UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018 / 547
KARAR NO : 2018 / 547
KARAR TR : 24.09.2018
ÖZET : Davalı Belediyenin sorumluluk sahasındaki yolda meydana gelen trafik kazasında uğranılan manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : E. G.
Vekili : Av. Ö. Y.
Davalı : Gaziantep Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı
Vekili : Av. T. A.
O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin sevkve idaresindeki 27 .. 7 plakalı motosikletin 04.03.2014 tarihindeGaziantep İli, Hacıbaba Mahallesi Ş. Hanifi Yüceler Caddesiüzerinden mezarlık istikametine seyir halinde iken TicaretBorsası Ortaokulu önündeki yola geldiği sırada, yoldabulunan çukura düşmesi sonucu ayak bileğinin iki yerdenkırılarak yaralandığı olayda, müvekkilininiş gücü kaybına uğradığı ve bedenselzarar gördüğünden bahisle davalı idarenin hizmetkusuruna dayalı olarak 1.000,00 TL maddi ve 15.000,00-TL manevi olmaküzere toplam 16.000,00-TL zararın yasal faiziyle birlikte tazmininekarar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
GAZİANTEP2 İDARE MAHKEMESİ: 06.11.2014 gün ve E:2014/1124, K:2014/853sayılı kararıyla “2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanunu'nun 1. maddesinde; Kanunun amacının,karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri belirlemek olduğu;"Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikleilgili kuralları, şartlan, hak ve yükümlülükleri,bunların ** uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu Kanunun, karayollarındauygulanacağı belirtilmiş, "Belediye Trafik Birimleri,Görev ve Yetkileri" başlıklı 10. maddesinin (b)bendinde; "1. Yapım ve bakımından sorumlu olduğu yollarıtrafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumdabulundurmak, 2. Gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafikışıklı işaretleri, işaret levhaları koymakve yer işaretlemeleri yapmak, 3. Karayolu yapısında veüzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirlerialmak, aldırmak ve denetlemek, 4. Karayolunda trafik için tehliketeşkil eden engelleri gece veya gündüze göre kolaycagörülebilecek şekilde işaretlemek veya ortadankaldırmak, 5. Yol yapısı veya işaretleme yetersizliğiyüzünden trafik kazalarının vuku bulduğu yerlerde,yetkililerce teklif edilen tedbirleri almak, 6. Çocuklar içintrafik eğitim tesisleri yapmak veya yapılmasınısağlamak, 7. Bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerleverilen diğer görevleri yapmak." belediyelerin görev veyetkileri olarak belirlenmiş, 11/01/2011 gün ve 6099 sayılıKanunla değişik 110. maddesinde; "İşleteni veya sahibiDevlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçlarınsebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, buKanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıdagörülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bufıkra hükmünün uygulanmasını önlemez.Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır. Motorlu araç kazalarındandolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacınınmerkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir."hükmüne, 11/01/2011 gün ve 6099 sayılı Kanunla eklenenGeçici 21.maddesinde ise; "Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının göreve ilişkin hükmü,yürürlüğe girdiği tarihten önce idariyargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmışbulunan davalara uygulanmaz." hükmüne yer verilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden; davacının sevk ve idaresindeki27 .. ..7 plakalı motosikletin 04.03.2014 tarihinde Gaziantep İli,Hacıbaba Mahallesi Ş. Hanifi Yüceler Caddesi üzerindenmezarlık istikametine seyir halinde iken Ticaret Borsası Ortaokuluönündeki yola geldiği sırada, yolda bulunan çukuradüşmesi sonucu ayak bileğinin iki yerden kırılarakyaralandığı olayda, davalı idarenin hizmet kusurunadayalı olarak vücudunda meydana gelen maluliyet ve manevi açıdanyıpranması sebebiyle uğranıldığı ilerisürülen maddi ve manevi zararın ödenmesi istemiyle03.09.2014 tarihinde davalı idareye başvuruda bulunulduğu,başvurunun meydana gelen zararda hukuki bir sorumluluklarınınbulunmadığı gerekçesiyle 16.09.2014 tarih ve 938sayılı davalı idare işlemiyle reddedilmesi üzerineolay nedeniyle uğranıldığı ileri sürülenmaddi ve manevi zararın tazmini istemiyle bakılmakta olandavanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Bu durumda;2918 sayılı Yasa'nın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile yukarıya alınandiğer hükümleri bir arada değerlendirildiğinde, bahsigeçen Kanun maddesinin karayollarında can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolacağı anlaşılmış olup; davacının sevkve idaresindeki motosikletin yolda bulunan çukura düşmesisonucu davacının yaralandığı olayda meydana gelen zararıntazmini istemiyle açılan iş bu davanın görüm veçözümünün adli yargı yerinin görev alanınagirdiği sonucuna varılarak davanın görev yönündenreddine hükmetmek gerekmiştir.
Açıklanannedenlerle; davanın 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Yasasının 15/1 -a. maddesi hükmü uyarıncagörev yönünden reddine” karar vermiş, itirazedilen karar Gaziantep Bölge İdare Mahkemesinin 17.03.2015 tarih,E:2015/872, K:2015/776 sayılı kararıyla onanarakkesinleşmiştir.
Davacıvekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
GAZİANTEP7. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 19.04.2018 gün ve E:2016/114, K:2018/226sayılı kararı ile “Mahkememizin 06/05/2015 tarih ve2015/333 E. 2015/209 K. Sayılı kararı ile dosya kararaçıkmış olup, adli yardım talepliaçıldığından harç alınmasına yerolmadığına, uyuşmazlığınçözümünün idari yargının görevalanına girdiğinden yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle6100 sayılı HMK'nun 114/b ve 115/2 maddeleri gereğince usuldenreddine karar verilmiştir.
Yargıtay17. Hukuk Dairesinin 28/09/2015 tarihli 2015/11689 E. 2015/9785 K.Sayılı ilamıyla; Uyuşmazlık Mahkemesi Kanunu'nun 19.Maddesinde " Adli, idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesinveya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisinegelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan biryargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciingörevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli birkarar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlıkmahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesiniUyuşmazlık mahkemesinin karar vermesine değin erteler.Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkindava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararıile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilir" düzenlemesi yer aldığını,davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ilehükmün bozulmasına karar vermiştir.
Bu nedenle6100 sayılı HMK madde 114/1-b ve 115 uyarınca adli yargıyolunun caiz olmaması, görevli yargı kolunun idari yargıolması” gerektiği gerekçesiyle yargı yolunun caizolmaması, görevli yargı kolunun idari yargı olmasınedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş, karar taraflarcaistinaf edilmeyerek 08/06/2018 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacıvekilinin müracaatı üzerine Gaziantep 7. Asliye Hukuk Mahkemesi25/07/2018 gün, 2016/114 esas sayılı üstyazısıyla her iki dava dosyasını Mahkememizegöndermiş, başvuru 13/08/2018 tarihinde kayıt altınaalınmıştır.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi’nin, Başkan Hicabi DURSUN, Üyeler; ŞükrüBOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN Aydemir TUNÇve Turgay Tuncay VARLI’nın katılımlarıylayapılan 24.09.2018 günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME:
Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargıyerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, adli ve idari yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarakdavacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlikkararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim EnginSELİMOĞLU’nun, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,davalı idarenin sorumluluk sahasında kalan yolda meydana gelen kazanedeniyle oluştuğu öne sürülen maddi ve manevizararın davalı Belediyeden tahsil edilmesi istemiyleaçılmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşlarıve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışmausulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve buKanunun karayollarında uygulanacağı; 10. maddesinde, yapımve bakımdan sorumlu olduğu yolları trafik düzeni vegüvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, gerekligörülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklıişaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleriyapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileriarasında olduğu belirtilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü Resmi Gazetedeyayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılıYasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleriuygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargıkollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dankaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıdagörüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusudüzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idariyargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasındauygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusudavalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı türdavaların aynı yargı yolunda çözümlenmesisağlanarak davaların görülmesi veçözümlenmesinin hızlandırıldığı,bu suretle kısa sürede sonuç alınmasınınolanaklı kılındığı ve bunun söz konusudavaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilendüzenlemenin kamu yararına yönelik olduğuanlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılıKanun’da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araçtrafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanınagirdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdaretarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkininkullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynıkarayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bunedenle aynı tür risk üreten araçlar arasındaözel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren birneden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kuralAnayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırıdeğildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any. Mah.nin26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014,Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümü adliyargı yerinin görevine girdiğinden, Gaziantep 7. Asliye HukukMahkemesi’nin 19.04.2018 gün ve E:2016/114, K:2018/226 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Gaziantep 7. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin19.04.2018 gün ve E:2016/114, K:2018/226 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,24.09.2018 gününde Üye Turgay Tuncay VARLI’nın KARŞIOYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Hicabi
DURSUN
Üye
Şükrü
BOZER
Üye
Mehmet
AKSU
Üye
Birol
SONER
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Aydemir
TUNÇ
Üye
Turgay Tuncay Varlı
KARŞIOY
03.11.2015 tarih ve 29521 sayılı Resmi Gazetedeyayımlanan Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 28.09.2015 gün veE:2015/670, K:2015/671 sayılı kararında belirtilmiş olandüşünce doğrultusunda sayınçoğunluğun görüşünekatılamıyorum. 24.09.2018
ÜYE
Turgay Tuncay VARLI
Full & Egal Universal Law Academy