T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018 / 524
KARAR NO : 2018 / 463
KARAR TR : 24.9.2018
ÖZET : Halk Eğitim Merkezi, Akşam Sanat Okulu Müdürlüğünde usta öğretici olarak çalışırken emekliye ayrılan davacının, kıdem tazminatının ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : E. A.
Vekilleri : Av. Ç.Y.- Av. O. Y.
Davalı : Milli Eğitim Bakanlığı Vekilleri : Av. E. S., Av.E. T. O L A Y : Davacı vekili dilekçesinde; müvekkilinin,davalı Bakanlık bünyesindeki Trabzon Halk Eğitim AkşamSanat Okulu Müdürlüğünde 1.4.1991 ile 24.1.2016tarihleri arasında, hizmet sözleşmesi ile kadrosuz mevsimlikişçi statüsünde ücretli usta öğreticiolarak fiilen çalıştığını; 5464gün üzerinden emekli olduğunu, bu gün sayısıdışında fiilen çalışmasınınbulunmasıyla birlikte esasında çalışmasıolmasına rağmen eksik bildirilen gün sayısıolduğundan yasa gereği emeklilik gün sayısını doldurmakiçin dışarıdan 16.000,00-TL sigorta primi ödeyerek 24.1.2016tarihinde emekli olduğunu zira, davalının tatildönemlerinde müvekkilinin sigorta primini ödememişolduğunu ifade ederek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmakkaydıyla şimdilik 1.000,00-TL kıdem tazminatının,müvekkilinin emekli olduğu tarihten itibaren mevduata uygulananen yüksek faiz ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle 10.4.2017tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır. TRABZON 1.İŞ MAHKEMESİ; 26.10.2017 gün ve E:2017/113, K:2017/366sayı ile, “(…) Dava; kıdem tazminatıalacağının tahsili istemine ilişkindir. Davacı daTrabzon Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü'ndeçalışan mevsimlik işçi-usta öğreticidir. 6100Sayılı HMK'nın 114 ve 115. Maddelerinde dava şartlarısayılmıştır. Bunlardan bir tanesi de yargı yolununcaiz olmasıdır. İş bu davada görevli mahkeme adliyargı değil, idari yargıdır. Yargıtaykararlarında belirtildiği üzere Halk Eğitim Merkezindeçalışan davacı ile Halk Eğitim Merkeziarasındaki ilişki hizmet akdine değil statü hukukunadayanmaktadır. Davacı ek ders karşılığı ustaöğretici olarak part-timeçalışmıştır. Davacının ücreti de657 sayılı Kanunun 89. Maddesine uygun olarak Bakanlar Kuruluncaçıkarılan kararname uyarınca MaliyeBakanlığınca belirlenen ek ders ücretleriyönetmeliği uyarınca ödenmiştir. Bu nedenlerleyargı yolunun caiz olmaması nedeni ile dava şartıyokluğundan davanın reddi gerekmektedir. Davanınyargı yolu yönünden reddine denmesi gerekirken kısa karardasehven görev yönünden reddine denmiş ise degerekçeli karar kısa karara aykırıolamayacağından düzeltme yapılamamıştır. HÜKÜM:Yukarıda açıklanan gerekçe ve nedenlerle; 1-DAVANINGÖREV YÖNÜNDEN REDDİNE…” kararvermiş; istinaf yoluna başvurulması üzerine SamsunBölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesince 10.4.2018 gün ve E:2017/4196, K: 2018/1988 sayı ile istinaf başvurusu kesin olarak reddedilen kararkesinleşmiştir. Davacı vekili bukez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır. TRABZON İDARE MAHKEMESİ; 15.5.2018 gün ve E:2018/670 sayı ile “(…)506 Sayılı Sosyal SigortalarKanunu’nun 2. maddesinde “Bir hizmet akdine dayanarak bir veyabirkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalısayılırlar...” denilmiş, aynı Yasanın“Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri”Başlıklı 134. maddesinde, “Bu kanunun uygulanmasındandoğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya budavalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür”hükmüne yer verilmiş; 506 sayılı yasahükümleri 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanununun 106. maddesi ile yürürlüktenkaldırılmıştır. 5510 sayılı Kanunun 3.maddesinde; kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kollarıbakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendiadına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olaraktanımlanmış; 79. madde ile başlayan DördüncüKısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiş; 101. maddesinde “Bu kanunda aksine hükümbulunmayan hallerde, bu kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür” denilmiştir. Öte yandan, 4857 sayılı İşKanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının, işverenler ile biriş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemekolduğu belirtilmiş; aynı zamanda, bakılan davanın dakonusunu oluşturan “İş Sözleşmesi, Türlerive Feshi” hususuna Kanunun 8.maddesi ve devamında; kıdemtazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülükve haklara ilişkin hususlara ise, Kanunun değişik maddelerindeyer verilmiştir. Diğer taraftan; 5521 sayılı İşMahkemeleri Kanununun 1. maddesinde, “İş Kanununa göreişçi sayılan kimselerle (o kanunun değiştirilenikinci maddesinin Ç, D ve E fıkralarında istisna edilenişlerde çalışanlar hariç) işveren veyaişveren vekilleri arasında iş akdinden veya iş Kanununadayanan her türlü hak iddialarından doğan hukukuyuşmazlıklarının çözülmesi ilegörevli olarak lüzum görülen yerlerde iş mahkemelerikurulur. Bumahkemeler: A)(Mülga: 18/10/2012-6356/81 md.) B)İşçiSigortaları Kurumu ile sigortalılar veya yerine kaim olan haksahipleri arasındaki uyuşmazlıklardan doğan itiraz vedavalara da bakarlar. İşmahkemesi kurulmamış olan yerlerdeki bu davalara o yerdegörevlendirilecek mahkeme tarafından, temsilci üyeleralınmaksızın, bu kanundaki esas ve usullere görebakılır. Fiilive hukuki imkansızlıklar dolayısıyla iş mahkemesinintoplu olarak görevini yapamadığı hallerde deyukarıdaki fıkra hükmü uygulanır. (Ekfıkra: 2/7/2012-6352/39 md.) Birden fazla iş mahkemesi bulunanyerlerde, sosyal güvenlik hukukundan kaynaklanan davalarıngörüleceği iş mahkemeleri, Hâkimler ve SavcılarYüksek Kurulu tarafından belirlenebilir.” denilmiştir. Dosya kapsamında yapılan incelemede;davacının 1991-2016 yılları arasında Trabzon HalkEğitim Merkezi Akşam Sanat OkuluMüdürlüğü'nde hizmet akdi ile kadrosuz mevsimlikişçi statüsünde usta öğretici olarakçalıştığı, emekli olması sonrasındaçalıştığı günkarşılığı olarak kıdem tazminatıalamadığından, mahrum kalınan tazminatın ödenmesiyönünde karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmıştır. Davacının, 506 sayılı Kanunyürürlükte iken mahalli mülki amirin tasarrufu ileçalıştığı, idareyle arasında bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen kıdem tazminatınınİş Kanunu'ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır. Budurumda, davacı tarafından talep edilen kıdem tazminatınailişkin uyuşmazlığın görüm veçözümünde adli yargı görevlibulunmaktadır. Açıklanan nedenlerle, Mahkememizingörevine girmeyen ve Trabzon 1.İş Mahkemesince görevsizlikkararı verilen bu davada görevli mahkemenin belirlenmesi içindava dosyasının 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19.maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine,Uyuşmazlık Mahkemesince bir karar verilinceye kadaryargılamanın ertelenmesine…” karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veTurgay Tuncay VARLI'nın katılımlarıyla yapılan24.9.2018 günlü toplantısında: I-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarıncayapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, idari yargıdosyası ile birlikte adli yargı dosyası da temin edilmek suretiile 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesindeöngörülen şekilde başvurulduğu ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleriarasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesineoy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay SavcısıYakup BAL’ın ise idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, Trabzon Halk Eğitim Merkezi, Akşam SanatOkulu Müdürlüğünde usta öğretici olarakçalışırken emekliye ayrılan davacının, fazlayailişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik1.000,00-TL kıdem tazminatının faizi ile birlikte ödenmesiistemiyle açılmıştır. 506 SayılıSosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. maddesinde “Bir hizmet akdinedayanarak bir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalısayılırlar…” denilmiş, aynı Yasanın“Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri”Başlıklı 134. maddesinde, “Bu kanunun uygulanmasındandoğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya budavalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür”hükmüne yer verilmiş; 506 sayılı yasahükümleri 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanununun 106. maddesi ile yürürlüktenkaldırılmıştır. 5510 sayılı Kanunun3.maddesinde; kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kollarıbakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendiadına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olaraktanımlanmış; 79.madde ile başlayan DördüncüKısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiş; 101. maddesinde “Bu kanunda aksine hükümbulunmayan hallerde, bu kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür” denilmiştir. Öte yandan, 4857sayılı İş Kanunu’nun 1.maddesinde, Kanununamacının, işverenler ile bir işsözleşmesine dayanarak çalıştırılanişçilerin çalışma şartları veçalışma ortamına ilişkin hak vesorumluluklarını düzenlemek olduğu belirtilmiş;“İş Sözleşmesi, Türleri ve Feshi” hususunaKanunun 8.maddesi ve devamında, kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklananyükümlülük ve haklara ilişkin hususlara ise Kanunun değişikmaddelerinde yer verilmiştir. Diğer taraftan;12.10.2017 gün ve 30221 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren, 7036 sayılı İşMahkemeleri Kanunu’nun; "İşmahkemelerinin kuruluşu" başlıklı 2. maddesinde, “(1)İş mahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlugörüşü alınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesiderecesinde Adalet Bakanlığınca lüzum görülenyerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihlive 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir. (2) İşdurumunun gerekli kıldığı yerlerde iş mahkemelerininbirden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu dairelernumaralandırılır. İhtisaslaşmanınsağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu veniteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki işdağılımı Hâkimler ve Savcılar Kurulutarafından belirlenebilir. Bu kararlar Resmî Gazete’deyayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır. (3) İşmahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görevalanına giren dava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, buKanundaki usul ve esaslara göre bakılır." denilmiş, "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3/1.maddesinde; " (1) Kanuna,bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçiveya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iadetalebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuşolması dava şartıdır..." denilmiş, "Görev"başlıklı 5. maddesinde; " (1)İş mahkemeleri; a) 5953sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabigemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İşKanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı TürkBorçlar Kanununun İkinci Kısmının AltıncıBölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabiişçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında,iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğanher türlü hukuk uyuşmazlıklarına, b) İdari paracezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4üncümaddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariçolmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İşKurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatındankaynaklanan uyuşmazlıklara, c) Diğerkanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilenuyuşmazlıklara, ilişkin dava ve işlere bakar"denilmiştir. Aynı Kanun'un"Geçici Hükümleri" başlıklı Geçici1. maddesinde; "(1) Mülga5521 sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, buKanun uyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur. (2) Bu Kanunun davaşartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz. (3) Başkamahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemeleriningörev alanına dâhil edilen dava ve işler, işmahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemelertarafından görülmeye devam olunur. (4) İlk derecemahkemeleri tarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiğitarihten önce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yolunailişkin hükümlere tabidir. " hükmüne yerverilmiştir. Dosya kapsamındayapılan incelemede; davacının Trabzon Halk Eğitim Merkezi, Akşam SanatOkulu Müdürlüğü bünyesinde usta öğretici olarakçalıştığı, 24.1,2016 tarihinde emekli olduğu; davanın, fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00-TL kıdemtazminatının faizi ile birlikte ödenmesiistemiyle açıldığıanlaşılmıştır. Davacının,idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilen kıdemtazminatının İş Kanunu’ndan kaynaklanan haklardanolduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle, Trabzon İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Trabzon1. İş Mahkemesinin, 26.10.2017 gün ve E: 2017/113, K:2017/366 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Trabzon İdareMahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Trabzon 1. İşMahkemesinin, 26.10.2017 gün ve E: 2017/113, K: 2017/366sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 24.9.2018gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Üye Üye Üye Hicabi Şükrü Mehmet Birol DURSUN BOZER AKSU SONER Üye Üye Üye SüleymanHilmi Aydemir Turgay Tuncay AYDIN TUNÇ VARLI
Full & Egal Universal Law Academy