UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018 / 510
KARAR NO : 2018 / 450
KARAR TR : 24.09.2018
ÖZET : Sigortalı aracın uğradığı hasar bedelini ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi istemiyle açtığı davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğinde, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A. A. T. Sigorta Şirketi
Vekili : Av. M. N. K.
Davalı : Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. A. O. Ö.
O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesi ile; Davacınınsigortalısına ait 07 .. … plakalı çekicinin ve bunabağlı 07 … .. plakalı dorsenin, 21.02.2015 tarihindeSakarya-Bilecik karayolunda seyir halindeyken Sakarya-ikinciköprüsü üzerinde zeminin buz kaplı olması ve geceaydınlatma direklerinin çalışmaması nedeniylekayganlaşan yolda sürücüsünün direksiyonhakimiyetini kaybetmesi sonucu oluşan hasarın davalı idareninhizmet kusurundan kaynaklandığından bahisle 44.824,00 TLzararın davalı idareye başvuru tarihinden itibarenişleyecek yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle Karayolları GenelMüdürlüğü’ne karşı 29/01/2016tarihinde idari yargı yerinde dava açmıştır.
SAKARYA2. İDARE MAHKEMESİ: 05.10.2017 gün ve E:2016/510, K:2017/850sayılı dosyasında "2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanunun 106. maddesinde; “Genel bütçeye dahil dairelerile katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine vebelediyelere, kamu iktisadi teşebbüslerine ve kamukuruluşlarına ait motorlu araçların sebep olduklarızararlardan dolayı, bu Kanunun işletenin hukuki sorumluluğunailişkin hükümleri uygulanır." düzenlemesimevcuttur.
Ayrıca;19.01.2011 gün ve 27820 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Tebligat Kanunu veBazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un14. maddesiyle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 110.maddesi, "İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleriuygulanır. Motorlu araç kazalarından dolayı hukukisorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde deaçılabilir." olarak değiştirilmiş olup,anılan hükümle getirilen yeni düzenleme uyarınca,Karayolları Trafik Kanununa dayalı olarak açılansorumluluk davalarında adli yargı mercilerinin görevlioldukları açıktır.
Davadosyasının incelenmesinden, Davacınınsigortalısına ait 07 FJ 460 plakalı çekicinin ve bunabağlı 07 BHF 55 plakalı dorsenin, 21.02.2015 tarihindeSakarya-Bilecik kara yolunda seyir halindeyken km 52+250 ye geldiğisırada Sakarya-ikinci köprüsü üzerinde trafikkazasına karıştığı, kazanın zeminin komplebuz kaplı olması ve gece aydınlatma direklerininçalışmaması nedeniyle kayganlaşan yolda direksiyonhâkimiyetini kaybetmesi sonucu oluştuğu, kazanın meydanagelmesinde davalı idarenin hizmet kusuru olduğu, zararın tazminiiçin davacı tarafındım 07.10.2015 tarihinde yapılanbaşvuruya davalı idare tarafından cevap verilmeyerek zımnenreddi üzerine 44.824,00-TL maddi zararın davalı idareyebaşvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikteödenmesi için bakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Yukarıdayer verilen mevzuat hükümlerine göre, 2918 sayılıYasa’nın 110. maddesinde yapılan söz konusudeğişiklik sonrası, Karayolları Trafik Kanunu'nadayalı olarak Yasa değişikliğininyürürlüğe girdiği 19.01.2011 tarihi sonrasında açılansorumluluk davalarında adli yargı mercileri görevli olduğuhükmü karşısında 01/02/2016 tarihinde Mahkememizdeaçılan iş bu davanın görüm ve çözümündeadli yargının görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
Diğertaraftan davacı vekilinin "İlgili mevzuatta hizmet kusurundun vekusursuz sorumluluktan kaynaklanan hukuki uyuşmazlıkların 2918sayılı kanunun 110.maddesi kapsamda değerlendirileceğineyönelik bir ifadeye yer verilmediğinden davanın görümve çözüm yerinin idari yargı görev alanınagirdiği" yönündeki iddiası; 2918 sayılıKanunun 110. maddesi hükmünün iptali istemiyle idaremahkemesince yapılan başvuruyu, mahkemesinin yetkisizliğinedeniyle reddeden, Anayasa Mahkemesinin 8/12/2011 tarih ve E:2011/124, K:2011/160sayılı kararındaki; "2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanununun 110. maddesinin birinci fıkrasında, bu kanundandoğan sorumluluk davalarının adli yargıdagörüleceği öngörülmektedir. İtirazbaşvurusunda bulunan mahkeme ise idare mahkemesi olup davaya bakmaktagörevli ve yetkili mahkeme değildir.'' yolundaki gerekçedikkate alındığında, anılan yasada yer alan görevkuralının idarelerin hizmet kusurundan kaynaklanan davaları dakapsadığının kabulü karşısında yerindegörülmemiştir.
NitekimUyuşmazlık Mahkemesinin 20/02/2017 tarih ve E:2017/93, K:2017/135sayılı kararı da bu yöndedir.
Açıklanannedenlerle; davanın 2577 sayılı Kanunun 15/1-a. maddesiuyarınca görev yününden reddine" karar vermiş,istinaf başvurusu İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 9.İdare Dava Dairesinin 2018/190 E. 2018/207 sayılı istinafisteminin reddi üzerine 29/01/2018 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacıvekili aynı taleple 02/03/2018 tarihli dilekçe ile adli yargıyerinde dava açmıştır.
PAMUKOVAASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 27.06.2018 gün ve E:2018/45sayı ile "2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun106. maddesinde; "Davacının, mahkememizde dava açmadanönce idare mahkemesine başvurduğu, Sakarya 2. İdareMahkemesi’nin 2016/510 Esas ve 2017/850 Karar sayılıkararı ile görevsizlik kararı verildiği, bu karara itirazedildiği, mahkemece itirazın reddedildiği ve bu kararınkesinleştiği anlaşılmıştır.
Davalıidare olan Karayolları Genel Müdürlüğü kamutüzel kişisi olup kamu hizmeti görmekleyükümlüdür, kamu hizmetinin görülmesisırasında verilen zararlar hizmet kusurundan kaynaklanan zararlardır.
NitekimYargıtay 17.Hukuk Dairesinin 2013/12631-2014/16525 E.K sayılıilamı "Bir kamu hizmeti görmekle yükümlüdavalı idare Karayolları Genel Müdürlüğü'ne2918 sayılı Karayolları Trafik Yasası ’nın 7/a,maddesinde karayollarında mal ve can güvenliğiyönünden gerekli işaretlemeleri yaparak önlemleri almak vealdırma görevleri verilmiş bulunmaktadır. KarayollarıGenel Müdürlüğü kamu tüzel kişisi olup, kamuhizmeti görmekle yükümlü bulunmaları nedeniyle kamuhizmetleri sırasında verdikleri iddia olunan zararlardan dolayıoluşan sorumlulukları özel hukuk hükümlerine tabideğildir. Kamu tüzel kişilerinin yasalar tarafındankendilerine verilen görev ve yetkilerin kullanılması sırasındaoluşan zararlar niteliği itibariyle hizmet kusurundan kaynaklananzararlar olup, bu zararların tazmini amacıyla anılan idarelerekarşı hizmet kusurlarına dayalı olarak idari YargılamaUsulü Hakkındaki Kanun 'un 2. maddesi hükmü uyarıncaidari yargı yerinde tam yargı davası ikame edilmesigerekmektedir. O halde mahkemece, hizmet kusuruna dayanılarak davalıKarayolları Genel Müdürlüğü aleyhineaçılan bu davada adli yargının yargı yolubakımından görevsiz bulunması nedeniyle davalı KarayollarıGenel Müdürlüğü yönünden davadilekçesinin görevsizlik nedeniyle reddine hükmedilmesi gerekirken,yazılı olduğu biçimde karar verilmesi yerindegörülmemiştir. " şeklinde olup aynıyöndedir.
Açıklamalardoğrultusunda; Kamu hizmeti görmekle yükümlü olanidareler, kamu hizmeti sırasında verdikleri zararlardan dolayıözel hukuk hükümlerine tabi değildirler. Kamu tüzelkişilerinin yasalar tarafından kendilerine verilen görev veyetkilerin kullanılması sırasında oluşan zararlar,niteliği itibariyle hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar olup, buzararların tazmini amacıyla hizmet kusurlarına dayalıolarak İdari Yargılama Usulü Hakkındaki Kanun’un 2.maddesi hükmü uyarınca idari yargı yerinde tam yargıdavası ikame edilmesi gerekmektedir. Hukuk Genel Kurulu'nun 04/11/2015tarih, 2015/17-86 Esas, 2015/2364 Karar sayılı kararı da buyöndedir. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olup,mahkemece kendiliğinden (re'sen) dikkate alınması zorunludur.Her ne kadar, Sakarya 2. İdare Mahkemesi’nce görevsizlikkararı verilmiş ve bu karar kesinleşmiş ise de, somutolayımızda idare mahkemelerinin görevli olduğu vemahkememizin yargı yolu bakımından görevsiz olduğukanaati ile Uyuşmazlık Mahkemesi Kanunu'nun 19.maddesi gereğinceyargı yolları arasında çıkanuyuşmazlığın giderilmesi arz olunur" şeklindeki27.06.2018 tarih ve 2018/45 E. sayılı üst yazı ileMahkememize müracaat etmiş, başvuru 05.07.2018 tarihindekaydedilmiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi’nin, Başkan Hicabi DURSUN, Üyeler; ŞükrüBOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN Aydemir TUNÇve Turgay Tuncay VARLI’nın katılımlarıylayapılan 24.09.2018 günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME:
Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; Asliye Hukuk Mahkemesince,2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, adli yargı dosyasının,ekindeki idari yargı dosyası bilgileri ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim EnginSELİMOĞLU’nun, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Davadavalı Karayollarının sorumluluk alanında meydana gelen,davacı şirket tarafından sigortalanan aracın hasargörmesiyle sonuçlanan kaza sebebiyle, davalı kurumun kusurluolduğu ileri sürülerek rücuen tazminat istemiyleaçılmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları,şartları, hak ve yükümlülükleri bunlarınuygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşları vebunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışmausulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bukanunun karayollarında uygulanacağı belirtilmiştir.
AynıKanunun, “Karayolları GenelMüdürlüğünün görev ve yetkileri”başlıklı 7. maddesinde; “ Karayolları GenelMüdürlüğünün bu Kanunla ilgili görev veyetkileri şunlardır:
a) Yapımve bakımdan sorumlu olduğu karayollarında can ve malgüvenliği yönünden gerekli düzenleme veişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak,
b) Tümkarayollarındaki işaretleme standartlarını tespit etmek,yayınlamak ve kontrol etmek,
d) Trafik vearaç tekniğine ait görüş bildirmek, karayolugüvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek veonaylamak,
e) Yapımve bakımından sorumlu olduğu karayollarında,İçişleri Bakanlığının uygungörüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenenhız sınırlarının üstünde veya altındahız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
f) Trafikkazalarının oluş nedenlerine göre verileri hazırlamakve karayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirleri almak veyaaldırmak,
g) Yapımve bakımından sorumlu olduğu karayollarında trafikgüvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri, aydınlatma,yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleri yapmak,yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlanan projeleritetkik ve uygun olanları tasdik etmek,
h) Yetkilibirimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kaza analizisonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ile işaretlemeyedayalı kaza sebepleri göz önünde bulundurularakönerilen gerekli önlemleri almak veya aldırmak,
j)(Değişik: 17/10/1996 - 4199/5 md.) Trafik zabıtasınıngörev ve yetkileri saklı kalmak üzere Bu Kanunun13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddeleri hükümlerine aykırıhareket edenler hakkında suç veya ceza tutanağıdüzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d) bentlerinde belirtilen kuralihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanakla belirlemek ve gerekliişlemin yapılması için en yakın trafikkuruluşuna teslim etmek,
k) BuKanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olanyönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktır.
(Sonfıkra Mülga : 28/3/1985 - 3176/16 md.)” hükmüne yerverilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreveilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi,askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümü adliyargı yerinin görevine girdiğinden, Pamukova Asliye HukukMahkemesi’nin 27.06.2018 gün ve E:2018/45 sayılıbaşvurusunun reddine karar verilmesi gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Pamukova Asliye HukukMahkemesi’nin 27.06.2018 gün ve E:2018/45 sayılıBAŞVURUSUNUN REDDİNE 24.09.2018gününde Üye Turgay Tuncay VARLI’nın KARŞI OYU veOY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Hicabi
DURSUN
Üye
Şükrü
BOZER
Üye
Mehmet
AKSU
Üye
Birol
SONER
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Aydemir
TUNÇ
Üye
Turgay Tuncay Varlı
KARŞIOY
03.11.2015 tarih ve 29521 sayılı Resmi Gazetedeyayımlanan Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 28.09.2015 gün veE:2015/670, K:2015/671 sayılı kararında belirtilmiş olandüşünce doğrultusunda sayınçoğunluğun görüşünekatılamıyorum. 24.09.2018
ÜYE
Turgay Tuncay VARLI
Full & Egal Universal Law Academy