T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018 / 718
KARAR NO : 2018 / 724
KARAR TR : 26.11.2018
ÖZET : Karayolunda meydana gelen trafik kazasında uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :M. Ö.
Vekili :Av. M. U.
Davalı :1-Orman ve Su İşleri Bakanlığı
Vekili :Av. L. D.
Davalı :2- Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili :Av. M.İ.Y.
O L A Y :Davacı vekili dilekçesinde; müvekkilinin 10.09.2013 tarihindesevk ve idaresindeki 06 …467 plaka no.lu araçla gece,Göksun-Elbistan istikametinde seyrederken, Afşin ilçesi,Yazıköyü yakınlarında yolun sağ tarafındanyola aniden giren yaban domuzuna çarparak maddi hasarlı trafikkazası geçirdiğini; trafik ekiplerince yapılankontrollerde ve buna dayanılarak tutulan kaza tespit tutanağındamüvekkilinin kusursuz olduğu kanaatinevarıldığını; kazanın meydana geldiği yerinsağ tarafında ormanlık alan bulunduğunu, daha önce deaynı bölgede defalarca yola yaban hayvanıçıkması sonucu benzer kazaların yaşandığını,buna rağmen sorumlu davalılarca herhangi bir önlem alınmadığını;kazanın meydana geldiği yerde aydınlatma ve bariyer bulunmadığını;kaza ile ilgili Elbistan Sulh Hukuk Mahkemesinde maddi hasar ve değerkaybı tespitinin yapıldığını, toplam zararınmahkemece 5.000 TL araç değer kaybı, 8.172,23 TL hasar olmaküzere toplam 13.172,23TL olarak tespit edildiğini, ayrıca 295TL kurtarıcı araç servis bedeli ödendiğini ifadeederek; fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmakkaydıyla 13.467,23 TL maddi zararın kaza tarihinden itibarenişleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müşterekenve müteselsilen tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.
Elbistan2.Asliye Hukuk Mahkemesi:30.9.2015 gün ve E:2013/606, K:2015/598 sayıile, uyuşmazlığın esasını inceleyerekdavanın reddine karar vermiş, temyiz edilmesi üzerine Yargıtay17.Hukuk Dairesi:30.5.2016 gün ve E:2016/2460, K:2016/6554 sayı ile,mahkemece, davanın HMK 114/1-b.maddesi gereğince yargı yolu caizolmadığından HMK 115/2.maddesi gereğince davaşartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerekirkenesasa girerek hüküm kurulmasının doğrugörülmediği gerekçesiyle hükmünbozulmasına karar vermiştir.
ELBİSTAN2.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:17.2.2017 gün ve E:2016/335, K:2017/38sayı ile, “(…)Dosya kapsamı birliktedeğerlendirildiğinde; davanın, davacıya ait aracınKahramanmaraş ili Göksun-Elbistan yolu güzergahında ikenyola giren yaban hayvanına çarpması sonucu araçtameydana gelen hasarın ve değer kaybının tazminineilişkin olduğu, davanın hizmet kusuru nedeniyleaçıldığı, kamu hizmeti görmekleyükümlü olan idarelerin, kamu hizmeti sırasındaverdikleri zararlardan dolayı özel hukuk hükümlerine tabiolmadıkları, kamu tüzel kişilerinin yasalar tarafındankendilerine verilen görev ve yetkilerin kullanılmasısırasında oluşan zararların niteliği itibariyle hizmetkusurundan kaynaklanan zararlar olduğu, bu zararların tazminiamacıyla hizmet kusurlarına dayalı olarak İdariYargılama Usulü Hakkındaki Kanun’un 2. maddesihükmü uyarınca idari yargı yerinde tam yargıdavası açılması gerektiğianlaşıldığından, davanın HMK'nın 114/1-b.maddesigereğince yargı yolu caiz olmadığından HMK115/2.maddesi gereğince dava şartı yokluğundan usuldenreddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hükümkurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;
1-Mahkememizingörevsizliği ile, HMK'nın 114/1-b maddesi gereğinceyargı yolu caiz olmadığından HMK'nın 115/2. Maddesigereğince davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usuldenreddine…” karar vermiş; temyiz edilmesi üzerineYargıtay 17.Hukuk Dairesince, 6.2.2018 gün ve E:2017/2953, K:2018/658sayı ile, vekalet ücreti yönünden düzeltilerek onanankarar kesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
KAHRAMANMARAŞİDARE MAHKEMESİ:6.9.2018 gün ve E:2018/731 sayı ile,“(…)19/01/2011 günlü, 27820 sayılı ResmiGazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Tebligat Kanunu ve Bazı Kanunlarda DeğişiklikYapılmasına Dair Kanun'un 14. maddesiyle, 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu'nun 110. maddesi, "İşleteni veyasahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları,adli yargıda görülür. Zarar görenin kamugörevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğailişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veyasigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yermahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vukubulduğu yer mahkemesinde de açılabilir." olarakdeğiştirilmiş olup, anılan hükümle getirilen yenidüzenleme uyarınca, Karayolları Trafik Kanunu'na dayalıolarak açılan sorumluluk davalarında adli yargımercilerinin görevli oldukları açıktır.
2918sayılı Kanun'un 110. maddesinde yapılan söz konusudeğişiklik sonrası, Karayolları Trafik Kanunu'nadayalı olarak açılan sorumluluk davalarında Kanundeğişikliğinin yürürlüğe girdiği 19/01/2011tarihi sonrasında açılan davalarda adli yargı mercilerigörevli olduğundan, anılan istemle, 21/08/2017 tarihindeaçılan davanın görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekim;benzer uyuşmazlıklarda, adli yargı mercilerinin görevliolduğuna dair Uyuşmazlık Mahkemesi kararları (örn.:Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü'nün 2017/216 E.ve 2017/257 K. Sayılı, 10/04/2017 tarihli kararı) müstekarhale gelmiştir.
Dosyanınincelenmesinden, Davacı M. Ö. vekili AV. M. U. tarafından,10.09.2013 tarihinde 06 GE 467 plakalı aracınkarıştığı trafik kazası sonucunda meydana gelenmaddi zararının tazmini istemiyle 13.467,23 TL maddi tazminatınkaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıidareden tahsiline karar verilmesi istemiyle KARAYOLLARI GENELMÜDÜRLÜĞÜ'ne ve ORMAN VE SU İŞLERİBAKANLIĞI'na karşı Elbistan 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin2016/335 esasına kayıtlı olarak açılan davada,17/02/2017 tarih ve K:2017/38 sayı ile verilen davanın görevyönünden reddine ilişkin karar verildiği, kararın10/07/2018 tarihinde kesinleştiği, 25/06/2018 tarihinde idari yargıdadava açıldığı, yukarıda belirtilen Kanunhükümleri uyarınca davanın görüm veçözüm yerinin adli yargı olduğuanlaşılmıştır.
Açıklanannedenlerle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi’ninKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesiuyarınca, görevli yargı yerinin belirlenmesi için davadosyası ile Elbistan 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2016/335 esassayılı dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesi’nce karar verilinceye kadar ertelenmesine…” kararvermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 26.11.2018günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,trafikte seyir esnasında iken yola aniden çıkan yaban domuzunaaracın çarpması sonucu, araçta oluşan maddizararın tazmini istemiyle açılmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; ancakaksine bir hüküm yoksa; karayolu dışındaki alanlardankamuya açık olanlar ile park, bahçe, park yeri, garaj, yolcuve eşya terminali, servis ve akaryakıt istasyonlarında karayolutaşıt trafiği için faydalanılan yerlerde de bu Kanunhükümlerinin uygulanacağı; Kanunun, 4.maddesi vedevamında, Karayolu güvenliği konusunda hedefleri tespit etmek,uygulatmak ve koordinasyonu sağlamak amacıyla oluşturulanKuruluşlar ve, Komisyonlar ile bunların görev ve yetkilerine,Kanunun 5 ila 12 maddelerinde; Emniyet GenelMüdürlüğünün, merkez, bölge, il veilçe trafik kuruluşlarının; Jandarma GenelKomutanlığı trafik kuruluşlarının, Trafik zabıtası ve genelzabıtanın, Karayolları GenelMüdürlüğünün, Millî EğitimBakanlığı, Sağlık Bakanlığı veUlaştırma, Denizcilik ve HaberleşmeBakanlığının, Tarım Orman ve KöyişleriBakanlığının, Belediye trafik birimlerinin, İl veilçe trafik komisyonlarının bu Kanunla ilgili görev veyetkilerinin sayıldığı; bu kapsamda da, Kanunun 10.maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları trafikdüzeni ve güvenliğini sağlayacak durumdabulundurmanın, gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafikışıklı işaretleri, işaret levhaları koymakve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimleriningörev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiş; Kanunun13.maddesinde de, karayolunun yapımı, bakımı,işletilmesi ile görevli ve sorumlu bütünkuruluşların, karayolu yapısını, trafikgüvenliğini sağlayacak durumda bulundurmaklayükümlü oldukları hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğegiren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110.maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
Davadosyalarının incelenmesinden; davacının 10.09.2013 tarihindesevk ve idaresindeki 06 … 467 plakalı araçla gece,Göksun-Elbistan istikametinde seyrederken, Afşin ilçesi,Yazıköyü yakınlarında yola giren yaban domuzunaçarparak maddi hasarlı trafik kazası geçirdiği,kazanın meydana geldiği yerde aydınlatma ve bariyerbulunmadığı, bu nedenle kazanın oluşmasında davalılarınsorumluluğunun bulunduğu iddia edilerek; araçtaki değerkaybı ve maddi hasar toplamı 13.467,23 TL’nin, kazatarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardanmüştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesi istemiyle davaaçıldığı anlaşılmıştır.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi,askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle, Kahramanmaraş İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile, Elbistan 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin 17.2.2017 gün veE:2016/335, K:2017/38 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Kahramanmaraşİdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Elbistan 2.AsliyeHukuk Mahkemesinin 17.2.2017 gün ve E:2016/335, K:2017/38 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,26.11.2018 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy