T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019 / 39
KARAR NO : 2019 / 36
KARAR TR : 28.1.2019
ÖZET : Karayolunda meydana gelen trafik kazasında uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : G. Y.
Vekili :Av.S. U.
Davalı :1-GASKİ Genel Müdürlüğü
Vekilleri :Av.M. Ö., Av.P.T.
2-Şahinbey Belediye Başkanlığı(İdari Yargıda Hasım Düzeltilerek)
O L A Y :Davacının sevk ve idaresindeki 27 … 5547 plakalımotosikletin 18.11.2014 tarihinde Gaziantep İli, Şahinbeyİlçesi, Akkent Mahallesi, 400 Nolu Caddeden YeşilkentMezarlığı istikametine seyir halinde iken, yol içerisindebulunan davalı idareye ait 10 cm yüksekliğinde, 50 cm çapında rögar kapağına çarpması ve akabinde motosikletindevrilerek sürüklenmesi sonucu davacınınyaralandığı, olayda idarenin hizmet kusuruna dayalı olarakiş gücü kaybı sebebiyle uğranıldığıiddia edilen 100,00 TL maddi ve kaza sonrasında tam olarakiyileşemediği, sakat kaldığı, tedavi sürecininyorucu ve üzüntü verici olduğu iddialarıyla100.000,00-TL manevi zararın olay tarihinden itibaren işletilecekyasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle GASKİ GenelMüdürlüğü'ne karşı idari yargı yerindedava açılmıştır.
Davalıİdarenin görev itirazında bulunması üzerine, Gaziantep2.İdare Mahkemesi; 10.6.2015 gün ve E:2015/315 sayı ile,“(…)bakılan uyuşmazlık, özel hukuktaki araçişletenin hukuki sorumluluğundan değil, 6001 sayılıYasada karayollarının emniyetle kullanılmalarınısağlayacak şekilde sürekli bakım altında bulundurmak,bakımını yaptırmak, onarmak, onarımınıyaptırtmak, işletmek, işlettirmek, temizliğini yapmak, yaptırmakşeklinde öngörülen görevlerin tam ve eksiksiz yerinegetirilmediği, dolayısıyla yürütülen hizmetlerinkusurlu işletildiği, meydana gelen zararda hizmet kusurubulunduğu iddiasından kaynaklanmakta olup, buna göredavanın görüm ve çözümü idare mahkemelerineaittir.
Açıklanannedenlerle, davalı GASKİ GenelMüdürlüğü'nün görev itirazınınreddine…” karar vermiş; Mahkeme daha sonra, ŞahinbeyBelediye Başkanlığı da GASKİ GenelMüdürlüğü yanında hasım mevkiine almaksuretiyle husumeti düzelterek, görevlilik kararındandönmüştür.
GAZİANTEP2.İDARE MAHKEMESİ: 2.10.2015 gün ve E:2015/315, K:2015/776sayı ile, “(…) 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu'nun 1. maddesinde; Kanunun amacının, karayollarında, canve mal güvenliği yönünden trafik düzeninisağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konulardaalınacak önlemleri belirlemek olduğu; "Kapsam"başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu Kanunun, karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımındansorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öteyandan; 2918 sayılı Yasa'nın 19.1.2011 günlü ResmiGazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasa'nın 14. maddesiyle değişik 110.maddesinde; "İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleriuygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir." hükmüne, Geçici21. maddesinde de; "Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının göreve ilişkin hükmü,yürürlüğe girdiği tarihten önce idariyargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeaçılmış bulunan davalara uygulanmaz."hükmüne yer verilmiştir.
Bu durumda;2918 sayılı Yasa'nın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile yukarıya alınandiğer hükümleri birarada değerlendirildiğinde, bahsigeçen Kanun maddesinin karayollarında can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolacağı anlaşılmış olup; davacıya aitmotosikletin yol üzerinde bulunan rögar kapağınaçarpması ve akabinde motosikletin devrilerek sürüklenmesisonucu davacının yaralandığı olayda meydana gelenmaddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan iş budavanın görüm ve çözümünün adliyargı yerinin görev alanına girdiği sonucunavarılmıştır.
Açıklanannedenlerle; İdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a.maddesi hükmü uyarınca davanın görev yönündenreddine…” karar vermiş, temyiz yoluna başvurulmamasıüzerine karar kesinleşmiştir.
Davacı vekiliaynı istemle GASKİ Genel Müdürlüğü'nekarşı bu kez adli yargı yerinde davaaçmıştır.
GAZİANTEP8. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 11.9.2018 gün ve E:2015/740, K:2018/337sayı ile, “(…)6100 sayılı HMK'nın 114/c maddesimahkemenin görevli olmasını dava şartı olarak kabuletmiştir. 115. maddede ise "Mahkeme dava şartınoksanlığını tespit ederse davanın usulden reddinekarar verir, "dosyaya sunulan bilgi ve belgelerdenanlaşılacağı üzere dosya incelenmesinde dosyanınİdare Mahkemesinin görev alanına girdiğinden dosyadaGörevsizlik kararı verilmesi gerekmiş, görevli mahkemeninGaziantep İdare Mahkemesi olduğu anlaşılarakaşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Yukarıdaizah olunan nedenlerle;
1-Açılandavanın görev nedeni ile REDDİNE,
2-Görevlive Yetkili Mahkemenin Gaziantep İdare Mahkemesinin olduğuna,
3-Dosya dahaönceden İdare Mahkemesinden görevsizlikle mahkememizegelmiş olmak ile dosya istinaf edilmeden kesinleştiği takdirdegörev hususunun belirlenmesi amacı ile dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine…” kararvermiş; bu karar istinaf yoluna başvurulmaksızınkesinleştikten sonra, Mahkemesince Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 28.1.2019günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasanın 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olaykısmında belirtildiği üzere, tarafları, konusu venedeni aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yeriningörevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlikkararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayıinceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ileverdiği karar bakımından bir değerlendirmeyapılması gerekmektedir.
1-2247sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuzgörev uyuşmazlığının bulunduğunun ilerisürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinintarafları konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsizgörmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veyakesinleşmiş olması gerekir.
Buuyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanıntaraflarınca ileri sürülebilir.” hükmünegöre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlikkararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlikkararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuzgörev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukukalanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığıngiderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ilerisürülebilecektir.
2- 2247sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli ve idari yargımercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlikkararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayanveya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararıveren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işinincelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değinerteler.” hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davayabakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idariyargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar iledoğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmaolanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvurukararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesincekarar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu daiçermesi gerekir.
Yasakoyucu,14. maddeye göre olumsuz görev uyuşmazlığıdoğması durumunda her iki yargı merciince işten elçekilmiş olduğundan başvurma istencini davanıntaraflarına bırakmış iken, bu yönteme oranla dahakısa zamanda çözüme ulaşılmasınıamaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlikkararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargımerciine, işten el çekmeden doğrudan UyuşmazlıkMahkemesine başvurma olanağınıtanımıştır.
Olayda, adli yargı yerince, davada idariyargının görevli olduğu belirtilerek görevsizlikkararı verildikten sonra bununla yetinilmemiş, görevliyargı yerinin belirlenmesi için dosyanın UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine de karar vermiştir,
Bu haliyle, adli yargı yerince verilen karar 2247sayılı Yasa’da öngörülen yönteme uymamaktaise de, davacı vekilince de talepte bulunulduğu gözetilerek,Asliye Hukuk Mahkemesi’nce yapılan başvurunun kabulü ileUyuşmazlık Mahkemesi’nin önüne gelmiş bulunangörev uyuşmazlığının çözümekavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerekse UyuşmazlıkMahkemesi’nin kuruluş amacına uygun olacağından veusule ilişkin başkaca bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleriarasında doğan görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, karayolunda meydana gelen trafik kazasındauğranılan zararın davalı idarece giderilmesi istemiyleaçılmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları,şartları, hak ve yükümlülükleri bunlarınuygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşları vebunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışmausulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bukanunun karayollarında uygulanacağı; ancak aksine bir hüküm yoksa; karayoludışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park,bahçe, park yeri, garaj, yolcu ve eşya terminali, servis veakaryakıt istasyonlarında karayolu taşıt trafiğiiçin faydalanılan yerlerde de bu Kanun hükümlerininuygulanacağı; Kanunun, 4.maddesi ve devamında, Karayolugüvenliği konusunda hedefleri tespit etmek, uygulatmak vekoordinasyonu sağlamak amacıyla oluşturulan Kuruluşlar ve,Komisyonlar ile bunların görev ve yetkilerine, Kanunun 5 ila 12maddelerinde; Emniyet Genel Müdürlüğünün, merkez,bölge, il ve ilçe trafik kuruluşlarının; JandarmaGenel Komutanlığı trafik kuruluşlarının, Trafik zabıtası ve genelzabıtanın, Karayolları Genel Müdürlüğünün,Millî Eğitim Bakanlığı, SağlıkBakanlığı ve Ulaştırma, Denizcilik ve HaberleşmeBakanlığının, Tarım Orman ve KöyişleriBakanlığının, Belediye trafik birimlerinin, İl veilçe trafik komisyonlarının bu Kanunla ilgili görev veyetkilerinin sayıldığı; bu kapsamda da, Kanunun 10.maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları trafikdüzeni ve güvenliğini sağlayacak durumdabulundurmanın, gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafikışıklı işaretleri, işaret levhaları koymakve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimleriningörev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiş; Kanunun13.maddesinde de, karayolunun yapımı, bakımı,işletilmesi ile görevli ve sorumlu bütünkuruluşların, karayolu yapısını, trafikgüvenliğini sağlayacak durumda bulundurmaklayükümlü oldukları hükmüne yer verilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetedeyayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılıYasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
Dava dosyasınınincelenmesinden; davacının sevk ve idaresindeki 27 … 5547plakalı motosikletin 18.11.2014 tarihinde Gaziantep İli,Şahinbey İlçesi, Akkent Mahallesi, 400 Nolu CaddedenYeşilkent Mezarlığı istikametine seyir halinde iken, yoliçerisinde bulunan davalı idareye ait rögar kapağınaçarpması ve akabinde motosikletin devrilerek sürüklenmesisonucu davacının yaralandığı ve olayda idarenin hizmetkusuru bulunduğu iddia edilerek 100,00 TL maddi ve kaza sonrasındatam olarak iyileşemediği, sakat kaldığı, tedavisürecinin yorucu ve üzüntü verici olduğuiddialarıyla 100.000,00-TL manevi zararın olay tarihinden itibarenişletilecek yasal faiziyle birlikte idarece tazmini istemiyle davaaçıldığı anlaşılmıştır.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dankaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıdagörüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusudüzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idariyargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasındauygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek sözkonusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynıtür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların,özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışmabulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücündenkaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusuolmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyirçizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üretenaraçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırı bulunmadığınadair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardırve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı veKanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle, Gaziantep 8.Asliye Hukuk Mahkemesinin yönteme aykırıbaşvurusunun reddi ile aynı Mahkemece ayrıca verilen 11.9.2018gün ve E:2015/740, K:2018/337 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Gaziantep 8.AsliyeHukuk Mahkemesinin yönteme aykırı BAŞVURUSUNUN REDDİile aynı Mahkemece ayrıca verilen 11.9.2018 gün ve E:2015/740,K:2018/337 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 28.1.2019 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Üye Üye Üye Hicabi Şükrü Mehmet Birol DURSUN BOZER AKSU SONER Üye Üye Üye Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy