T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018/500
KARAR NO : 2018/481
KARAR TR: 24.09.2018
ÖZET: Davalı idarenin sorumluluk sahasında kalan yolda meydana gelen kaza nedeniyle oluştuğu öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
K ARAR
Davacı :M.S.
Vekili :Av. M.P.K.
Davalılar : Adli Yargıda
1-Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili : Av.Ö.O.
2-A.Sigorta A.Ş.
Vekili :Av. F.Ö. İ.K.
İdari Yargıda
Karayolları Genel Müdürlüğü
O L A Y: Davacı vekili dava dilekçesindeözetle; Adana İli, Seyhan İlçesi, D-400 karayoluüzerinde davalı sigorta şirketine sigortalı 01 DIA 94 plakasayılı motorsiklet seyir halindeyken, karşıdankarşıya geçmekte olan müvekkiline çarparakağır bir şekilde yaraladığını; kazanınmeydana geldiği karayolunda güvenliği sağlayacaktedbirlerin alınmadığını, bu nedenle hem motorsikletsürücüsünün, hem de davacının hayati tehlikeyaratacak şekilde yaralanmasına neden olduğunu; bu nedenlerledavalı A. Sigorta A.Ş ile diğer davalı KarayollarıGenel Müdürlüğünün75.000,00-TL manevi tazminatındavalı Karayolları Genel Müdürlüğündentahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin haklar saklarkalmak kaydıyla 1.000,00-TL geçici iş göremezlikücretinin, 1.000,00-TL sürekli iş göremezlikücretinin, 1.000,00-TL özel bakım ücreti ve tedavigiderleri olmak üzere 5.000,00-TL maddi tazminatın davalılardanmüştereken ve müteselsilen tahsili istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.
Adana 1. Asliye Hukuk Mahkemesi: 15.9.2015 gün veE:2015/570, K:2015/418 sayı ile, uyuşmazlık taraflararasında imzalanan sigorta sözleşmesinedayandığından, uyuşmazlığın ticaretmahkemesinde çözümlenmesi gerektiği ve bu hali ileMahkemelerinin iş bu davaya bakmakla görevli olmadığı;asıl görevli Mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğuanlaşıldığından; 6100 sayılı HMK'nın114/1 -c maddesi gereğince görev hususu dava şartıolduğundan, 6100 sayılı HMK'nın 115/1 maddesigereğince dava şartları yargılamanın heraşamasında mahkemece kendiliğindenaraştırılacağından 6100 sayılı HMK'nın138/1 maddesi gereğince yapılan ön inceleme sonucunda 6100sayılı HMK'nın 114/1-c maddesi delaletiyle, 6100sayılı HMK'nın 115/2 maddesi gereğince davanın davaşartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine vemahkemelerinin görevsizliğine; Adana Nöbetçi AsliyeTicaret Mahkemesinin görevli mahkeme olduğunun tespitine, davaşartı noksanlığı nedeniyle davanın usuldenreddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
ADANA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ: 6.5.2016gün ve E:2016/692, K:2016/903 sayı ile, davanın hizmet kusurunadayanılması nedeniyle idari yargıda tam yargı davasıaçılması gerektiğinden, Karayolları GenelMüdürlüğü hakkındaki davanın idariyargı yerinde görülüpsonuçlandırılması gerektiği gerekçesiyle,görevsizlik nedeniyle davanın reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istemle Karayolları GenelMüdürlüğüne karşı idari yargı yerindedava açmıştır.
ADANA 1. İDARE MAHKEMESİ: 3.5.2018 gün veE:2017/552 sayı ile, dava konusu uyuşmazlığın 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun uygulanmasınailişkin bir tazminat davası olduğu, anılan Kanunun 110. maddesiuyarınca davanın görüm ve çözümündeadli yargı mercilerinin görevli olduğu gerekçesiyle,görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bukonuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesinekarar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veTurgay Tuncay VARLI'nın katılımlarıyla yapılan24.09.2018 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idariyargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyasıile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HakimGülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının, davalı idarenin sorumluluksahasında kalan yolda yürürken motosikletin çarpmasısonucu yaralanması nedeniyle oluştuğu öne sürülenzararın tazmin edilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde,Kanunun amacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları,hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasınıve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev,yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 3. maddesinde, yayaların, hayvanların vearaçların karayolları üzerindeki hal ve hareketleritrafik olarak; yaya yolu (yaya kaldırımı) ise karayolununtaşıt yol kenarı ile gerçek veya tüzel kişilereait mülkler arasında kalan ve yalnız yayalarınkullanımına ayrılmış olan kısım olaraktanımlanmış; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacakdurumda bulundurmanın, gerekli görülen kavşaklara veyerlere trafik ışıklı işaretleri, işaretlevhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafikbirimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğegiren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110.maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukukisorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde deaçılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “BuKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreveilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, trafik için kamununyararlanmasına açık olan arazi şeridi, köprülerve alanlar ile, yalnız yayaların kullanımınaayrılmış olan kısımlarda; yayaların,hayvanların ve araçların karayolları üzerindeki halve hareketlerinin düzenini sağlamada ve trafik güvenliğiniilgilendiren tüm konularda alınacak önlemlerdeki eksiklik ve kusurlardandolayı meydana geldiği önesürülen zararınkarşılanmasındaki sorumluluğun davalıya aitolduğu iddiasına dayalı olarak işbu davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurularıüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ileanılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptalistemini oy birliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusudüzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idariyargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasındauygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek sözkonusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynıtür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın 158 inci maddesinin son fıkrasında“ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görevuyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esasalınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’ninyukarıda gerekçesine yer verilen kararı, yasa koyucunun idariyargının görevine giren bir konuyu adli yargınıngörevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılıKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ileöngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesininAnayasa’ya aykırı bulunmadığına dair olup, esasitibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır veAnayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda,2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğegiren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilenkararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenininsağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konulardaalınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikleilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, davacının yaya olarak yolda yürürken,kaldırımda korkuluk bulunmaması nedeniyle altı metreyükseklikten düşerek ağır yaralanması nedeniyledava açıldığı, dolayısıylaaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu dolayısıyla, Adana 1. İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile Adana 2. Asliye TicaretMahkemesince verilen6.5.2016 gün ve E:2016/692, K:2016/903 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Adana 1.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Adana 2. Asliye TicaretMahkemesinceverilen 6.5.2016 gün ve E:2016/692, K:2016/903 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 24.09.2018gününde Üye Turgay Tuncay VARLI’nın KARŞI OYU veOY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZERAKSU SONER
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Turgay Tuncay
AYDIN TUNÇ VARLI
KARŞI OY
3.11.2015 tarih ve 29521 sayılı Resmi Gazetedeyayımlanan Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 28.09.2015 gün veE:2015/580 K:2015/592 sayılı kararında belirtilmiş olandüşünce doğrultusunda sayın çoğunluğungörüşüne katılamıyorum.24.09.2018
Üye
Turgay Tuncay VARLI
Full & Egal Universal Law Academy