T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018 / 735
KARAR NO : 2018 / 784
KARAR TR: 26.11.2018
ÖZET : Davalı Belediyenin sorumluluk alanında meydana gelen maddi hasarlı trafik kazası sebebiyle, davalı Belediyenin kusurlu olduğu ileri sürülerek ve maddi tazminat istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARA R
Davacı : M. Y.
Vekilleri:Av. B. A. A. Av. S. K.
Davalı :Kars Belediye Başkanlığı
Vekilleri : Av. H. K. Av. L. G.
OL A Y :Davacı vekili dava dilekçesi ile; davacının kardeşiM. Y.'ın davacıya ait 36 .. 8. Plaka sayılı araçlaVali Hüseyin Atak Bulvarından Faik Bey Caddesi istikametinde seyirhalindeyken önceden çalışma yapılan rögarkapağı ve çevresindeki kayalara ve taşparçalarına çarpması sonucu, tek taraflı kazayapması nedeniyle maddi hasarlı trafik kazası meydanageldiği iddia edilerek kaza nedeniyle uğramış olduğu7.360,43 TL zararın tazmini istemiyle Kars BelediyeBaşkanlığı'na karşı 28/06/2016 tarihinde adliyargı yerinde dava açmıştır.
KARS3. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ : 07.09.2017 gün ve E:2016/866,K:2017/606 sayılı dosyada "Yargı yolu kavramı, birhukuk sisteminde, herhangi bir davanın o hukuk sistemine dâhilyargı haklarından hangisinde bakılacağını ifadeeder. Uyuşmazlığın hangi yargı kolundabakılacağı hususu, davanın genel şartlarındanolup mahkemece resen dikkate alınması gerekir.
Birkamu hizmeti görmekle yükümlü davalı idareye 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 7/a maddesinde;karayollarında mal ve can güvenliği yönünden gerekliişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırma görevleriverilmiş bulunmaktadır. Bu görevin 2918 sayılısayılı yasada verilmiş olması bunun ihlali nedeniyleoluşacak zarardan dolayı idarenin özel hukukhükümlerine tabi olacağı sonucunu doğurmaz. Hizmetkusurundan kaynaklanan zararlar yönünden idare aleyhine tamyargı davasının idari yargı yerindeaçılması gereklidir.
YargıtayHukuk Genel Kurulu’nun 2014/1163 E ve 2016/909 K sayılıilamında da belirtildiği üzere, 'kamuaraçlarının' verdiği zararlar nedeniyle işleteninsorumluluğuna ilişkin olarak 2918 sayılı Kanununamacına uygun biçimde adli yargıda görüm veçözüm esası benimsenmiş, hizmet kusurundankaynaklanan hukuki uyuşmazlıklarında bu kapsamdadeğerlendirileceği yönünde herhangi bir ifadeye yerverilmemiştir. Kamu idareleri ve kamu kuruluşlarının trafikgüvenliği ve düzenini sağlamak amacıyla gerek kendikuruluş yasaları, gerekse 2918 sayılı KTK'na göreyürüttükleri hizmetlerin, kamu hizmeti niteliğitaşıması ve KTK'da görevlendirilen kamu idare ve kuruluşlarınınsorumluluklarına ilişkin her hangi bir düzenlemenin ayrıcaKTK'da yer almaması dikkate alındığında, trafikdüzeni ve güvenliği hizmetlerinden kaynaklandığıiddia edilen zararların tazmini istemiyle ilgili idarelere karşıaçılan davalar idari yargı kolunun görev alanınagirmektedir. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesinin 2017/175E, 2017/192 K sayılı ilamında da bu hususlarayrıntılı olarak belirtilmiş ve hizmet kusurundankaynaklanan davalarda idari yargının görevli olduğubelirtilmiştir.
Aynıilkeler Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 26.02.2015gün ve 2015/493 E, 2015/557 Karar Sayılı ilamında dabenimsenmiş ve idari yargı kolunun görevli olduğudeğerlendirilmiştir.
Somutolay değerlendirildiğinde, davacıya ait aracın davalıBelediye’nin trafik güvenliği bakımından yolunyapımı ve onarımı sırasında gerekliönlemleri almaması nedeni ile hasarauğradığını iddia etmiş olması gereğinceKTK’ nın 85 ve devamı maddelerinde düzenlenenişletenin hukuki sorumluluğuna değil, davalı idaretarafından görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediğiyani yürütülen kamu hizmetinin kusurlu işletildiği,meydana gelen kazada hizmet kusuru bulunduğu iddiasındankaynaklandığından uyuşmazlığınçözümünün idari yargının görevindebulunduğu anlaşılmaktadır" gerekçesiyle"Davanın dava konusu idari yargının görev alanınagirmesi nedeniyle HMK'nun 114/1-bve 115/2 maddeleri uyarınca davaşartı yokluğundan usulden reddine" dair verdiği kararErzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 26/06/2018 tarih,2018/294 esas ve 2018/1063 sayılı istinaf başvurusunun reddiüzerine kesinleşmiştir.
Davacıvekili aynı taleple 06/09/2018 tarihinde idari yargı yerinde davaaçmıştır.
ERZURUM2. İDARE MAHKEMESİ : 12.10.2018 gün ve E:2018/1376 sayı ile"...2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 1.maddesinde; Kanunun amacının Karayollarında can ve malgüvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak vetrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; "Kapsam"başlıklı 2.maddesinde; bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu Kanunun Karayollarındauygulanacağı, 10.maddesinde; yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öteyandan, 2918 sayılı Yasa'nın 19.01.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasa'nın 14.maddesiyle değişik 110.maddesinde;"İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir" hükmüne, Geçici21 .maddesinde de; "Bu Kanunun 110.maddesinin 1.fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz." denilmiştir.
Aynıkonuda Belediye aleyhine İdare Mahkemesinde açılan başkabir tazminat talepli tam yargı davasında, İdare Mahkemesi 2918sayılı Yasa'nın 110. maddesinin 1. fıkrasınınbirinci ve ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı olduğukanısına varmış, İdare Mahkemesinin bu ikicümlenin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu inceleyenAnayasa Mahkemesi 08.12.2011 gün ve E:2011/124, K:2011/160sayılı, 08.11.2012 gün ve E:2012/l 18, K:2012/170sayılı ve 28.05.2013 gün ve E:2013/59, K:2013/68sayılı aynı içerikli kararlan ile; "2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinin 1.fıkrasında, bu Kanun’dan doğan sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiöngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkemeise İdare Mahkemesi olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkemedeğildir. Başvurunun Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniylereddi gerekir.” kararma varmıştır.
Davadosyasının incelenmesinden; davacıya ait 36 .. 8.. plakasayılı aracın kardeşi M. Y.'ın idaresinde seyirhalinde giderken tek taraflı kaza yapması nedeniyleoluştuğu ileri sürülen 7.360,43 TL zararın tazmininekarar verilmesi istemiyle bakılan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Buitibarla, 2918 sayılı Yasa'nın 19.01.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin benzer bir konuda İdare Mahkemesi’nin davayabakmakla görevli bulunmadığı yolundaki kararlarıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininKarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı veKanun'un, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Nitekim,01.08.2013 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan UyuşmazlıkMahkemesi'nin (Hukuk Bölümü) 01.07.2013 gün ve E: 2013/762K:2013/1083 sayılı kararı da aynı yöndedir.
Açıklanannedenlerle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi'ninKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi amacıylaUyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına ve bakılmaktaolan davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi'nin konuhakkında karar vermesine kadar ertelenmesine" karar vererek her ikidava dosyasını 17.10.2018 tarih ve 2018/724 E. Sayılıüst yazı ile Mahkememize göndermiş, başvuru 22.10.2018tarihinde kaydedilmiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi’nin, Başkan Hicabi DURSUN, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman HilmiAYDIN, Aydemir TUNÇ ve Nurdane TOPUZ'un katılımlarıylayapılan 26.11.2018 günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME :
Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının, ekindekiadli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ : Raportör-Hakim Engin SELİMOĞLU'nun,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonraGEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Davadavalı Belediyenin sorumluluk alanında meydana gelen maddihasarlı trafik kazası sebebiyle, davalı Belediyenin kusurluolduğu ileri sürülerek ve maddi tazminat istemiyleaçılmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleribelirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2.maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları, hakve yükümlülükleri bunların uygulamasını vedenetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetkive sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi,askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Budurumda,2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümü adliyargı yerinin görevine girdiğinden, Erzurum 2. İdareMahkemesinin Başvurusunun Kabulü ile Kars 3. Asliye HukukMahkemesi’nin 07.09.2017 gün ve E:2016/866, K:2017/606sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerektiği sonucunavarılmıştır.
SO N U Ç : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Erzurum 2. İdareMahkemesinin Başvurusunun Kabulü ile Kars 3. Asliye HukukMahkemesi’nin 07.09.2017 gün ve E:2016/866, K:2017/606sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,26.11.2018 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
SüleymanHilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy