ve ihtirazi kayıtlaödenen ağaçlandırma bedeli ile gecikme bedelinin; talepedilen ilave ağaçlandırma bedelinin mevcut mevzuatta yeralmadığından bahisle; adli yargı yerinde, ilaveağaçlandırma bedeli borçlarınınbulunmadığının tespiti ile ihtirazi kayıtlaödenmiş olan ilave ağaçlandırma ve gecikme bedeliile KDV toplamının davalıdan tahsili; idari yargı yerindeise, bu taleplere ek olarak; davalı idarenin, ilaveağaçlandırma ve ilave ağaçlandırma bedeligecikme zammına yönelik işlemlerinin iptali istemiyleaçılmıştır. 6831 sayılı OrmanKanunu’nun 16.maddesinde, “ (Değişik birinci fıkra:10/6/2010-5995/19 md.) Devlet ormanları içinde maden aranmasıve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol,enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedellerihariç, bedeli alınarak Çevre ve OrmanBakanlığınca izin verilir. Ancak, temditler dahil ruhsatsüresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devletormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri,gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenmeyerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğualanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve OrmanBakanlığının muvafakatine bağlıdır. Genelbütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, limanve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı hertürlü yapı hammaddesi üretimi içinyapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedelalınmaz. Ruhsatname veya imtiyazalmış olanlarla, ruhsatname veya imtiyaz alacaklar, işebaşlamadan evvel çalışma sahalarını ormanidaresine haber vermeye ve ormana zarar gelebilecek hallerde, orman idaresiningöstereceği tedbirleri almaya ve yapmaya mecburdurlar. (Ek fıkra: 26/5/2004-5177/34md.) Madencilik faaliyetlerinin ve faaliyetlerle ilgili her türlüyer, yol, bina ile tesislerin hükmi şahsiyeti haiz ammemüesseselerine ait ormanlarda veya özel ormanlarda yapılmakistenmesi halinde Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilebilir.Bu takdirde kullanım bedeli, kullanım süresi, yapılan binave tesislerin devri gibi hususlar genel hükümlere uygun olaraktaraflarca tespit edilir. (Ek fıkra: 10/6/2010-5995/19md.) Madencilik faaliyetlerinin sona ermesi neticesinde idareye teslim edilenveya terk edilen doğal yapısı bozulmuş orman alanlarırehabilite edilir. Rehabilite maksadı ile bu alanların ormanyetiştirilmek üzere inşaat, yıkıntı ve hafriyatatıkları ile doldurularak ağaçlandırmaya hazırhale getirilmesi için büyükşehir mücaviralanlarında büyükşehir belediyelerine, diğer yerlerdeise il ve ilçe belediyelerine bedelikarşılığında izin verilebilir. (Ek fıkra: 10/6/2010-5995/19md.) Maddenin uygulanması ile ilgili tanım, şekil, şart veesaslar yönetmelikle düzenlenir.” hükmüne; 17.maddesininüçüncü fıkrasında; “ (Değişikfıkra: 22/5/1987 - 3373/7 md.; İptal: Ana. Mah.nin 17/12/2002 tarihlive E.:2000/75, K.:2002/200 sayılı Kararı ile; Yenidendüzenleme: 17/6/2004-5192/1 md.) (Değişik birinci cümle:25/6/2010-6001/33 md.) Savunma, ulaşım, enerji, haberleşme, su,atık su, petrol, doğalgaz, altyapı, katı atık bertarafve düzenli depolama tesislerinin; baraj, gölet, sokak hayvanlarıbakımevi ve mezarlıkların; Devlete ait sağlık,eğitim, adli hizmet ve spor tesisleri ile ceza infaz kurumlarınınve bunlarla ilgili her türlü yer ve binanın Devletormanları üzerinde bulunması veya yapılmasında kamuyararı ve zaruret olması halinde, gerçek ve tüzelkişilere bedeli mukabilinde Çevre ve OrmanBakanlığınca izin verilebilir. Devletçe yapılan ve/veyaişletilenlerden bedel alınmaz. Bu izin süresi kırkdokuzyılı geçemez. Bu alanlarda Devletçeyapılanların dışındaki her türlü bina vetesisler iznin sona ermesi halinde eksiksiz ve bedelsiz olarak Orman GenelMüdürlüğünün tasarrufuna geçer. Sözkonusu tesisler Orman Genel Müdürlüğü veyaÇevre ve Orman Bakanlığı ihtiyacındakullanılabilir veya kiraya verilmek suretiyle değerlendirilebilir.İzin amaç ve şartlarına uygun olarak faaliyetgösteren hak sahiplerinin izin süreleri; yer, bina ve tesislerin rayiçdeğeri üzerinden belirlenecek yıllık bedelle doksandokuzyıla kadar uzatılabilir. Bu durumda devir işlemleri uzatmasüresi sonunda yapılır. Verilen izinler amaçdışında kullanılamaz.” Hükmüne; 18.maddesinde ise,“(Değişik : 19/4/2018-7139/11 md.) Devlet ormanlarında;arkeolojik kazı ve restorasyon yapılmasına ve bu alanlarınkullanımına, tarihi eserlerin restorasyonu ve korunmasıiçin gerekli tesislere, odun kömürü, terebentin, katran,sakız gibi işletilmesinde ağaç kullanılanocakların açılmasına, balık üretmek üzeretesis kurulmasına ve göl, baraj ve deniz yüzeyinde yapılanbalık üretimi için karada yapılması mecburitesislere ve yeraltında depolama alanı kurulmasına Orman GenelMüdürlüğünce bedeli alınarak yirmidokuz yılakadar izin verilebilir. Bu süre sonunda her türlü bina ve tesiseksiksiz ve bedelsiz olarak Orman Genel Müdürlüğütasarrufuna geçer ve söz konusu bina ve tesisler Orman GenelMüdürlüğü ihtiyaçları içinkullanılabilir veya kiraya verilmek suretiyle değerlendirilebilir. Genel bütçe kapsamındakikamu kurum ve kuruluşlarına bu madde kapsamında verilenizinlerden bedel alınmaz. Ancak bedelsiz izne konu tesisler dedâhil olmak üzere tesislerin; izin sahibinceüçüncü kişilere kiralanması halinde ormansayılan alana isabet eden kira bedelinin yüzde ellisi her yılOrman Genel Müdürlüğü bütçesine gelirkaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına izin sahibitarafından yatırılır. Yangın görmüşormanlarla, gençleştirmeye ayrılmış veyaağaçlandırılan sahalarda birinci fıkradakifaaliyetlere hiçbir surette izin verilemez.” Hükmüne yerverilmiştir. 18.04.2014 tarih, 28976 sayılı Resmi Gazetedeyayımlanan “Orman Kanununun 17/3 ve 18 inci Maddelerinin UygulamaYönetmeliği”nin 3.maddesinde bu Yönetmelikte geçen; “Ağaçlandırma bedeli”nin; İzin verilenalan üzerinden bir defaya mahsus alınan bedeli ifade eder,şeklinde tanımlanmış; “İnceleme vedeğerlendirme” başlıklı 7.maddesinde,“(…)(4) Ormanlık alandan verilen izin,müracaat sahibine tebliğ edilir. Tebligat tarihinden itibaren engeç üç ay içerisinde izin sahibinden teminat,bedeller ve onaylı taahhüt senedi alınır. Tebligattarihinden itibaren üç ay içerisinde bedellerinyatırılmaması, teminatın veya onaylı taahhütsenedinin verilmemesi halinde ise saha teslimi yapılmaz, her hangi birbildirime gerek kalmaksızın izin iptal edilir. İptal işlemiilgiliye bildirilir. Aynı yerle ilgili yeniden izin talep edilmesi yeniizin talebi olarak değerlendirilir.(…)” düzenlemesine; “Alınacakbedeller” başlıklı 8.maddesinde; “ (1) Verilen önizinlerde ön izin bedeli, kesin izinlerde ise; /a)Ağaçlandırma bedeli,/ b) Arazi izin bedeli,/ c) Orköybedeli,/ç) Erozyon bedeli,/ alınır.(…)” düzenlemesine;“Bedellerin tespiti” başlıklı 9.maddesinde, “(1) Alınacak bedellerden;/ a) Ağaçlandırma bedeli; Genelmüdürlükçe, Asgari Ücret Tespit Komisyonutarafından yılın ikinci yarısı için tespitedilen 16 yaşını doldurmuş işçilerin birgünlük normal çalışma karşılığıasgari ücretlerinin 294 gün/hektar katsayısıylaçarpımı sonucu belirlenen ağaçlandırma birimhektar bedelinin, izin alanı ile çarpımısonucu,(…)bulunur(…)” düzenlemesine; “Gecikmezammı” başlıklı 10.maddesinde, “ (1) BuYönetmelik hükümlerine göre bedelli olarak verilenizinlerde, zamanında ödenmeyen bedeller için, izinleriniptaline ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıylabildirime gerek kalmaksızın 6183 sayılı Kanunun 51 incimaddesinde yer alan gecikme zammı oranında faiz uygulanır.Kısmen ödeme yapılması halinde yapılan ödemeöncelikle faize mahsup edilir.(…)” düzenlemesine yerverilmiş; taahhüt senedinin verilmesine, taahhüt senedininverilmemesi halinde ne tür yaptırım uygulanacağınailişkin pek çok hususa da Yönetmeliğin farklımaddelerinde yer verilmiştir. Davadosyasının incelenmesinden; Kırklareli İli, Vize İlçesi,Kıyıköy Beldesi sınırlarında Davacıİdare olan Türkiye Elektrik İletim A.Ş. GenelMüdürlüğünce, 16.07.2013 tarih ve 1834sayılı yazı ile, söz konusu yerde enerji nakil hattıtesisi için izin verilmesinin talep edildiği; Vize Ormanişletme Müdürlüğünce 02.09.2013 tarih ve 4787sayılı yazı ve eki 29.08.2013 tarihli İzin Raporu ile29.08.2013 tarihli zaruret tutanağında, söz konusu sahada kesinizin verilmesinde sakınca olmadığının bildirildiği;bunun üzerine, 13.01.2014 tarihli Bakan adına 5 No.Iu olur İznive 240.1.1706.9 Dosya No.lu Kesin İzin Oluru verildiği; Kesinİzin Oluru uyarınca; Kırklareli ili, Vize İlçesi,Kıyıköy Beldesi hudutları dahilinde 138.879,80m2’likormanlık alanda enerji nakil hattı tesisi yapımı amacıylaDavacı İdare adına, 6831 sayılı Orman Kanununun 17/3. maddesive 15.09.2011 tarihli ve 28055 Sayılı Resmi Gazetedeyayınlanarak yürürlüğe giren Orman Kanununun 17/3 ve18. Maddelerinin Uygulama Yönetmeliğinin 12. Maddesinin (1.)fıkrası gereğince Kıyıköy RES Projesi dahilindeizin verilen 14 adet Rüzgar Tribününün elektrik bağlantısınısağlamak amacıyla 20.09.2013/263 sayılı Makam oluruylaOrmanlık Alanda Alenka Enerji Üretim ve Yatırım Ltd.Şti. adına izin verilen 58.735,11m2’lik Rüzgar EnerjiSantralinin, izin bitim tarihi olan 04.04.2027 tarihine kadar Kesin İzinOluru verildiği; bunun sonucu olarak, davacı İdaretarafından 17.02.2014 Tarihli Kesin İzin Taahhüt Senedi imzalandığı;Taahhüt Senedinin 1. maddesinde; izin sahibinin tebliğ tarihindenitibaren en geç 1 ay içinde; bir defaya mahsus olmak üzeretahakkuk eden Ağaçlandırma Bedelini, Orman KöylüleriKalkındırma Gelirini, Ağaçlandırma ve ErozyonKontrolü Gelirini ve her yıl alınacak olan Arazi İzinBedeline ait İlk Yıl Arazi İzin Bedelini ilgili hesaplarayatırmak zorunda olduğunun belirtildiği; davalıİdarece; 17.02.2014 tarihli yazıyla, ilgili kanun ve yönetmelikhükümleri uyarınca hesaplanan AğaçlandırmaBedeli olan 926.039,40TL ve %18 KDV tutarı olan 166.687,09TL toplamıolan 1.092.726,49TL’nin ve 3.672,04TL Arazi izin Bedeli ve %18 KDVtutarı olan 660,97TL toplamı olan 4.333,01 TL’nin ilgilihesaplara yatırılması gerektiği hususunda bildirimdebulunulduğu; Taahhüt senedinin imzalanmasından itibaren 1aylık yasal süre sonu olan 17.04.2014 tarihinden daha sonraki birtarih olan, 02.05.2014 tarihinde yatırılan AğaçlandırmaBedeli için 8.216,75TL Gecikme Zammı, 1.479,02TL Gecikme ZammıKDV tutarı toplamı olan 9.695,77TL ve ayrıca da 05.05.2014tarihli dekont ile yatırılan Arazi izin Bedeline ilişkin olarakda 37,33TL Gecikme Zammı ve 6,80TL Gecikme Zammı KDV tutarı olmaküzere toplam 44,53TL ilave Arazi İzin Bedeli Gecikme Zammı veGecikme Zammı KDV tutarına ait ilgili bedellerin, davalı İdareyeait hesap numaralarına yatırılmasının talep edildiği;bunun üzerine davacı İdare tarafından; ormanlıkalandan geçen enerji nakil hattı nedeniyle davalı idaretarafından talep edilen ve ihtirazi kayıtla ödenenağaçlandırma bedeli ile gecikme bedelinin; talep edilen ilaveağaçlandırma bedelinin mevcut mevzuatta yer almadığındanbahisle; adli yargı yerinde, ilave ağaçlandırma bedeliborçlarının bulunmadığının tespiti ileihtirazi kayıtla ödenmiş olan ilaveağaçlandırma ve gecikme bedeli ile KDVtoplamının davalıdan tahsili; idari yargı yerinde ise, butaleplere ek olarak; davalı idarenin, ilaveağaçlandırma ve ilave ağaçlandırma bedeligecikme zammına yönelik işlemlerinin iptali istemiyle davaaçıldığı; açılan davayakarşılık davalı İdarece verilen cevapdilekçesinde ise; “Dava Konusu Ormanlık Sahada Davacıİdare tarafından alınan İznin, Rüzgar Enerji SantraliKurma İzni olduğunun Tespit Edilmesi ve ayrıca bununMütemmim Cüzünü oluşturan Enerji NakilHattının, 138.897,80m2’lik alandan geçirilmişolması hususunun Tespit Edilmesi gerekmektedir. Dava konusu iznin, “RESBağlantı İzni” olduğu dikkate alınarak;Olayımızda Davacı tarafın iddia ettiği gibi OrmanKanunu, Yönetmelik ve Taahhüt Senedinde yer almayan fahiş orandaalınan bir İlave Ağaçlandırma Bedeli ve GecikmeZammı bulunmamaktadır. Yasal Mevzuat doğrultusunda alınanbir Ağaçlandırma Bedeli ve AğaçlandırmaBedeli Gecikme Zammı alımı söz konusudur.(…) İdaremizin talebi; Orman Kanunu, ilgili Orman Kanununun 17/3 ve 18.Maddelerinin Uygulama Yönetmeliği ve Taahhütname Senedihükümleri uyarınca hukuka uygun ve yasaldır, ilgili mevzuatgereği de ödenmesi gerekmektedir. Bu nedenle Davacı tarafınişbu davasının dinlenme imkânıbulunmamaktadır.” denilmek suretiyle davanın reddiningerektiğinin savunulduğu anlaşılmıştır. Konuya ilişkin mevzuathükümleri ile somut olay birlikte irdelendiğinde; dava konusunuoluşturan ağaçlandırma bedelinin, 6831sayılı Orman Kanunu, Orman Kanununun 17/3ve 18. Maddelerinin Uygulama Yönetmeliği ve Kesin İzinTaahhüt Senedi hükümleri uyarınca oluşturulduğugörülmektedir. Kesin İzin Taahhüt Senedinin sözleşmeniteliğinde olup olmadığı hususunu irdelemek gerektiğinde;İdare,özel hukuk kişileri gibi özel hukuk sözleşmeleriyapabildiği gibi; kamusal yetkisinin verdiği üstünlükve ayrıcalıklara dayanarak konusu, hüküm vekoşulları bakımından özel hukuksözleşmelerinden farklı olan sözleşmeler de yapabilir.İdare hukuku esaslarına tabi bulunan bu sözleşmeler“idari sözleşme” olarak adlandırılırlar.İdarenin, genel ehliyetini kullanarak, sözleşme serbestisi vetarafların eşitliği gözetilerekgerçekleştirdiği sözleşmelerin tamamen özelhukuk hükümlerine tabi olması ve dolayısıylabunların yargısal denetiminin adli yargı yerinceyapılmasına karşılık, 2577 sayılıYasa’nın idari dava türlerinin sayıldığı2/1-c maddesinde belirtildiği üzere, kamu hizmetlerindenbirinin yürütülmesi amacıyla ve kamusal nitelikteüstün hak ve yetkilere dayanarak yaptığı idarisözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarıngörüm ve çözümünde ise, idari yargıyerleri görevli bulunmaktadır. Bubağlamda, Devlet Ormanı üzerinde, kişi ve kuruluşlara, koşulları, sınırları Kanunla ve Devletorganlarınca belirlenen kesin izin verilmesi ve bu izninkarşılığında, kesin izin taahhüt senediverilmesinin zorunlu kılınmasının, bir genel hizmetinyürütülmesi için yapılan ve idari sözleşmeniteliği taşıyan bir uygulama olduğuaçıktır. Budurumda, idarece tek yanlı olarak, kamu gücüne dayanılarak,6831sayılı Orman Kanunu, Orman Kanununun 17/3 ve 18. MaddelerininUygulama Yönetmeliği ve Kesin İzin Taahhüt Senedihükümleri kapsamındaki ağaçlandırma/ veya ilaveağaçlandırma bedeli talep edilmesine ilişkinişlemden doğan uyuşmazlığın çözümünde,idari yargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır. Öteyandan, ağaçlandırma bedeline ilişkin işlemin,taahhüt senedi dışında, Yasa ve ilgili Yönetmelikte dedayanağını bulduğu göz önünealındığında, sadece Senet hükümlerininuygulanmasından kaynaklanan bir uyuşmazlıktan söz etmeolanağı da bulunmamaktadır. Açıklanannedenlerle, davanın görüm ve çözümündeidari yargı yerleri görevli olduğundan; Edirne İdare Mahkemesinin,17.5.2018 gün ve E:2018/457, K:2018/593 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde İDARİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle Edirne İdare Mahkemesinin, 17.5.2018 gün veE:2018/457, K:2018/593 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 28.1.2019 gününde Üyelerden ŞükrüBOZER ile Birol SONER’in KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi. Başkan Üye Üye Üye Hicabi Şükrü Mehmet Birol DURSUN BOZER AKSU SONER Üye Üye Üye Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane AYDIN TUNÇ TOPUZ KARŞI OY Dava, davacı Kuruluşaait ormanlık alandan geçen enerji nakil hattı nedeniyledavalı idare tarafından talep edilen ve ihtirazı kayıtlaödenen ağaçlandırma bedeli ile gecikme bedelinin; talepedilen ilave ağaçlandırma bedelinin mevcut mevzuatta yeralmadığından bahisle; adli yargı yerinde, ilave ağaçlandırmabedeli borçlarının bulunmadığının tespitiile ihtirazı kayıtla ödenmiş olan ilaveağaçlandırma ve gecikme bedeli ile KDV toplamınındavalıdan tahsili; idari yargı yerinde ise, bu taleplere ek olarak;davalı idarenin, ilave ağaçlandırma ve ilaveağaçlandırma bedeli gecikme zammına yönelikişlemlerin iptali istemiyle açılmıştır. VÎZE ASLİYE HUKUKMAHKEMESİ: 30.6.2016 gün ve 2015/114 E., 2016/136 K. Sayılıilamı ile dava dilekçesinin geniş bir özetine yerverdikten sonra, Dava dilekçesi, taraf beyanları ve tüm dosyakapsamı nazara alındığında; davanın davalıOrman idaresi tarafından gerçekleştirilenağaçlandırma bedeli tespiti ve tahsili işlemlerininiptali davası olduğu, davacı şirket ile davalı idarearasında herhangi bir hukuki işlem bulunmadığı,davalı idarece tesis edilen idari işlemin iptaline ilişkinuyuşmazlığın çözümünde görevliyargı yerinin idari yargı olduğu anlaşılmaklayargı yolu bakımından davanın reddine karar vermiştir. Anılan karar Yargıtay4. Hukuk Dairesince 30.11.2017 tarih ve 2017/3487 E., 2017/7806 K.sayılı ilamı ile onanarak kesinleşmiştir. EDİRNE İDARE MAHKEMESİ:17.5.2018 gün ve 2018/457 E., 2018/593 K. sayılı ilamı ileUyuşmazlığın idari işlem veya hizmet kusurundandeğil, davacı ile davalı idare arasında özel hukukalanında imzalanan bir sözleşmeye dayanmakta olduğunungörüldüğü; dolayısıyla idare mahkemesiningörevine giren iptal veya tam yargı davasına konu bir işlemile ilk derecede Danıştay'ca çözümlenecek birişlem de olmadığı, özel hukuk ilişkisindendoğan ve adli yargının konusuna giren bir uyuşmazlıkolduğu anlaşılmakla, davanın 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1 - a. maddesihükmü uyarınca görev yönünden reddine... kararvermiş, bu karar istinaf yoluna başvurulmaksızınkesinleşmiştir. Uyuşmazlık, davacıile davalı kurum ile arasında yapılan kesin izin taahhütsenedi ile Orman Kanununun 17., 18. maddeleri ile uygulamayönetmeliğinin 15., 16., 17., 18.. ve devamı maddelerigereğince yargı yolu uyuşmazlığıbakımından somut davaya bakmakla görevli yargı mercininhangisi olduğu noktasında toplanmaktadır. Davacı ile davalı OrmanGenel Müdürlüğü arasında yapılan“Kesin İzin Taahhüt Senedi” başlıklısözleşme ile davacı tarafa özel hukuk hükümlerinegöre enerji nakil hattı hususunda izin verilmiştir. Taraflararasında düzenlenen sözleşme tarafların serbestiradeleri ile imzalanmış olup, idarenin kamu gücünükullanarak yapılmış bir işlem yoktur. Bu nedenlesözleşmenin özel hukuk alanında sonuçlardoğurduğunu kabul etmek zorunludur. Taraflar arasındasözleşmenin imzalanması ile birlikte taraflar arasındakiilişki özel hukuk alanında sonuçlar doğurmayabaşlamıştır. Bu itibarla sözleşmeninimzalanmasından sonraki tüm aşamalar ve ihtilaflar özelhukuk alanını ilgilendirmekte olup, dolayısıylauyuşmazlıkların çözümünde de görevlimahkeme adli yargı mahkemeleridir. Açıklanan tüm bunedenlerle Yüksek Mahkeme Sayın Çoğunluğunun eldekidavaya bakmakla görevli yargı mercinin İdari Yargıolduğu konusundaki görüşüne katılmıyoruz.28.1.2019 ÜYE ÜYE Şükrü BOZER BirolSONER
Full & Egal Universal Law Academy