T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018 / 638
KARAR NO : 2018 / 715
KARAR TR : 26.11.2018
ÖZET : Karayolunda seyir halindeki araca, dağ yamacından kopan kaya çarpması sonucu davacıların yakınının vefat etmesi nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1.Y. A.
2.D. A.
3.Özge A.
4.S. A.
Vekilleri : Av. İ. Y., Av. U.Y.
Davalı : Karayolları GenelMüdürlüğü
O L A Y : Davacılar vekili dilekçesinde; 04.09.2017tarihinde, M.A.'ın kullandığı 23 … 611 plakalıaracın, Hakkari istikametinden Çukurca İlçesiistikametine seyir halindeyken, Olgunlar Köyü mevkiine geldiğiesnada, yolun sağ tarafında bulunan dağlık alandan kopan20x20cm büyüklüğündeki kayaparçasının, aracın camından içeri girerekaraç sürücüsüne çarpması sonucu trafikkazası meydana geldiğini; kazada talepte bulunanlarınmurisi M. A.’ın hayatını kaybettiğini; kazanınmeydana gelmesinde, yolun bakım ve gözetiminden sorumluKarayolları Genel Müdürlüğü'nün sorumluluğubulunduğunu ifade ederek; Destek tazminatı yönünden; M. A.'ınölümüyle eşi Y.A.desteğinden yoksunkaldığından, oluşmuş (200.000,00TL) destektazminatının; araçta meydana gelen hasara ilişkin olarak17.080,00TL hasar onarım bedelinin ve M. A.'ın ölümü nedeniyleeşi Y. A. için 75.000,00TL, oğlu S. A. için25.000,00TL, oğlu Deniz A. için 25.000,00TL ve kızıÖ. A. için 25.000,00 TL olmak üzere toplam 150.000,00TL manevitazminatın taraflarına ödenmesi istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.
İSTANBULANADOLU 18.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 11.1.2018 gün ve E:2018/16,K:2018/2 sayı ile, “(…)2918 sayılı kanunun hukukisorumluluğa ilişkin 85 ve onu izleyen maddeleri, araçişleteninin sorumluluğunu düzenlemiş olup idareninkusurundan kaynaklanan sorumluluğu bu yasa kapsamıdışında tutmuştur. Aynı kanunun 110. maddesindeişleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin bu kanundandoğan sorumluluk davalarının adli yargıdagörüleceği düzenlenmiştir. Somut olaydadavalının sahibi yahut işleteni olduğu bir aracınsebebiyet verdiği zarar nedeniyle değil davalının yolyapım ve bakımına ilişkin hizmet kusuru nedeniylesorumluluğu öne sürülmektedir.
İYUK 2.maddesi uyarınca idarenin hizmet kusuru nedeniyle tazminat sorumluluğutam yargı davasına konu olup idari yargı görevindedir.Yargı yolu caiz olmayan dava bakımından mahkememizingörevli olmadığı anlaşılmakla HMK'nın114/1-b ve 115/2 uyarınca dava şartınoksanlığından davanın usulden reddine karar vermekgerektiği kanaatiyle aşağıdaki şekilde hükümkurulmuştur.
HÜKÜM:Ayrıntıları yukarıda açıklandığıüzere;
DavanınHMK 114/1-b, 115/2 uyarınca yargı yolu caizolmadığından HMK'm 115/2 uyarınca dava şartınoksanlığından davanın usulden REDDİNE(…)”karar vermiş, bu karar istinaf yoluna başvurulmaksızınkesinleşmiştir.
Davacılarvekili bu kez aynı olay nedeniyle, şimdilik/toplam 76.000,00TL maddive manevi zararın tazmini istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
VAN3.İDARE MAHKEMESİ: 18.4.2018 gün ve E:2018/371 sayı ile,“(…)2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının karayollarında can ve malgüvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak vetrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları,hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasınıve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev,yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 7. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparakönlemleri almak ve aldırmak, Karayolları GenelMüdürlüğünün görev ve yetkileri arasındaolduğu belirtilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“(l)İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlarailişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.(2) Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğailişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veyasigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yermahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vukubulduğu yer mahkemesinde de açılabilir”; Geçici21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının göreve ilişkin hükmü,yürürlüğe girdiği tarihten önce idariyargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeaçılmış bulunan davalara uygulanmaz”hükmü yer almaktadır.
2918 sayılıYasanın 110. maddesinin 1.fıkrasının birinci ve ikincicümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyleiptali istemiyle İdare Mahkemelerince Anayasa Mahkemesi nezdindeyapılan başvurularda, Anayasa Mahkemesi 08/12/2011 tarih veE:2011/124, K:2011/160 sayılı, 08/11/2012 tarih ve E:2012/118,K:2012/170 sayılı ve 28/05/2013 tarih ve E:2013/59, K:2013/68sayılı aynı içerikli kararları ile “2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesininbirinci fıkrasında, bu Kanun’dan doğan sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiöngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkemeise idare mahkemesi olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkemedeğildir. Başvurunun Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniylereddi gerekir.” ifadelerine yer vererek bu Kanundan doğanuyuşmazlıklarda adli yargının görevli olduğuyolunda değerlendirmede bulunmuştur.
Dosyanınincelenmesinden; davacılar tarafından, Hakkari İstikametindenÇukurca İstikametine doğru giderken davacılaryakını M. A.'ın idaresinde olan 23 … 611 plakalı aracadağ yamacından kopan kaya parçasınınçarpması sonucu meydana gelen kazada davalı idareninbakım ve gözetim yükümlülüğünüyerine getirmediğinden bahisle davacılar yakını M. A.'ınhayatını kaybetmesi ve araçta maddi zarar oluşmasınedeniyle 1.000,00 TL maddi ve 75.000,00 TL manevi olmak üzere toplam76.000,00 TL tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasalfaiziyle birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle İstanbul Anadolu 18.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2018/16 esasına kayden açılandavada Mahkeme'nin 11/01/2018 tarih ve K:2018/2 sayılı kararıyladavanın idari yargının görevine girdiğinden bahisledavanın usulden reddine karar verildiği, anılan kararıntarafların istinaf talebinde bulunmamaları üzerine 07/03/2018tarihinde kesinleştiği, ilk derece mahkemesi kararınınkesinleşmesi üzerine davacı vekili tarafından Mahkememiznezdinde bakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Yukarıdayer verilen 2918 sayılı Yasanın 19/01/2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararlarınındeğerlendirilmesinden, bahsi geçen Kanun hükmününkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı veKanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla meydana gelen maddizararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adliyargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
NitekimUyuşmazlık Mahkemesi'nin 30/12/2013 tarih ve E:2013/1816, K:2013/2021sayılı kararı bu yöndedir.
Açıklanannedenlerle davanın adli yargının görev alanınagirdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesi’nce karar verilinceye kadar ertelenmesine…” kararvermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 26.11.2018günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, adli ve idari yargı yerleri A.ındaolumsuz görevuyuşmazlığının doğduğu idariyargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyasıile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, karayolundaseyir halindeki araca, dağ yamacından kopan kayaçarpması sonucu davacıların yakınınınvefat etmesi nedeniyle uğranıldığı ilerisürülen maddi ve manevi zararların tazmini istemiyleaçılmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiş; aynı Kanunun, “KarayollarıGenel Müdürlüğünün görev ve yetkileri”başlıklı 7. maddesinde; “ Karayolları GenelMüdürlüğünün bu Kanunla ilgili görev veyetkileri şunlardır:
a)Yapım ve bakımdan sorumlu olduğu karayollarında can ve malgüvenliği yönünden gerekli düzenleme veişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak,
b)Tüm karayollarındaki işaretleme standartlarını tespitetmek, yayınlamak ve kontrol etmek,
c)(Mülga: 17/10/1996 - 4199/47 md.)
d)Trafik ve araç tekniğine ait görüş bildirmek,karayolu güvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek veonaylamak,
e)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında,İçişleri Bakanlığının uygungörüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenenhız sınırlarının üstünde veya altındahız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
f)Trafik kazalarının oluş nedenlerine göre verilerihazırlamak ve karayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirlerialmak veya aldırmak,
g)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarındatrafik güvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri,aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleriyapmak, yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlananprojeleri tetkik ve uygun olanları tasdik etmek,
h)Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kazaanalizi sonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ileişaretlemeye dayalı kaza sebepleri göz önündebulundurularak önerilen gerekli önlemleri almak veya aldırmak,
i)(Mülga: 3/5/2006 – 5495/4 md.)
j)(Değişik: 17/10/1996 - 4199/5 md.) Trafik zabıtasınıngörev ve yetkileri saklı kalmak üzere Bu Kanunun13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddeleri hükümlerine aykırıhareket edenler hakkında suç veya ceza tutanağıdüzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d) bentlerinde belirtilen kuralihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanakla belirlemek ve gerekliişlemin yapılması için en yakın trafikkuruluşuna teslim etmek,
k)Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olanyönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktır.
(Sonfıkra Mülga : 28/3/1985 - 3176/16 md.)” hükmüneyer verilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
Dava dosyalarınınincelenmesinden, 04.09.2017 tarihinde, davacıların eşi vebabaları olan M. A.'ın kullandığı 23 .. 611plakalı aracın, Hakkari istikametinden Çukurcaİlçesi istikametine seyir halindeyken, Olgunlar Köyümevkiine geldiği esnada, yolun sağ tarafında bulunandağlık alandan kopan 20x20cm büyüklüğündekikaya parçasının, aracın camından içerigirerek araç sürücüsüne çarpması sonucutrafik kazası meydana geldiği; kazada davacılarınmurisi M. A.’ın hayatını kaybettiği; kazanınmeydana gelmesinde, yolun bakım ve gözetiminden sorumluKarayolları Genel Müdürlüğü'nünsorumluluğu bulunduğu iddia edilerek; uğranılan maddive manevi zararların tazmin edilmesi istemiyle bakılan davanınaçıldığı anlaşılmıştır.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi,askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kolları A.ındauygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek sözkonusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynıtür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar A.ında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi A.ındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle, Van 3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, İstanbulAnadolu 18.Asliye Hukuk Mahkemesinin, 11.1.2018 gün ve E:2018/16, K:2018/2sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Van 3. İdareMahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, İstanbul Anadolu 18.AsliyeHukuk Mahkemesinin, 11.1.2018 gün ve E:2018/16, K:2018/2 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,26.11.2018 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
SüleymanHilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy