T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018 / 697
KARAR NO : 2018 / 723
KARAR TR : 26.11.2018
ÖZET : Karayolunda meydana gelen trafik kazasında uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M. Y.
Vekili :Av. A.D.
Davalı :Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekilleri : Av. S.S. - Av. H.T.
O L A Y :Davacı dilekçesinde; kullanmakta olduğu 31 … 911plakalı otomobil ile Harbiye Caddesi üzerinde Sinanlıistikametine seyir halinde iken, Clup 34 adlı işyeri önünegeldiği sırada, yol üzerinde bulunan yağmur suyu dolukeskin çukura düştüğünü, aracınher iki teker lastiğinin patlaması sonucu maddi hasarlı trafikkazası meydana geldiğini; 2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanunu’nun 13. maddesinin “Karayolunun yapımı,bakımı, işletilmesi ile görevli ve sorumlu bütünkuruluşlar, karayolu yapısını, trafik güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmakla yükümlüdür.”hükmünü içerdiğini, davalı idarenin bu kanunhükmünü açıkça ihlal ettiğini;davalı idarenin yolun yapımı, bakımı, işletilmesiile yapısı ve trafik güvenliğini sağlama konusundakiihmali neticesinde maddi hasarlı trafik kazası meydanageldiğini; kazanın meydana gelmesinde herhangi bir kusuru veyaihmalinin bulunmadığını, kaza sonucuuğradığı maddi zarar sebebiyle davalı idareye yaptığıbaşvuruya cevap verilmediğini ifade ederek; fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 800,00-TL madditazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birliktedavalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle 28.4.2017 tarihinde adli yargıyerinde dava açmıştır.
HATAY3.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 4.5.2018 gün ve E:2017/276, K:2018/398sayı ile, “(…)Yapılan yargılama neticesinde;Davacının idarenin hizmet kusuruna dayandığı,davalı Hatay Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı'nın Kamu tüzel kişisiolduğu, idareye karşı hizmet kusurundan dolayıaçılan davanın idari yargı yerindeaçılması gerektiği, bu nedenle Mahkememizin yargıyolu bakımından görevsiz olduğuanlaşıldığından davanın yargı yolubakımından reddi ile aşağıdaki şekildehüküm tesis olunmuştur. Nitekim Adana Bölge AdliyeMahkemesi 3. H.D.sinin 07.02.2018 tarih 2018/92 Esas ve 2018/126 Kararsayılı emsal kararı da aynı doğrultudadır.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle;
1-Davacınıntalebi, davalının hizmet kusuruna dayanılmasıolduğundan, İYUK'nun 2. maddesi gereği İdari Yargıdatam yargı davası açılması gerektiğinden, HMKnun114/b maddesi gereği dava şartıgerçekleşmediğinden, yargı yolunun caiz olmamasınedeniyle Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,
2-Dilekçeningörev ve usulden REDDİNE,
3-Davacınınİdari Yargıda dava açmaktaMUHTARİYETİNE…” kesin olarak karar vermiştir.
Bu kez davacıvekili, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
HATAY2.İDARE MAHKEMESİ: 14.9.2018 gün ve E:2018/679 sayı ile,“(…)2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 1.maddesinde; Kanunun amacının karayollarında can ve malgüvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak vetrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu, “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde; bu Kanunun trafikle ilgili kuralları,şartları, hak ve yükümlülükleri bunlarınuygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşları vebunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışmausulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve buKanunun karayollarında uygulanacağı; 10. maddesinde, yapımve bakımdan sorumlu olduğu yolları trafik düzeni vegüvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekligörülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklıişaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleriyapmanın belediye trafik birimlerinin görev ve yetkileriarasında olduğu. 13. maddesinin l/c bendinde; kurum vekuruluşların karayolu yapısında yapacaklarıçalışmalarda zorunlu nedenlerle meydana gelen arıza,engel ve benzerlerini en kısa zamanda ortadan kaldırarak karayolunukullananlara ve araçlara zarar vermeyecek duruma getirmekleyükümlü olduğu belirtilmiş; "Görevli veYetkili Mahkeme" başlıklı 110. maddesinde,"İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. ..."hükmüne yer verilmiştir.
2918 sayılıKanun'un yukarıda yer verilen hükümleri birliktedeğerlendirildiğinde; anılan Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile çalışma usullerini kapsadığı, 10.maddesinde belediyelere, yapım ve bakımından sorumlu olduğuyolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacakdurumda bulundurma yükümlülüğününgetirildiği, bu yükümlülüğün davalıidare tarafından yerine getirilmediği ileri sürülerekmeydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın2918 sayılı Kanun'un uygulanmasından doğan bir tazminatdavası olduğu ve bu Kanunun 110. maddesi uyarınca davanıngörüm ve çözümünde adli yargı mercileriningörevli olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda,yukarıda yer verilen Kanun hükmü uyarınca dava konusuuyuşmazlığın çözümünün adliyargının görevine girdiği ve davanın görevyönünden reddi gerektiği sonucunavarılmıştır.
NitekimUyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümünün 17.11.2014tarihli E:2014/993, K:2014/1037 sayılı kararı da buyöndedir.
Açıklanannedenlerle, adli yargının görev alanına giren davadaMahkememizin görevli olmadığına, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine…” kararvermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 26.11.2018günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, adli ve idari yargı yerleriarasında olumsuz görev uyuşmazlığıdoğduğu; idari yargı dosyasının Mahkemece,ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,karayolunda meydana gelen trafik kazasında uğranılan maddi zararındavalı idarece tazmini istemiyle açılmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları,hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasınıve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev,yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
Dava dosyasınınincelenmesinden; davacının kullanmakta olduğu 31 … 911plakalı otomobil ile Harbiye Caddesi üzerinde Sinanlıistikametine seyir halinde iken, Clup 34 adlı işyeri önünegeldiği sırada, yol üzerinde bulunan yağmur suyu dolukeskin çukura düştüğü, aracın heriki teker lastiğinin patlaması sonucu maddi hasarlı trafikkazası meydana geldiği; davalı idarenin yolun yapımı,bakımı, işletilmesi ile yapısı ve trafikgüvenliğini sağlama konusundaki ihmali neticesinde maddihasarlı trafik kazasının meydana geldiği iddiasıyla;şimdilik 800,00-TL maddi tazminatın dava tarihinden itibarenişleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline kararverilmesi istemiyle bakılan davanınaçıldığı anlaşılmıştır.
2918 sayılıKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyleBursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesinceyapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen AnayasaMahkemesi, şu gerekçesi ile anılan kuralı Anayasayaaykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiylereddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha öncekikimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişimeparalel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi,askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesisağlanarak davaların görülmesi veçözümlenmesinin hızlandırıldığı,bu suretle kısa sürede sonuç alınmasınınolanaklı kılındığı ve bunun söz konusudavaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemeninkamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır.Öte yandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı veKanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle, Hatay 2.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Hatay3.Asliye Hukuk Mahkemesinin 4.5.2018 gün ve E:2017/276, K:2018/398sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Hatay 2.İdareMahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Hatay 3.Asliye HukukMahkemesinin 4.5.2018 gün ve E:2017/276, K:2018/398 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 26.11.2018 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Üye Üye Üye Hicabi Şükrü Mehmet Birol DURSUN BOZER AKSU SONER Üye Üye Üye Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy