T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018 / 790
KARAR NO : 2018 / 790
KARAR TR: 26.11.2018
ÖZET : Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi uhdesinde bulunan mülkiyeti hazineye ait kafeteryanın 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu uyarınca yapılan ihale sonucu 16/01/2015-15/01/2018 tarihleri arasında 3 yıllığına kiralayan davacının yeni ihale süreci tamamlanıncaya kadar hizmete devam etme talebinin reddi ile kira sözleşmesine istinaden cezai şart tahakkuk ettirilmesi işleminin iptali istemiyle açılan davanın, ADLİYARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARA R
Davacı :G. Gıda İnş. Teks. Müh. Yaz. Elek. Turz. Tem.İnş. Kayn. Eğ. San. ve Tic.Ltd Şti.
Vekili : Av. H. T.
Davalı :Ankara Valiliği
Vekili : Av. A. G. E.
OL A Y :Davacı dava dilekçesinde özetle; Müvekkili davacıtarafından, Sağlık Bilimleri Üniversitesi AnkaraDışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim veAraştırma Hastanesi uhdesinde bulunan mülkiyeti hazineye aitkafeteryanın 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu uyarıncayapılan ihale sonucu 16/01/2015-15/01/2018 tarihleri arasında 3yıllığına kiralandığını, idareyeyapılan başvuru ile yeni ihale süreci tamamlanıncaya kadarhizmete devam etme talebine karşılık, davalı idaretarafından, taşınmazın tahliye edilmesi, aksi takdirde 2886sayılı Kanunun 75. maddesine istinaden ilgili işleminbaşlatılacağı, sözleşmenin 14. maddesineistinaden fuzuli işgal edilen her bir gün için kira bedelininbelli oranında günlük ceza hesaplanacağıyönünde tesis edilen işlemin iptali istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştır.
Davalıidare vekili süresi içinde verdiği savunmadilekçesinde; davanın kira sözleşmesi uyarıncataşınmazın tahliyesi ve tahakkuk ettirilen cezai şartailişkin iptali istemiyle açıldığı, özelhukuk hükümleri gereği davanın adli yargı yerindegörülmesi gerektiği görüşüyle davanıngörev yönünden reddi gerektiğini ilerisürmüştür.
ANKARA15. İDARE MAHKEMESİ : 21.06.2018 gün ve E:2018/244sayılı kararında; “…2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 2 nci maddesinde; "İdari davatürleri, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konuve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı açılan iptal davaları; idari işlem veeylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlartarafından açılan tam yargı davaları; kamuhizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan hertürlü idari sözleşmelerden dolayı açılandavalar olarak sayılmış; idari yargının idari eylem veişlemlerin hukuka uygunluğunun denetimini yapmakla görevliolduğu kurala bağlanmıştır.
İdare,idare hukuku alanında kamu gücüne dayalı olarak resen ve tekyanlı irade açıklaması sonucu tesis etmişolduğu işlemlere, hukuk alanında yeni durumlaroluşturmasıyla idari işlem kimliği kazandırmakta vekural olarak bu işlemler özel yasal düzenlemelerdışında, idari yargı denetimine tâbibulunmaktadır.
2886sayılı Yasa'nın 75. maddesinin 1. fıkrasıuyarınca; Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm vetasarrufunda bulunan taşınmaz malların başkalarıtarafından işgali üzerine, fuzuli şagilden, 2886sayılı Devlet ihale Kanunu'nun 9. maddesinde sayılan mercilerdetakdir ve tespit edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil rızaenödenmediği takdirde de aynı Yasa uyarınca tahsiledileceği, sözü edilen 2886 sayılı Kanun'un 75.maddesinin ikinci fıkrasında hükme bağlanmıştır.
Davadosyasının incelenmesinden; Sağlık Bilimleri ÜniversitesiAnkara Dışkapı Yıldırım Beyazıt EğitimVe Araştırma Hastanesi uhdesinde bulunan mülkiyeti hazineye aitkafeteryanın 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun ilgili maddeleriuyarınca açık teklif usulü ile yapılan ihale sonucu16.1.2015 ile 15.1.2018 tarihleri arasında olmak üzere 3yıllığına davacıya kiraya verildiği, süreninsona ermesi sebebiyle yeni yapılacak ihaleye ilişkin sürecindevam ettiği, davacı tarafından 12.1.2018 tarihinde idareyeyapılan başvuru ile yeni ihale süreci tamamlanana kadar hizmetedevam etme talebinde bulunulduğu, davalı idarece kirasözleşmesinin tahliyeye ilişkin düzenlemesininhatırlatılarak talebin reddedildiği ve taşınmazıntahliye edilmesi, tahliye edilmemesi halinde 2886 sayılı Devletİhale Kanunu'nun 75. maddesine istinaden ilgili işlemlerinbaşlatılacağı, sözleşmenin 14. maddesineistinaden fuzuli işgal edilen her bir gün için kira bedelininbelli oranında günlük ceza hesaplanacağı yolundabildirimde bulunulduğu, bu işlemin tebliği üzerinebakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Uyuşmazlıkta,taraflar arasında kira sözleşmesinde öngörülenkira süresinin sona ermesini müteakip 2886 sayılı Kanun'auygun olarak ve yeniden ihale yapılmak suretiyle yeni bir kira ilişkisikurulmadığı ve kira sözleşmesinin sona ermesi sebebiyletarafların hâlihazırda kiracılık ilişkisiiçinde bulunmadıkları, tahliye işlemlerinin de 2886sayılı Kanun uyarınca gerçekleştirileceğigörülmektedir.
Diğertaraftan, davacı tarafından davalı idareye özel hukuksözleşmesi niteliğinde olan kira sözleşmesinin sonaermesini müteakip işletmeye devam edebilme yönünde kirasözleşmesinden ayrı ve bağımsız bir taleple idaribaşvuru yapılmış ve bu başvurunun; kiralanan taşınmazıntahliyesi ve aksi takdirde uygulanacak yaptırıma işaret edenişlemle reddi üzerine dava açılmıştır.
Budurumda dava konusu işlemin, davalı idarenin idare hukuku ilkeleriçerçevesinde kamu gücüne dayanarak tek yanlıiradesi ile tesis ettiği idari işlem niteliğinde olduğuanlaşıldığından, idari nitelikteki buuyuşmazlığın çözüm yeri idariyargıdır” şeklindeki gerekçe ile davalıidarenin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalıidare vekili tarafından,süresi içinde verilen dilekçeile olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemiyle başvuruda bulunulmasıüzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı’nagönderilmiştir.
YARGITAYCUMHURİYET BAŞSAVCISI ; “(…)Bilindiği gibi, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun"İdari Dava Türleri ve İdari Yargı YetkisininSınırı" başlığım taşıyan 2.maddesinin 1. numaralı bendinde, idari işlemler hakkında yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklarından dolayı iptalleri içinmenfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptaldavaları; idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklandoğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavaları ile tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar, idari dava türleri olaraksayılmıştır.
Kamukurumlarınca alman idari kararların yetki, şekil, sebep, konu vemaksat yönlerinden biri ile kanuna aykırı olduğu ilerisürülerek açılan ve 2577 sayılı Kanunun 2. maddesindetanımlanan iptal davalarının amacı, idari işlemlerinidari yargı organlarınca denetlenerek, idarenin hukukauygunluğunun sağlanmasıdır.
Öteyandan; 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 1. maddesinin birincifıkrasında, genel bütçeye dâhil dairelerle katmabütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım,satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni haktesisi ve taşıma işlerinin, bu Kanunda yazılıhükümlere göre yürütüleceğibelirtilmiş; aynı Kanunun 4. maddesinde, İhale: bu Kanundayazılı usul ve şartlarla, işin istekliler arasındanseçilecek birisi üzerindebırakıldığını gösteren ve yetkili mercilerinonayı ile tamamlanan sözleşmeden önceki işlemlerşeklinde tanımlanmış ve "İhaleninsözleşmeye bağlanması"başlığını taşıyan 53. maddeden önce yeralan hükümlerde, ihale aşaması düzenlenmiştir.
2886sayılı Devlet İhale Kanununun 1. maddesinde sayılanişlerle ilgili olarak yapılacak ihalelerde, idarede kanunilik ilkesigereğince, idarenin çeşitli usul kurallarına uymasızorunlu olup, bu Kanun kapsamına giren bir işin veya ihtiyacınbelirlenmesi, ihale yönteminin tespiti, ihale ilanı ve ihalekararı alınması sürecinden geçilmesi gerekmektedir.Bu bakımdan, 2886 sayılı Kanunun kamu hukukunu ilgilendiren birkanun olması nedeniyle, öğreti ile adli ve idari yargıuygulamasında sözleşme aşamasına kadar kanunadayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemleriniptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde, sözleşmeyapıldıktan sonra sözleşme hükümlerininuygulanması nedeniyle ortaya çıkanuyuşmazlıkların ise sözleşme ve özel hukukhükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesigerektiği hususu genel kabul görmektedir.
Davacıile Ankara 1. Bölge Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliğiarasında 26/11/2014 tarihinde yapılan kira sözleşmesinin 2.maddesinde kira süresinin yer tesliminin yapıldığıtarihten itibaren üç yıl olduğu; 10. maddesindekiracının kira süresinin bitiminde derhal, sözleşmeninfeshi halinde ise tebligatı müteakip 15 gün içindetaşınmazı tahliye etmek zorunda olduğu, kiracıtaşınmazı tahliye etmezse, 2886 sayılı Kanunun 75.maddesine göre kiracının tahliyesininsağlanacağı; 14. maddesinde, kira süresinin sona ermesiveya sözleşmesinin feshi halinde taşınmaz idareye teslimedilmezse, geçen her gün için, cari yıl kira bedelininyüzde biri oranında cezanın itirazsız olaraködeneceği, cezanın ödenmesinin taşınmazınkullanılmasına ve tahliyenin geciktirilmesine nedenolmayacağı, sonradan sözleşme ve şartnamedeyazılı hususlara yapılan itirazların kabuledilemeyeceği belirtildikten sonra 18. maddede ihtilaflarınçözüm yeri olarak Ankara İcra Daireleri ve Mahkemelerigösterilmiş, kira sözleşmesinin eki olan şartnamede debenzer düzenlemelere yer verilmiştir.
Dosyanınincelenmesinden, Hazine adına kayıtlı olantaşınmazın, Üniversite adına tahsis edildiği veyapılan ihale sonucu 26/11/2014 tarihinde kafeterya olarak işletmehakkının kira sözleşmesi ile davacıya verildiği;ancak 3 yıllık kira süresi dolmasına az bir süre kaladavacı tarafından 12/01/2018 tarihinde idareye yapılanbaşvuru ile yeni ihale süreci tamamlanıncaya kadar hizmete devametme talebine karşılık; davalı idare tarafından,taşınmazın tahliye edilmesi, aksi takdirde 2886 sayılıKanunun 75. maddesine istinaden ilgili işleminbaşlatılacağı, sözleşmenin 14. maddesineistinaden fuzuli işgal edilen her bir gün için kira bedelininbelli oranında günlük ceza hesaplanacağıyönünde tesis edilen 41303261-851.02 sayılı işleminiptali istemiyle bakılan davanın açıldığıanlaşılmıştır.
Hazineninözel mülkiyetinde bulunan taşınmazın işletmecisiolan davacı ile Ankara 1. Bölge Kamu Hastaneleri Birliği GenelSekreterliği arasında 2886 sayılı Devlet İhale Kanunuhükümlerine göre yapılan ihale sonucundadüzenlenmiş bulunan kira sözleşmesi yoluyla BorçlarKanununda ifadesini bulan kiracı-kiralayan ilişkisininkurulduğu; taraflar arasında kira sözleşmesi ve ekişartname hükümlerinin uygulanmasından doğanuyuşmazlıkların görüm ve çözümününadli yargı yerinde olacağı kuşkusuzdur.
Somutolayda davanın konusu, kira sözleşmesinin sona ermesinerağmen kiralananın boşaltılmaması sebebiyle derhaltahliye edilmesi, aksi takdirde 2886 sayılı Kanunun 75. maddesineistinaden ilgili işlemin başlatılacağı,sözleşmenin 14. maddesine istinaden fuzuli işgal edilen her birgün için kira bedelinin belli oranında günlük cezahesaplanacağı yönünde tesis edilen 41303261-851.02sayılı işlemin iptaline ilişkindir. Davaya konu olayda,ihale aşamasının tamamlandığı ve taraflarakarşılıklı hak ve yükümlülükleryükleyen kira sözleşmesinin imzalanmış olduğu; buitibarla, ihale aşaması tamamlandıktan sonra, sözleşmekoşullarının yerine getirilmesi sırasında yaşanansorundan kaynaklanan davanın, taraflar arasında düzenlenen kirasözleşmesi ve olayda uygulama yeri bulunan Borçlar Kanunuhükümleri dikkate alınarak özel hukuk hükümlerinegöre çözülmesigerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, davalı idare ile davacıarasında, 2886 sayılı Kanun hükümlerine göreyapılan ihale sonucunda düzenlenen ve Borçlar Kanununagöre kiracı-kiralayan ilişkisini kuran kira sözleşmesive eki şartname hükümlerinin uygulanmasından doğanuyuşmazlıkların görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Konuile ilgili olarak Uyuşmazlık Mahkemesinin 02/11/2011 tarihli veE.-K.2011/35-226 sayılı, 29/12/2014 tarihli ve E.-K.2014/1097-1145sayılı, 13/10/2014 tarihli ve E.-K.2014/671-890 sayılı,04/06/2013 tarihli ve E.-K.2013/394-881 sayılı, 16/06/2003 tarihli veE.-K.2003/47-51 sayılı ve 26/10/2015 tarihli ve E.-K.2015/559-681sayılı kararlarında da; sözleşme aşamasınakadar kanuna dayanılarak idarece alman karar ve yapılanişlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idariyargı yerinde, sözleşme yapıldıktan sonrasözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortayaçıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme veözel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerindegörülmesi gerektiği” şeklindeki gerekçe ile2247 sayılı Kanunun 10 ve 13. maddeleri gereğince, olumlugörev uyuşmazlığı çıkarılmasına,dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınagönderilmesine karar vererek 05/11/2018 gün ve 2018/85292sayılı görüş yazısı ile Mahkememizebaşvurmuş, başvuru 09/11/2018 tarihinde kayıt altınaalınmıştır.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi’nin, Başkan Hicabi DURSUN, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman HilmiAYDIN, Aydemir TUNÇ ve Nurdane TOPUZ'un katılımlarıylayapılan 26.11.2018 günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME :
Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; davalı vekilininanılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvurudabulunması üzerine Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı’nca 10. maddede öngörülenbiçimde olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından,görev uyuşmazlığının esası incelenmelidir.
II-ESASINİNCELENMESİ : Raportör-Hakim Engin SELİMOĞLU'nun,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonraGEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara DışkapıYıldırım Beyazıt Eğitim ve AraştırmaHastanesi uhdesinde bulunan mülkiyeti hazineye ait kafeteryanın 2886sayılı Devlet İhale Kanunu uyarınca yapılan ihalesonucu 16/01/2015-15/01/2018 tarihleri arasında 3yıllığına kiralayan davacının yeni ihalesüreci tamamlanıncaya kadar hizmete devam etme talebinin reddi ilekira sözleşmesine istinaden cezai şart tahakkuk ettirilmesiişleminin iptali istemiyle açılmıştır.
2886sayılı Devlet İhale Kanununun 1. maddesinin birincifıkrasında, genel bütçeye dahil dairelerle katmabütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım,satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni haktesisi ve taşıma işlerinin, bu Yasa'da yazılıhükümlere göre yürütüleceğibelirtilmiş; aynı Yasa'nın 4. maddesinde, İhale: bu Yasa'dayazılı usül ve şartlarla, işin isteklilerarasından seçilecek birisi üzerindebırakıldığını gösteren ve yetkili mercilerinonayı ile tamamlanan sözleşmeden önceki işlemlerşeklinde tanımlanmış ve "İhaleninsözleşmeye bağlanması"başlığını taşıyan 53. maddeden önce yeralan hükümlerde, ihale aşaması düzenlenmiştir.
Kanunun1. maddesinde sayılan işlerle ilgili olarak yapılacakihalelerde, idarede kanunilik ilkesi gereğince, idareninçeşitli usul kurallarına uyması zorunlu olup, bu Yasakapsamına giren bir işin veya ihtiyacın belirlenmesi, ihaleyönteminin tespiti, ihale ilanı ve ihale kararıalınması sürecinden geçilmesi gerekmektedir. Bubağlamda, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun kamu hukukunuilgilendiren bir kanun olması nedeniyle, öğreti ile adli veidari yargı uygulamasında sözleşme aşamasınakadar kanuna dayanılarak idarece alınan karar ve yapılanişlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idarîyargı yerinde, sözleşme yapıldıktan sonrasözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortayaçıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme veözel hukuk hükümlerine göre adlî yargı yerindegörülmesi gerektiği hususu genel kabul görmektedir.
Dosyanıntetkikinden; Davacı ile Ankara 1. Bölge Kamu Hastaneleri BirliğiGenel Sekreterliği arasında 26/11/2014 tarihinde yapılan kirasözleşmesinin 2. maddesinde kira süresinin yer teslimininyapıldığı tarihten itibaren üç yılolduğu; 10. maddesinde kiracının kira süresinin bitimindederhal, sözleşmenin feshi halinde ise tebligatı müteakip 15gün içinde taşınmazı tahliye etmek zorundaolduğu, kiracı taşınmazı tahliye etmezse, 2886sayılı Kanunun 75. maddesine göre kiracınıntahliyesinin sağlanacağı; 14. maddesinde, kira süresininsona ermesi veya sözleşmesinin feshi halinde taşınmazidareye teslim edilmezse, geçen her gün için, cari yılkira bedelinin yüzde biri oranında cezanın itirazsız olaraködeneceği, cezanın ödenmesinin taşınmazınkullanılmasına ve tahliyenin geciktirilmesine nedenolmayacağı, sonradan sözleşme ve şartnamedeyazılı hususlara yapılan itirazların kabuledilemeyeceği belirtildikten sonra 18. maddede ihtilaflarınçözüm yeri olarak Ankara İcra Daireleri ve Mahkemelerigösterilmiş, kira sözleşmesinin eki olan şartnamede debenzer düzenlemelere yer verildiğigörülmüştür.
Somutolayda Hazinenin mülkiyetinde bulunan taşınmazınişletmecisi olan davacı ile Ankara Valiliği arasında 2886sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göreyapılan ihale sonucunda düzenlenmiş bulunan kirasözleşmesi yoluyla Borçlar Kanunu uyarıncakiracı-kiralayan ilişkisinin kurulmuş, görülmekte olandavanın “kiralananın tahliyesi ve cezai şartıniptaline" ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
Buduruma göre taraflar arasında kira sözleşmesi ve ekişartname hükümlerinin uygulanmasından doğanuyuşmazlıkların görüm veçözümünün adli yargı yerinde olacağıkuşkusuzdur.
Mahkememizinekte bir örneği sunulan istikrarlı emsal kararları da buyöndedir.
Belirtilennedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nınbaşvurusunun kabulü ile Ankara 15. İdare Mahkemesince verilen 21.06.2018gün ve E:2018/244 sayılı görevlilik kararınınkaldırılması gerektiği sonucunavarılmıştır.
SO N U Ç : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı’nın başvurusunun kabulü ileAnkara 15. İdare Mahkemesince verilen 21.06.2018 gün ve E:2018/244sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 26.11.2018gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
SüleymanHilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy