T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018/608
KARAR NO : 2018/750
KARAR TR: 26.11.2018
ÖZET: Davacının Olgunlaşma Enstitüsü bünyesinde 1993-2016 tarihleri arasında Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda usta öğretici olarak fiilen çalıştığı günler karşılığı olan kıdem tazminatının ödenmesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : B.U.
Vekili : Av. T.T.
Davalı : Milli EğitimBakanlığı
Vekili: Av. E.D.Ö.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesindeözetle; Ankara Olgunlaşma Enstitüsü mezunu olandavacının 23.09.1993 tarihinden itibaren (her yılyaklaşık 11 aylık periyotlarla süren dönemler halinde)Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda ustaöğretici olarak çalıştığını,usta öğretici olarak işe alınması ve kursa gelenöğrenciler olduğunda ilgilenmesine rağmen esas olarakmesleği gereği maraş işi örtü,seccade vb.Eşyalar üzerine nakış işleme işiyaptığını, çalışmalarıBakanlığa bağlı Olgunlaşma Enstitüsüyönetimi ile imzalanan "sözleşmeli usta öğreticihizmet sözleşmesi" başlıklı hizmet akdiyleçalıştırılıyor görünmesinerağmen usta öğretici olarak herhangi bir ders vermediğinive ders, kurs defteri doldurmadığını, sözleşmegereği çalışmaların kadrolu öğretmenlerinçalışma takvimine göre belirlendiğini,haftanın5 günü ve 09.00-12.30- 13.30-17.30 saatleri arasındagünlük 7,5 saatçalıştığını,ücretin fiilençalıştığı 7,5 saat gözetilerek bordroyayansıtıldığını, ancak öğretmenlerintatil dönemleri olan yarıyıl tatillerinde ve yaz tatillerinden(Eylül ayı hariç) çalışmaların sürekliolduğunu, Eylül ayında ise çalışmalarıolmadığı için sigorta primlerininbildirilmediğini,ancak 2014 yılı 7,8,9, ve 10 ayın ilkyarısında okul müdürünün davacıyıçalıştırmadığını ve ücretsizizinli saydığını bu döneminde sigorta primlerininyatırılmadığını, ücretlerinin eksiködendiğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakkısaklı kalmak kaydıyla; eksik ödenen 27.000,00-TL ücretalacağı, 10.000,00-TL ilave tediye alacağı, 1.000,00-TLkıdem tazminatı, 1000,00-TL ücretli izin alacağı ve1.000,00-TL ayrımcılık tazminatı alacağınınfaizleriyle birlikte davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerindedava açmıştır.
ANKARA 43. İŞ MAHKEMESİ: 9.3.2017 gün veE:2016/908, K:2017/343 sayı ile, davacının 657 sayılıYasanın 89. maddesinde belirtilen statü içinde ve Valilik veyaKaymakamlık onayı ile görevlendirildiği, taraflar arasındaiş sözleşmesi bulunmadığı, statü hukukunatabi olduğu, işçi işveren ilişkisibulunmadığı; taraflar arasındaki ilişkinin statühukukuna tabi olduğu ve bir başka anlatımlaişçi-işveren ilişkisi olarak nitelenemeyeceği ve budurumda davanın yargı yolu nedeniyle dava şartıyokluğundan ve idari yargı alanına girmesi nedeni ile emsalyargı ve Yargıtay kararları dikkate alınarak davaya bakmayaİdari yargı görevli olduğundan davanın usulden reddinekarar vermiş, bu karar karşı davacı vekili istinafisteminde bulunmuştur.
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 7.Hukuk Dairesi: 7.11.2017gün ve E:2017/2769, K:2017/2846 sayı ile, dosya kapsamı, mevcutdelil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkatealındığında mahkemenin vakıa ve hukukideğerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasayaaykırılık bulunmadığı anlaşılmakla,davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.l maddesigereğince esastan reddine karar vermiş, davacı vekilitarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 7.Hukuk Dairesi: 26.1.2018gün ve E:2017/2769, K:2017/2846 sayı ile, davacı vekilinin UYAPsistemi üzerinden temyiz başvurusu yaptığı ve temyizkanun yoluna süresinde başvurmadığıanlaşılmakla; temyiz isteminin HMK'nın 366. maddesiyollaması ile aynı Kanunun 346. maddesi uyarınca reddine kararvermiş, davacı vekili tekrar temyiz isteminde bulunmuştur.
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi: 19.4.2018 gün veE:2018/5125, K:2018/9119 sayı ile, İlk Derece Mahkemesinin karartarihi itibariyle 7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nungeçici %. maddesi gereğince uyulanmasına devam olunan 5521sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 8. maddesine göre,Bölge Adliye Mahkemesinin temyiz edilebilen kararlarınakarşı, tebliğ tarihinden başlayarak sekiz güniçinde temyiz yoluna başvurulabilir. Bölge Adliye Mahkemesikararının 07.12.2017 tarihinde usulüne uygun olarak davacıvekiline tebliğ edildiği, ancak temyiz talebinin 17.12.2017 tarihindesekiz günlük temyiz süresi geçirildikten sonrayapıldığı anlaşıldığından,süre aşımı nedeniyle temyiz isteminin reddine ilişkinBölge Adliye Mahkemesince verilen karar, 5521 Sayılı Kanun'un 8.maddesi ve 6100 sayılı Kanunu'nun 366. maddesi uyarıncakıyas yoluyla uygulanacak 352. maddesine uygun olduğundan bu kararayönelik temyiz isteminin reddi ile 26.01.2018 tarihli ek kararınonanmasına karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez 132.503,92-TL kıdem tazminatıalacaklarının tahsili istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
ANKARA 13. İDARE MAHKEMESİ: 2.8.2018 gün veE:2018/1298 sayı ile, 506 sayılı Kanun yürürlükteiken mahalli mülki amirin tasarrufu ile idareyle arasında bir hizmetilişkisi kurulmak suretiyle çalışan davacıtarafından talep edilen kıdem tazminatıalacağının, İş Kanunundan kaynaklanan haklardanolduğu, uyuşmazlığın özel hukukhükümlerine göre adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varıldığından, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesi’nce kararverilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ ve NurdaneTOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 26.11.2018 günlütoplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, idari yargı dosyası ile birlikteadli yargı dosyası da temin edilmek sureti ile 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesinde öngörülen şekildebaşvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, adli veidari yargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Olgunlaşma Enstitüsü bünyesinde 1993-2016tarihleri arasında Milli Eğitim Bakanlığınabağlı okullarda usta öğretici olarak fiilençalıştığı günlerkarşılığı olan kıdem tazminatınınödenmesiistemiyle açılmıştır.
506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. maddesinde“Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işverentarafından çalıştırılanlar bu kanuna göresigortalı sayılırlar…” denilmiş, aynıYasanın “Uyuşmazlıkların ÇözümYeri” Başlıklı 134. maddesinde, “Bu kanununuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür” hükmüne yer verilmiş; 506sayılı yasa hükümleri 01.10.2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanununun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılmıştır. 5510sayılıKanunun3.maddesinde;kısa ve/veya uzun vadeli sigortakolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veyakendi adına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olaraktanımlanmış; 79.madde ile başlayanDördüncüKısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiş; 101. maddesinde “Bu kanunda aksine hüküm bulunmayanhallerde, bu kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortayaçıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür” denilmiştir.
Öte yandan, 4857 sayılı İş Kanunu’nun1.maddesinde,Kanunun amacının,işverenler ile bir işsözleşmesine dayanarak çalıştırılanişçilerin çalışma şartları veçalışma ortamına ilişkin hak vesorumluluklarını düzenlemek olduğu belirtilmiş;aynı zamanda, bakılan davanın da konusunuoluşturan“İş Sözleşmesi, Türleri veFeshi” hususuna Kanunun 8.maddesi ve devamında, kıdemtazminatı,ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklananyükümlülük ve haklara ilişkin hususlara ise Kanunundeğişik maddelerinde yer verilmiştir.
Diğer taraftan; 12.10.2017 gün ve 30221 sayılıResmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren, 7036sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun;
"İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesinde,
“(1) İş mahkemeleri, Hâkimler ve SavcılarKurulunun olumlu görüşü alınarak, tek hâkimli veasliye mahkemesi derecesinde Adalet Bakanlığınca lüzumgörülen yerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi,26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılı Adlî Yargı İlkDerece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş,Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun hükümlerine görebelirlenir.
(2) İş durumunun gerekli kıldığı yerlerdeiş mahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu dairelernumaralandırılır. İhtisaslaşmanınsağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu veniteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki iş dağılımıHâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bukararlar Resmî Gazete’de yayımlanır. Daireler, tevziedilen davalara bakmak zorundadır.
(3) İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bumahkemenin görev alanına giren dava ve işlere, o yerdeki asliyehukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara görebakılır." denilmiş,
"Dava şartı olarak arabuluculuk"başlıklı 3/1. maddesinde;
" (1) Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesinedayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatıile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuyabaşvurulmuş olması dava şartıdır..."denilmiş,
"Görev" başlıklı 5. maddesinde;
" (1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılıKanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılıİş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı TürkBorçlar Kanununun İkinci Kısmının AltıncıBölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabiişçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında,iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğanher türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılıKanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındakiuyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal GüvenlikKurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş vesosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevliolduğu belirtilen uyuşmazlıklara, ilişkin dava veişlere bakar" denilmiştir.
Aynı Kanun'un "Geçici Hükümleri"başlıklı Geçici 1. maddesinde;
"(1) Mülga 5521 sayılı Kanun gereğince kurulaniş mahkemeleri, bu Kanun uyarınca kurulmuş iş mahkemeleriolarak kabul edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiğitarihten önce açılmış olan davalar,açıldıkları mahkemelerde görülmeye devamolunur.
(2) Bu Kanunun dava şartı olarak arabuluculuğailişkin hükümleri, bu hükümlerinyürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ilk derecemahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtaydagörülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunlaiş mahkemelerinin görev alanına dâhil edilen dava veişler, iş mahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgilimahkemeler tarafından görülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleri tarafından bu Kanununyürürlüğe girdiği tarihten önce verilen kararlar,karar tarihindeki kanun yoluna ilişkin hükümlere tabidir. "hükmüne yer verilmiştir.
Dosya kapsamında yapılan incelemede;davacının1993-2016 yılları arasında OlgunlaşmaEnstitüsü bünyesinde usta öğretici olarakçalıştığı; davanın, fiilençalışmış olduğu günler içintazminatlarının ödenmesi istemiyleaçıldığı anlaşılmıştır.
Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen tazminatlarının İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Ankara 13. İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile Ankara 43. İş Mahkemesince verilen9.3.2017 gün ve E:2016/908, K:2017/343 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 13.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 43.İş Mahkemesince verilen 9.3.2017 gün ve E:2016/908, K:2017/343sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,26.11.2018 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
SüleymanHilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy