T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018 / 886
KARAR NO : 2019 / 52
KARAR TR : 28.1.2019
ÖZET : Tutuklu davacının, eşiyle birlikte Sakarya L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'na nakledilmeleri talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün işleminin iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : D.K. Davalı : Adalet Bakanlığı (Ceza ve Tevkif Evleri GenelMüdürlüğü) O LA Y : Davacıdilekçesinde; Kocaeli1 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda tutuklu bulunduğunu,eşinin de Gebze Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda tutuklu olduğunu; bu durumun çocuklarını ve ailelerini olumsuz etkilediğiniifade ederek; eşiyle birlikte Sakarya L Tipi Kapalı Ceza İnfazKurumu'na nakledilmeleri talebiyle yaptığı başvurununreddine ilişkin Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkif Evleri GenelMüdürlüğü'nün 26/03/2018 tarih ve 7648/42698sayılı işleminin iptali istemiyleidari yargı yerinde dava açmıştır. KOCAELİ1.İDARE MAHKEMESİ: 17.4.2018gün ve E:2018/412, K:2018/452 sayı ile, “(...)2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesindeidari dava türleri, idari işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlaledilenler tarafından açılan iptal davaları, idari eylemve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları vetahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalarolarak tanımlanmış, 14. maddesinin 3. fıkrasında,dilekçelerin, idare mahkemelerinde mahkeme başkanı veyagörevlendireceği bir üye tarafından görevyönüyle inceleneceği belirtilmiş; 15/1-a maddesinde, 3/abendine göre adli ve askeri yargının görevli olduğukonularda açılan davaların reddine karar verileceğihükme bağlanmıştır. 4675 sayılı İnfazHakimliği Kanunu’nun "Amaç ve kapsam"başlıklı 1. maddesinde, bu Kanun'un, ceza infaz kurumlarıve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkındayapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlere yönelikşikâyetleri incelemek, karara bağlamak ve kanunlarla verilendiğer görevleri yerine getirmek üzere kurulan infazhâkimliklerine ilişkin hükümleri kapsadığı,"İnfaz Hakimliklerinin Görevleri" başlıklı4. maddesinin 2. fıkrasında; Hükümlülerincezalarının infazı, müşahadeye tâbitutulmaları, açık cezaevlerine ayrılmaları, izin,sevk, nakil ve tahliyeleri; tutukluların sevk ve tahliyeleri gibiişlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemenin vekarara bağlamanın infaz hakimliklerinin görevleri arasındaolduğu, "İnfaz hâkimliğine şikâyet veusulü" başlıklı 5. Maddesinde; ceza infaz kurumlarıve tutukevlerinde hükümlü ye tutuklular hakkındayapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin kanun,tüzük ve yönetmelik hükümleri ile genelgelereaykırı olduğu gerekçesiyle bu işlem veyafaaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün,herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz güniçinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğinebaşvurulabileceği kurala bağlanmıştır. Dava dilekçesi veeklerinin incelenmesinden; Kocaeli 1 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfazKurumu'nda tutuklu bulunan davacının, eşinin de Gebze KadınKapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda tutuklu olması ve bu durumunçocuklarına ve ailelerine olumsuz etkide bulunması nedeniyle,eşiyle birlikte Sakarya L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nanakledilmeleri talebiyle yaptığı başvurunun, AdaletBakanlığı Ceza ve Tevkif Evleri GenelMüdürlüğü'nün 26/03/2018 tarih ve 7648/42698sayılı işlemiyle reddedilmesi üzerine bakılandavanın açıldığıanlaşılmaktadır. Bu durumda, Kocaeli 1 Nolu T TipiKapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda tutuklu olarak bulunandavacının, Gebze Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'ndatutuklu bulunan eşiyle birlikte Sakarya L Tipi Kapalı Ceza İnfazKurumu'na nakledilmeleri talebinin reddedilmesinden kaynaklanan dava konusuuyuşmazlığın, yukarıda yer verilen 2577sayılı Kanun hükmünde sayılan idari dava türleriarasında yer almadığı ve 4675 sayılı İnfazHakimliği Kanunu ve infaz mevzuatı hükümlerine göreçözümlenmesi gerektiğinden, anılanuyuşmazlığın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle;davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 15/1-a maddesi uyarınca görev yönündenreddine…” karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Davacı bu kez aynıistemle adli yargı yerinde dava açmıştır. KOCAELİİNFAZ HAKİMLİĞİ; 22.6.2018gün ve E:2018/2837, K:2018/3520 sayı ile,hükümlü başka ceza infaz kurumlarına naklikonusunda karar verme yetkilerinin bulunmadığı, Hakimlikleriningörevinin, 4675 sayılı Yasada açıklandığıve ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü vetutukluların cezaevi idaresinin işlem ve eylemlerine karşışikayetlerini incelemek olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verdikten sonra, ayrıca; olumsuz görevuyuşmazlığı olması nedeniyle görevli mahkemeninbelirlenmesi için dosyanın İstanbul Bölge AdliyeMahkemesine gönderilmesine de kararvermiş; Dosyanın gönderildiği İstanbulBölge Adliye Mahkemesi 13.Ceza Dairesi; 11.9.2018 gün ve E:2018/1815,K:2018/1774 sayı ile, Adli Yargı ile İdari Yargı Mercileriarasında meydana geldiği belirtilen olumsuz görevuyuşmazlıklarının Anayasanın 158/1.maddesi gereğinceUyuşmazlık Mahkemesi tarafındançözüleceği, istinaf mahkemeleri ceza daireleriningörevlerini düzenleyen 5235 sayılı Yasanın “cezadairelerinin görevleri” başlıklı 37/2. maddesigereğince ceza dairelerinin ancak kendi yargı çevresi içerisindebulunan adli yargı ilk derece ceza mahkemeleri arasındaki görevve yetki uyuşmazlıklarınıçözümleyebileceği gözetilerek, dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmek üzere Kocaeli İnfazHakimliğine gönderilmesine kesin olmak üzere kararvermiştir. Dosyada, Kocaeliİnfaz Hakimliğinin, 22.6.2018gün ve E:2018/2837, K:2018/3520 sayılı kararlarının itirazedilmeden kesinleştiğine yönelik şerh bulunmaktadır. Kocaeli İnfazHakimliği, 5.12.2018 tarihli üst yazıyla, görevlimahkemenin belirlenmesi için dosyayı UyuşmazlıkMahkemesine göndermiştir. İNCELEME VEGEREKÇE: UyuşmazlıkMahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’un Başkanlığında,Üyeler: Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER,Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ ve Nurdane TOPUZ'unkatılımlarıyla yapılan 28.1.2019 günlütoplantısında: I-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarıncayapılan incelemeye göre; Olay kısmındabelirtildiği üzere, tarafları, konusu ve sebebi aynı olandavada; idari yargı yerince adli yargı yerinin görevliolduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş birgörevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelendavayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğuseçenekler ile verdiği karar bakımından birdeğerlendirme yapılması gerekmektedir. 1- 2247 sayılıYasa’nın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görevuyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesiiçin adli ve idari yargı mercilerinin tarafları, konusu vesebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve buyolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Buuyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarıncaileri sürülebilir” hükmüne göre, idaremahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerineadli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bukararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görevuyuşmazlığı doğmuş olacak; doğmuşbulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancakdavanın taraflarınca ileri sürülebilecektir. 2- 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesindeki “Adli ve idari yargımercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlikkararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayanveya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararıveren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işinincelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değinerteler.” hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davayabakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idariyargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar iledoğrudan Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurmaolanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvurukararının, görev konusunda UyuşmazlıkMahkemesi’nce karar verilmesine değin işin incelenmesininertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir. Yasakoyucu, 14. maddeye görehukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığıdoğması halinde her iki yargı merciince işten elçekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanıntaraflarına bırakmış iken, bu yönteme nazaran daha kısazamanda çözüme ulaşılmasınıamaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlikkararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargımerciine, işten el çekmeden doğrudan UyuşmazlıkMahkemesi’ne başvurma olanağınıtanımıştır. Olayda, adli yargı yerince,görevsizlik kararı yanında, olumsuz görevuyuşmazlığı olduğundan bahisle görevli mahkemeninbelirlenmesi için dosyanın İstanbul Bölge AdliyeMahkemesine gönderilmesine de kararverildiği; dosyanın gönderildiği, daha sonraİstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13.Ceza Dairesiningörüşü doğrultusunda da, bir üstyazıyla görevli mahkemenin belirlenmesi içindosyanın Mahkememize gönderildiğianlaşılmıştır. Bu haliyle, İnfazhakimliğince yapılan başvuru, 2247 sayılıYasa’da öngörülen yönteme uymamaktadır. Ancak, görev konusunun kamudüzeninden olması ve yargılamanın en hızlışekilde sonuçlanması açısından; adli veidari yargı yerleri arasında olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, İdari Yargıdosyasının İnfaz Hakimliğince gönderilmemesinekarşın, dosyadaki belgelerin görevuyuşmazlığını çözmeye yeterli olduğu,bunun yanında, İdari Yargı kararınınkesinleşme durumunu gösteren bir örneğinin mahkemesindentemin edildiği ve sonuçta usule ilişkin başka birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK’in, 2247sayılı yasada öngörülen koşullarıtaşımayan başvurunun reddinin gerektiği yolundaki raporuile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, tutuklu olarak Kocaeli 1Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda bulunan davacının,eşinin de Gebze Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda tutukluolduğundan bahisle; eşiyle birlikte Sakarya L Tipi Kapalı Cezaİnfaz Kurumu'na nakledilmeleri talebiyle yaptığıbaşvurunun reddine ilişkin Adalet Bakanlığı Ceza veTevkifevleri Genel Müdürlüğünün 26/03/2018 tarihve 7648/42698 sayılı işleminin iptali istemiyleaçılmıştır. Konuya ilişkin mevzuatincelendiğinde; 5275 sayılı Ceza veGüvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun, “HükümlülerinNakilleri” başlığı altındaki 9.Bölümünde yer alan "Nakiller" başlıklı53. maddesi; "Hükümlüler, kendi istekleri veya toplu sevk,disiplin, asayiş ve güvenlik, hastalık, eğitim,öğretim, suç ve yargılama yeri nedenleriyle başkabir kuruma nakledilebilirler"; 4675 sayılı İnfazHâkimliği Kanununun; “İnfazhâkimliklerinin görevleri” başlıklı 4. maddesi;"İnfaz hâkimliklerinin görevleri şunlardır:...2. Hükümlülerin cezalarının infazı,müşahadeye tâbi tutulmaları, açık cezaevlerineayrılmaları, izin, sevk, nakil ve tahliyeleri; tutukluların sevkve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlere ilişkinşikâyetleri incelemek ve karara bağlamak... Kanunlarda başka biryargı merciine bırakılan konulara ilişkinhükümler saklıdır."; hükümleriniiçermektedir. Ayrıca,Anayasa’nın 125. maddesinin son fıkrasında;“İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararıödemekle yükümlüdür.” hükmü; 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanununun “İdari dava türleri veidari yargı yetkisinin sınırı”başlıklı 2.maddesinde, “1. (Değişik: 10/6/1994 -4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır: a) (İptal: Ana.Mah.nin21/9/1995 tarih ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000 - 4577/5 md.) İdarî işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlâl edilenler tarafındanaçılan iptal davaları, b) İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel haklan doğrudan muhtel olanlartarafından açılan tam yargı davaları, c) (Değişik:18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar. 2. İdari yargı yetkisi,idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ilesınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimiyapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesinikısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veyaidarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler. 3. Cumhurbaşkanınındoğrudan doğruya yaptığı işlemler idariyargı denetimi dışındadır.” hükümleriyer almıştır. Yukarıda yer alanmevzuatın irdelenmesinden, 5275 sayılı Kanununhükümlülerin nakline cevaz verdiği, tutukluların nakliile ilgili herhangi bir düzenleme getirmediğigörülmektedir. Buna paralel olarak da 4675 sayılı Kanundainfaz hâkimliklerinin görevleri arasındahükümlülerin nakillerine ilişkin şikâyetlerebakmak yer almış, tutukluların nakilleri konusu kanuniçeriğinde yer almamıştır. Buna karşıntutuklu nakillerinin Bakanlık Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğünün 05/06/2015 tarih ve 2015-685sayılı 167 no'lu genelgenin 22/6 maddesi uyarıncayapıldığı anlaşılmaktadır. Buna göre; İnfazHâkimliklerinin tutuklu nakillerine ilişkin şikâyetlerikarara bağlama yetkileri bulunmamaktadır. Konuya ilişkin mevzuathükümleri ile somut olay birlikte irdelendiğinde,hükümlülerin (olayımızda tutuklunun)yerleştirileceği ceza infaz kurumlarını belirlemegörevinin Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğüne ait bulunduğu; bu bağlamdafarklı gerekçeli nakil taleplerinin de aynı birimtarafından değerlendirildiği; davalı idarenin bugörevini bir yargı faaliyeti olarak değil idari işlem veyaeylem olarak yürüttüğü; Bakanlık işlemininiptali istemiyle açılan davanın görüm veçözümünün 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanununun 2 nci maddesinin 1 incifıkrasının (a) bendi hükmü uyarınca idariyargı yerinin görev alanına girdiğiaçıktır. Açıklanan nedenlerle,Kocaeli İnfaz Hakimliğinin yönteme aykırıbaşvurusun kabulü ile Kocaeli 1.İdare Mahkemesinin 17.4.2018gün ve E:2018/412, K:2018/452 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde İDARİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle Kocaeli İnfaz Hakimliğinin yöntemeaykırı BAŞVURUSUN KABULÜ ile Kocaeli 1.İdareMahkemesinin 17.4.2018 gün ve E:2018/412, K:2018/452 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,28.1.2019 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi. Başkan Üye Üye Üye Hicabi Şükrü Mehmet Birol DURSUN BOZER AKSU SONER Üye Üye Üye Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy