T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018 / 636
KARAR NO : 2018 / 730
KARAR TR : 26.11.2018
ÖZET : Sigortalı aracın uğradığı hasar bedelini ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi istemiyle açtığı davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğinde, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :G. S.A.Ş.
Vekilleri :Av. B. Ö., Av. A.B.
Davalı : Karayolları GenelMüdürlüğü
Vekili :Av. D. Ç. I.
O L A Y : Davacı vekili dilekçesinde; müvekkili şirkettarafından sigortalı 22 … 694 plakalı aracın09.08.2015 tarihinde, davalının yapım, bakım, onarımve işletilmesinden sorumlu olduğu yolda meydana gelen maddihasarlı trafik kazasına karıştığını;araçta oluşan hasar nedeniyle 31.000,00-TL hasar tazminat bedelininmüvekkil şirket tarafından poliçeye istinadenödendiğini; böylelikle müvekkilinin, TürkTicaret Kanunu'nun 1472. maddesi uyarınca sigortalınınhaklarına halef olduğunu; Trafik Kazası TespitTutanağı'nda; "Sürücü N. A. 22 … 694plakalı aracıyla Edirne istikametinden Babaeski istikametineseyrederken otoyolun Bostanlı Deresi mevkiine geldiğinde yola anişekilde çıkan yaban hayvanına (domuza) aracınınsol ön ve yan kısımlarıyla çarpması..."/"Bu kazada 22 … 694 plakalı araç sürücü N.A.'ın kazanın oluşumunda kusuru bulunmamaktadır."/"E-80 otoyolu erişim kontrollü yol olduğu için yabanve başıboş hayvanların yola girmemesi gerekmektedir. Bunedenle kazanın oluşumundan sorumlu olan otoyolunbakımından ve onarımından yetkili kurumdur.";ifadeleriyle davalı Kurumun asli kusurlu olduğunun tespitedildiğini; Ekspertiz Raporu ile, sigortalı araçta tamziya (pert) halinin söz konusu olduğu ve aracın piyasarayiç değerinin 31.000,00-TL olduğu tespit edildiğinden,bu miktarın sigortalı hesabına 30.10.2015 tarihindeödendiğini; taleplerinin ödenen miktardan, 12.120,00-TL sovtajbedelinin mahsup edilmesi neticesinde bakiye 18.880,00 TL olduğunu;davalılara yapılan müracaatlardan bir sonuçalınamadığını ifade ederek; fazlaya ilişkintüm talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla, 18.880,00TL tazminatın ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziylebirlikte tazmini istemiyle 7.6.2016 tarihinde adli yargı yerinde davaaçmıştır.
ANKARA4.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 29.12.2016 gün ve E:2016/281,K:2016/462 sayı ile, “(…)Dava, kasko sigortasözleşmesine ve halefiyete dayanılarak davalınınhizmet kusuru nedeniyle meydana gelen maddi zararın rücuen tazminiistemine ilişkindir.
Kamu hizmetigörmekle yükümlü olan davalı Karayolları GenelMüdürlüğü, kamu hizmeti sırasındaverdiği iddia olunan zararlardan dolayı özel hukukhükümlerine tabi değildir. Olay, idari karar ve eylemlerdendoğan zararlar niteliğinde bulunduğundan, zararınödetilmesi istekleri, 11.2.1959 günlü ve 17/15 sayılıYİBK kararının 2.bendi hükmünce, tam yargıdavasının konusunu oluşturur. Bu davaların ise 2577Sayılı İYUK’nun 2.maddesi hükmüne göreidare aleyhine, idari yargı yerinde tam yargı davası olarakaçılması gerekmektedir. 2918 Sayılı KTK’nunhukuki sorumluluğa ilişkin 85. ve onu izleyen maddelerindearaç işletenin sorumluluğu düzenlenmiş olup,idarenin hizmet kusurundan kaynaklanan sorumluluğu bu yasa kapsamıdışında tutulmuştur.
Davada,davacıya kasko sigortalı araca yola ani şekildeçıkan yaban hayvanın çarpması sonucu otoyolunbakımından ve onarımından sorumlu davalıKarayolları Genel Müdürlüğü aleyhinde hizmetkusuruna dayanılarak dava açıldığından, adliyargının yargı yolu bakımından görevsizbulunması sebebiyle dava dilekçesinin reddine karar verilerekaşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi ekli kararda açıklanacağı üzere;
1-DavanınHMK 114/1-b Maddesi gereğince yargı yolu caizolmadığından HMK. 115/2 maddesi gereğince davaşartı yokluğundan usulden REDDİNE…” kararvermiş, bu karar istinaf yoluna başvurulmaksızınkesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
EDİRNEİDARE MAHKEMESİ: 6.6.2018 gün ve E:2018/801 sayı ile,“(…) 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının karayollarında can ve malgüvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak vetrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları,şartları, hak ve yükümlülükleri bunlarınuygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşları vebunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışmausulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bukanunun karayollarında uygulanacağı belirtilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
(…)
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, (…) anılan kuralı Anayasayaaykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiylereddetmiştir(…) (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
(…)
Bu durumda,2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunlarınuygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları vebunların görev yetki ve sorumlulukları ile,çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevli olduğu;meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanında adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğisonucuna varılmıştır.
Nitekimbenzer bir uyuşmazlıkta Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümünün 20/04/2018 günlü, E:2018/243,K:2018/276 sayılı kararı da aynı yöndedir.
Bununlabirlikte, aynı uyuşmazlığa ilişkin olarak, davacıtarafından davalı idareye karşı açılandavanın, Ankara 4.Asliye Hukuk Mahkemesinin 29/12/2016 tarih veE:2016/281, K:2016/462 sayılı kararı ile görevyönünden reddedildiği, söz konusu kararınkesinleştiği anlaşılmakta olup, görevsizlikkararı vermiş olan adli yargı merciinin görevli olduğukanaatine varıldığından, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun'un 19'uncu maddesi hükmü gereğince,önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası datemin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte davadosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmek suretiyle,görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulması ve davanın esasının incelenmesininUyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine kadar ertelenmesigerekmektedir.
Açıklanannedenlerle;
-2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 19'uncu maddesi hükmügereğince Ankara 4.Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2016/281 sayılıdosyasının mahkemesinden istenilmesine,
-Ankara4.Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2016/281 sayılı dosyası teminedildikten sonra bu karar ile birlikte dava dosyaları UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmek suretiyle görevli merciin belirtilmesiiçin Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına,
-Davanınesasının incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kararvermesine kadar ertelenmesine…” karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 26.11.2018günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,karayolunda seyir halindeyken meydana gelen maddi hasarlı trafikkazası sonucu hasara uğrayan sigortalı aracınuğradığı hasar bedelini karşılayan sigortaşirketinin, zararın davalı idarece giderilmesi isteminden ibaretbulunan bir rücuen tazminat davasıdır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları,hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasınıve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev,yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiş; aynı Kanunun, “Karayolları Genel Müdürlüğününgörev ve yetkileri” başlıklı 7. maddesinde; “Karayolları Genel Müdürlüğünün bu Kanunlailgili görev ve yetkileri şunlardır:
a)Yapım ve bakımdan sorumlu olduğu karayollarında can ve malgüvenliği yönünden gerekli düzenleme veişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak,
b)Tüm karayollarındaki işaretleme standartlarını tespitetmek, yayınlamak ve kontrol etmek,
c)(Mülga: 17/10/1996 - 4199/47 md.)
d)Trafik ve araç tekniğine ait görüş bildirmek,karayolu güvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek veonaylamak,
e)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında,İçişleri Bakanlığının uygungörüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenenhız sınırlarının üstünde veya altındahız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
f)Trafik kazalarının oluş nedenlerine göre verilerihazırlamak ve karayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirlerialmak veya aldırmak,
g)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarındatrafik güvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri,aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleriyapmak, yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlananprojeleri tetkik ve uygun olanları tasdik etmek,
h)Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kazaanalizi sonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ileişaretlemeye dayalı kaza sebepleri göz önündebulundurularak önerilen gerekli önlemleri almak veya aldırmak,
i)(Mülga: 3/5/2006 – 5495/4 md.)
j)(Değişik: 17/10/1996 - 4199/5 md.) Trafikzabıtasının görev ve yetkileri saklı kalmak üzereBu Kanunun 13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddelerihükümlerine aykırı hareket edenler hakkında suçveya ceza tutanağı düzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d)bentlerinde belirtilen kural ihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanaklabelirlemek ve gerekli işlemin yapılması için enyakın trafik kuruluşuna teslim etmek,
k)Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olanyönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktır.
(Sonfıkra Mülga : 28/3/1985 - 3176/16 md.)” hükmüneyer verilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden; davacı şirketçe sigortaedilen 22 … 694 plakalı aracın, 09.08.2015 tarihindesürücüsünün sevk ve idaresinde, Edirneistikametinden Babaeski istikametine seyrederken otoyolun Bostanlı Deresimevkiine geldiğinde yola ani şekilde çıkan yabanhayvanına (domuza) aracının sol ön ve yankısımlarıyla çarpması nedeniyle hasarauğradığı; araçta oluşan hasar bedelinin davacı şirket tarafından poliçeye istinadenödendiği; kazanın oluşumunda, otoyolunbakımından ve onarımından yetkili kurum olan davalı İdarenin sorumluluğu bulunduğu iddia edilerek;fazlaya ilişkin tüm talep ve dava hakları saklı kalmakkaydıyla, sovtaj bedeli mahsup edildikten sonra kalan 18.880,00TL.nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birliktedavalı idareden rücuen tazmini istemiyle davanınaçıldığı anlaşılmıştır.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetiminebağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığınçözümü, haklı neden ve kamu yararınınbulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıyabırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarargörenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askerihizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçittemeydana gelmesi durumlarına göre farklı yargıkollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dankaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıdagörüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusudüzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idariyargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasındauygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek sözkonusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynıtür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacaksorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle, Edirne İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Ankara4.Asliye Hukuk Mahkemesinin, 29.12.2016 gün ve E:2016/281, K:2016/462 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Edirne İdareMahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 4.Asliye HukukMahkemesinin, 29.12.2016 gün ve E:2016/281, K:2016/462 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,26.11.2018 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy