T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018/856
KARAR NO : 2019/46
KARAR TR: 28.01.2019
ÖZET : Davacıya ait taşınmaz içerisindeki yaklaşık 3 metre genişliğinde ve30 metre uzunluğundaki alana herhangi bir kamulaştırma işlemi yapılmadan iş makinesi marifetiyle yol yapılmak suretiyle fiilen el atıldığından bahisle uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık olarak maddi tazminatın haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsili istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı :M.D.
Vekili :Av. M.C.
Davalı : Türkiye Elektrik İletim A.Ş. GenelMüdürlüğü
Vekili :Av. K.D.K.
O L A Y: Davacı vekili dava dilekçesindeözetle; davacı adına tapuda tescilli Artvin İli, Yusufeliİlçesi, Demirkent Köyü, 253 ada, 41 parselsayılı taşınmazının içerisindenyaklaşık 3 metre genişliğinde ve tahmini 30 metreuzunluğunda iş makinasıyla yol yapılmak suretiyletaşınmazının tahrip edildiğini, davalı idareninyolu yaptırdığı kişi ile yaptığıtelefon görüşmesinde zarar-ziyan tespiti içingeleceklerini söylemelerine rağmen yaklaşık ikiyıldır gerekli tespitin yapılmadığını vezararının karşılanmadığını, bu sebepletespit edilen 2.000,00-TL zararın yasal faizi ile ödenmesi istemiyleadli yargı yerinde dava açmıştır.
YUSUFELİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 15.2.2018gün ve E:2017/122, K:2018/109 sayı ile,dava konusu edilenzararın tespiti ve tazmini ile davacının talebinin deidareninhizmet kusuruna dayalı olarak idari yargıdaçözümlenmesi gereken tam yargı davasına konuolabileceğinin anlaşılması sebebiyle, dava konusuuyuşmazlığın idari yargınıngörev alanına girdiğinden, davanın görevyönünden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerindedava açmıştır.
RİZE İDARE MAHKEMESİ: 28.9.2018 gün veE:2018/621 sayı ile, dava konusu uyuşmazlığındavalı idarenin kamulaştırma işlemi gerçekleştirmedentaşınmaza fiilen el atması (kamulaştırmasız elatma) "idari eylem" niteliğinde olmadığından,davalı idare tarafından alana herhangi bir kamulaştırmaişlemi yapılmadan iş makinesi marifetiyle yol yapılmaksuretiyle fiilen el atıldığından bahisleuğranıldığı ileri sürülen zararıntahsili istemiyle açılan davanın, özel hukukhükümlerine göre davanın görüm veçözümünde adli yargı mercilerinin görevliolduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesi’nin Kuruluş ve İşleyişi HakkındaKanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesineve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince kararverilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 28.01.2019 günlütoplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idariyargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyasıile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Artvin İli, Yusufeli İlçesi, DemirkentKöyü, Merkeşet Mevkiinde bulunan davacıya ait 253 ada, 41parsel sayılı taşınmaz içerisindekiyaklaşık 3 metre genişliğinde ve30 metre uzunluğundakialana herhangi bir kamulaştırma işlemi yapılmadan iş makinesimarifetiyle yol yapılmak suretiyle fiilen elatıldığından bahisle uğranıldığıileri sürülen zarara karşılık olarak madditazminatın haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek yasalfaiziyle birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, davacıya ait Artvin İli,Yusufeli İlçesi, Demirkent Köyü, Merkeşet Mevkiindebulunan davacıya ait 253 ada, 41 nolu parselin 265 m uzağındanH-326 Referanslı sözleşme ile Birel Enerji H-326 İşOrtaklığı firması tarafından tesis edilen ve 5.3.2017tarihinde geçici kabulü yaparak işletmeye alınan 380 KVBorçka-İspir E.İ. Hattının 160-162 nolu direkgüzergahının geçtiğinin tespit edildiği ve18.4.2017 günü davalı adına 675.58 m² irtifakhakkı tesis edildiği anlaşılmıştır.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun"İrtifak Hakkı Kurulması" başlıklı 4.maddesinde;
"Taşınmaz malın mülkiyetininkamulaştırılması yerine, amaç için yeterliolduğu takdirde taşınmaz malın belirli kesimi,yüksekliği, derinliği veya kaynak üzerindekamulaştırma yoluyla irtifak hakkı kurulabilir.
(Ek fıkra : 10/9/2014 - 6552/99 md.) Ancak, maliklerininmülkiyet hakkının kullanılmasının engellenmemesi,can ve mal güvenliği bakımından gerekli önlemlerinalınması kaydıyla, kamu yararına dayalı olaraktaşınmazların üstünde teleferik ve benzeri ulaşımhatları ile her türlü köprü,taşınmazların altında metro ve benzeri raylıtaşıma sistemleri ile tünel yapılabilir.Taşınmazların mülkiyet hakkınınkullanımının engellenmemesi hâlinde,taşınmazlara ilişkin herhangi bir kamulaştırmayapılmaz. (İptal üçüncü cümle: AnayasaMahkemesi’nin 14/5/2015 tarihli ve E.: 2014/177, K.: 2015/49sayılı Kararı ile.) (…) Yapılan yatırımnedeniyle taşınmaz maliklerinden değer artış bedelialınamaz." hükmüne yer verilmiş;
Maddenin gerekçesinde, kamulaştırma ilegüdülen amacın yerine getirilmesi için taşınmazmalın mülkiyetinin kamulaştırılması yerine,yeterli olduğu takdirde taşınmaz malın belirli kesimi,yüksekliği, derinliği veya kaynaklar üzerindekamulaştırma yoluyla irtifak hakkı kurulabileceğininbelirtildiği; kamu yarının yerine getirilmesi anındataşınmaz malın mülkiyetininkamulaştırılmasının şart olmadığı;yeterli görüldüğü takdirde belirli kesiminin yükseliğinin,derinliğinin veya kaynaklarının üzerindekamulaştırma yoluyla irtifak hakkının kurulabileceği;böylece idarenin daha az bedel ödeyeceği, malikin detaşınmaz malının üzerinde ayrıca tasarruftabulunabileceği belirtilmiştir.
İdarenin yürütmekle yükümlübulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu planve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları,su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi vebakımı sırasında kişilere verdiği zararlarıntazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün,idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtelolanlar tarafından açılacak tam yargı davalarıkapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine aitolduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu;özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasızel atıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerince çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Nitekim yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundakiYargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu’nun11.2.1959 günlü, E:1958/17, K:1959/15 sayılıkararının, III. Bölümünde,“İstimlâksiz el atma halinde amme teşekkülüİstimlâk Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malınıelinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekettebulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanunhükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesiveya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazminidavasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesiiçindedir.
Bundan başka, bir amme teşekkülü tarafındanbir tesisin yaptırılması sırasında Devlet malıolmayan yerlerden toprak alınması veya böyle yerlere toprak veyamoloz yığılması neticesinde meydana gelen zararlarıntazmini davası da başkasının malına ammeteşekkülünün dilediği gibi el atma hakkıbulunmadığı ve plan ve projelere ve şartnamelerebaşkasının malına ihtiyaca göre el atılabilmesinigerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksız fiildendoğan bir tazminat davası sayılır.
Yapılan işlerin plan veya projeye aykırı olarakyapılması hali de idari karara aykırı bir hareketbulunması itibariyle yine idari kararın tatbiki olan bir fiilsayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmışbir dava haksız fiilden doğan bir davadan ibaret olacaktır.
Bu bentte anılan davalar, içtihadı birleştirmekararının dışında kaldıklarındankararın bunlara şümulü yoktur” denilmektedir.
Davacı vekili, davacınıntaşınmazının içerisinden yaklaşık 3 metregenişliğinde ve tahmini 30 metre uzunluğunda iş makinesimarifetiyle yol yapılmak suretiyle taşınmazın tahripedildiğini; zarar-ziyan tespiti için bile yetkili kişileringelmediğini; yaklaşık 2 yıldır gerekli tespitin yapılmadığınıve zararın bu güne kadar ödenmediğini önesürerek,zararın tazmini istemiyle dava açmış; ancak davalıidare vekilinin cevap dilekçesinde, davalı kurum lehine irtifakhakkı tesis edildiği ve tapu müdürlüğüncetapuya tescil edildiği ileri sürülmesine karşınkamulaştırma işleminin tamamlandığı ya dataşınmaza fiilen el atılmadığı yolunda herhangibir savunma yaptığına rastlanmamıştır.
Dolayısıyla uyuşmazlıkta mülkiyetidavacıya ait taşınmazdan kamulaştırmayapılmaksızın yol geçirilmesi nedeniyle meydanageldiği ileri sürülen zararın tazmini sözkonusuolduğundan, davanın haksız fiilden doğan bir tazminatdavası sayılacağı kuşkusuzdur.
Belirtilen duruma ve davanın niteliğine göre, idareninayni bir hakka müdahalesinin hukuka uygunluğunun yargısaldenetimi işin esasını teşkil etmekte olup,açılan dava ile bir idari tasarrufun iptalinin ya da böyle birtasarruf nedeniyle uğranılan zararın tazminininistenilmemiş bulunması karşısında, haksız fiildendoğan zararların tazmini davasının, özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyeri görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle Rize İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile Yusufeli Asliye Hukuk Mahkemesince verilen15.2.2018 gün ve E:2017/122, K:2018/109 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Rizeİdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Yusufeli Asliye HukukMahkemesince verilen 15.2.2018 gün ve E:2017/122, K:2018/109sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,28.01.2019 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPU
Full & Egal Universal Law Academy