T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018 / 773
KARAR NO : 2018 / 773
KARAR TR: 26.11.2018
ÖZET : Davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluk alanında meydana gelen maddi hasarlı trafik kazası sebebiyle, davalı kurumun kusurlu olduğu ileri sürülerek maddi tazminat istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARA R
Davacı : H. A.
Vekili : Av. E. G.
Davalı : Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. İ. K.
OL A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilininyönetimindeki 31 ... 6. plaka sayılı araç ile 09.10.2017tarihinde Antakya İlçesinden Yayladağı İlçesiistikametine seyir halinde iken Hisarcık yol ayrımı mevkiindeyapılan yol çalışması sırasında yolun tekşeride düşmesi ve yola konulan uyarı levhalarınınhava şartlarına uygun olmaması nedeniyle tek taraflı olarakmeydana gelen maddi hasarlı trafik kazası sonucu oluşan hasarsebebiyle davalı idarenin kusurlu olduğundan bahisle 2.420,08-TLtazminatın fazlaya ilişkin hakları saklı kalmakkaydıyla işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine kararverilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
HATAY3. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ : 25.05.2018 gün, E:2017/794K:2018/471 sayılı dosyasında; " ...Yapılanyargılama neticesinde; Davacının idarenin hizmet kusurunadayandığı, davalı Karayolları GenelMüdürlüğünün kamu tüzel kişisi olduğu,idareye karşı hizmet kusurundan dolayı açılandavanın idari yargı yerinde açılması gerektiği,bu nedenle Mahkememizin yargı yolu bakımından görevsizolduğu anlaşıldığından davanın yargıyolu bakımından reddi ile aşağıdaki şekildehüküm tesis olunmuştur. Nitekim Yargıtay 17. HD.sinin22.03.2018 tarih 2017/2434 Esas ve 2018/3194 Karar sayılı ilamıda aynı yöndedir" şeklindeki gerekçeyle HMK'nun114/b maddesi gereğince yargı yolu caiz olmadığındanHMK’nun 115/2 maddesi gereğince dava şartıyokluğundan davanın usulden reddine dava değeri itibarıylakesin olarak karar vermiştir.
Davacıvekili bu kez aynı taleple idari yargı yerine müracaatetmiştir.
HATAY2. İDARE MAHKEMESİ : 28/09/2018 gün, 2018/683 esassayılı; "...Dava dosyasının incelenmesinden, davacınınsevk ve idaresi altındaki 31 ... 6. plaka sayılı araç ile09.10.2017 tarihinde Antakya İlçesinden Yayladağıİlçesi istikametine seyir halinde iken Hisarcık yolayrımı mevkiinde yapılan yol çalışmasısırasında yolun tek şeride düşmesi ve yola konulanuyan levhalarının hava şartlarına uygun olmamasınedeniyle tek taraflı olarak meydana gelen maddi hasarlı trafikkazası sonucu davalı idarenin kusurlu olduğundan bahisle2.420,08-TL tazminatın fazlaya ilişkin hakları saklı kalmakkaydıyla ödeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ilebirlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle karar verilmesi istemiyleilk olarak Hatay 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2017/794 sayılıdosyasında dava açıldığı, anılanMahkemenin 25.05.2018 tarih ve 2018/471 sayılı kararıyla davakonusu uyuşmazlığın idari yargının görevalanına girdiğinden bahisle davanın usulden reddine kararverildiği, anılan kararın 25/05/2018 tarihi itibariylekesinleşmesi üzerine bakılan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 1. maddesinde; Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleribelirlemek olduğu, “Kapsam” başlıklı 2.maddesinde; bu Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları, hakve yükümlülükleri bunların uygulamasını vedenetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetkive sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsadığı ve bu Kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınbelediye trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğu,13. maddesinin l/c bendinde; kurum ve kuruluşların karayoluyapısında yapacakları çalışmalarda zorunlunedenlerle meydana gelen arıza, engel ve benzerlerini en kısa zamandaortadan kaldırarak karayolunu kullananlara ve araçlara zararvermeyecek duruma getirmekle yükümlü olduğubelirtilmiş; "Görevli ve Yetkili Mahkeme"başlıklı 110. maddesinde, "İşleteni veya sahibiDevlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçlarınsebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundandoğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür...." hükmüne yer verilmiştir.
2918sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen hükümleribirlikte değerlendirildiğinde; anılan Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile çalışma usullerini kapsadığı, 10.maddesinde belediyelere, yapını ve bakımından sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurma yükümlülüğününgetirildiği, bu yükümlülüğün davalıidare tarafından yerine getirilmediği ileri sürülerekmeydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın2918 sayılı Kanun'un uygulanmasından doğan bir tazminatdavası olduğu ve bu Kanunun I 10. maddesi uyarınca davanıngörüm ve çözümünde adli yargı mercileriningörevli olduğu anlaşılmaktadır.
Budurumda, yukarıda yer verilen Kanun hükmü uyarınca davakonusu uyuşmazlığın çözümününadli yargının görevine girdiği ve davanın görevyönünden reddi gerektiği sonucunavarılmıştır.
NitekimUyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümünün 17.11.2014tarihli E:2014/993, K:2014/1037 sayılı kararı da buyöndedir.
Açıklanannedenlerle davanın adli yargının görev alanınagirdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'negönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesi'ncekarar verilinceye kadar ertelenmesine" karar vererek her iki davadosyasını 30.10.2018 tarih ve 2018/683 E. Sayılı üstyazı ile Mahkememize göndermiş, başvuru 02.11.2018tarihinde kaydedilmiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi’nin, Başkan Hicabi DURSUN, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman HilmiAYDIN, Aydemir TUNÇ ve Nurdane TOPUZ'un katılımlarıylayapılan 26.11.2018 günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME :
Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının, ekindekiadli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ : Raportör-Hakim Engin SELİMOĞLU'nun,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonraGEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava;davalı Karayolları Genel Müdürlüğününsorumluluk alanında meydana gelen maddi hasarlı trafik kazasısebebiyle, davalı kurumun kusurlu olduğu ileri sürülerekmaddi tazminat istemiyle açılmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiştir.
AynıKanunun, “Karayolları GenelMüdürlüğünün görev ve yetkileri”başlıklı 7. maddesinde; “ Karayolları GenelMüdürlüğünün bu Kanunla ilgili görev veyetkileri şunlardır:
a)Yapım ve bakımdan sorumlu olduğu karayollarında can ve malgüvenliği yönünden gerekli düzenleme veişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak,
b)Tüm karayollarındaki işaretleme standartlarını tespitetmek, yayınlamak ve kontrol etmek,
c)(Mülga: 17/10/1996 - 4199/47 md.)
d)Trafik ve araç tekniğine ait görüş bildirmek,karayolu güvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek veonaylamak,
e)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında,İçişleri Bakanlığının uygungörüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenenhız sınırlarının üstünde veya altındahız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
f)Trafik kazalarının oluş nedenlerine göre verilerihazırlamak ve karayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirlerialmak veya aldırmak,
g)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarındatrafik güvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri,aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleriyapmak, yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlananprojeleri tetkik ve uygun olanları tasdik etmek,
h)Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kazaanalizi sonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ileişaretlemeye dayalı kaza sebepleri göz önündebulundurularak önerilen gerekli önlemleri almak veya aldırmak,
j)Trafik zabıtasının görev ve yetkileri saklı kalmaküzere Bu Kanunun 13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddelerihükümlerine aykırı hareket edenler hakkında suçveya ceza tutanağı düzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d)bentlerinde belirtilen kural ihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanaklabelirlemek ve gerekli işlemin yapılması için enyakın trafik kuruluşuna teslim etmek,
k)Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olanyönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktır”hükmüne yer verilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemekolanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetiminebağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığınçözümü, haklı neden ve kamu yararınınbulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıyabırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarargörenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askerihizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçittemeydana gelmesi durumlarına göre farklı yargıkollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dankaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıdagörüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusudüzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idariyargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasındauygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek sözkonusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı türdavaların aynı yargı yolunda çözümlenmesisağlanarak davaların görülmesi veçözümlenmesinin hızlandırıldığı,bu suretle kısa sürede sonuç alınmasınınolanaklı kılındığı ve bunun söz konusudavaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilendüzenlemenin kamu yararına yönelik olduğuanlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılıKanun’da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araçtrafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanınagirdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdaretarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkininkullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynıkarayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bunedenle aynı tür risk üreten araçlar arasındaözel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren birneden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kuralAnayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırıdeğildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any. Mah.nin26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G.27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ileöngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesininAnayasa’ya aykırı bulunmadığına dair olup, esasitibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır veAnayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Budurumda,2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’ninişaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçenKanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzeninin sağlanarak trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları,şartları, hak ve yükümlülükleri, bunlarınuygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları vebunların görev yetki ve sorumlulukları ileçalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümü adliyargı yerinin görevine girdiğinden, Hatay 2. İdareMahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Hatay 3. Asliye HukukMahkemesinin 25.05.2018 gün ve E:2017/794, K:2018/471 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılması gerektiğisonucuna varılmıştır.
SO N U Ç : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Hatay 2. İdareMahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Hatay 3. Asliye HukukMahkemesinin 25.05.2018 gün ve E:2017/794, K:2018/471 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 26.11.2018gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
SüleymanHilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy