T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018 / 767
KARAR NO : 2018 / 787
KARAR TR: 26.11.2018
ÖZET : Davalı Belediyenin sorumluluk alanında meydana gelen maddi hasarlı trafik kazası sebebiyle, davalı Belediyenin kusurlu olduğu ileri sürülerek maddi tazminat istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARA R
Davacı : İ. U.
Vekili : Av. A. K. Ö.
Davalı :Başmakçı Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A. Ç.
OL A Y :Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkilinin kullanmaktaolduğu araç ile Başmakçı ilçesi Yaka yoluüzerinde gittiği sırada, cadde üzerinde bulunan rögarkapağının kilitli olmamasından dolayı kazayaptığını ve aracın hasargördüğünü, yolun yapımı bakımındanbelediyenin sorumlu olduğunu, araçsürücüsünün kusursuz olduğunu, müvekkilininaracında meydana gelen 17.850 TL hasar bedeli, 5.000 TL değerkaybı olmak üzere toplam 22.850 TL'nin faizi ile birliktedavalıdan tahsili istemiyle davalı Başmakçı BelediyeBaşkanlığı’na karşı 25/09/2013 tarihindeadli yargı yerinde dava açmıştır.
DazkırıAsliye Hukuk Mahkemesi: 26/03/2015 gün, E:2013/197, K:2015/84sayılı dosyada davanın kısmen kabulüne kararvermiş, karar temyiz edilmiştir.
Yargıtay17. Hukuk Dairesi: 18/01/2016 gün, E:2015/10073, K:2016/497sayılı ilamıyla "Mahkemece idari yargı görevliolduğundan görevsizlik kararı verilmesi gerekirken işinesasına girilerek hüküm kurulduğu" gerekçesiylebozma kararı vererek dosyayı mahalline iade etmiştir.
DAZKIRIASLİYE HUKUK MAHKEMESİ : 09.06.2016 gün ve E:2016/76, K:2016/113sayılı dosyada "Dava, haksız fiilden kaynaklanan tazminatalacağına ilişkindir.
Mahkememizin2013/197 Esas 2015/84 Karar sayılı kararı Yargıtay 17.Hukuk Dairesi'nin 2015/10073 Esas 2016/497 Karar sayılıilamıyla; görev kurallarının kamu düzenineilişkin olduğu, mahkemece idari yargının görevliolduğu gerekçesiyle bozulmuştur.
Bukabule göre tüm dosya kapsamı değerlendirilmekle,Davanın temeli hizmet kusuruna dayalıdır. İdarenin hizmetkusurundan doğan zararlardan dolayı 2577 sayılı idariyargılama usulü kanununun 2/1-b maddesi gereğince ilgili idareyekarşı idari yargı yerinde tam yargı davasıaçılması gerekir" kanaatiyle Yargı Yolubakımından Davanın Reddine dair verdiği kararYargıtay17. Hukuk Dairesinin 21/11/2017 gün, E:2016/17194, K:2017/10831sayılı ilamıyla onanarak kesinleşmiştir..
Davacılarvekili aynı taleple 14/02/2018 tarihinde idari yargı yerinde davaaçmıştır.
AFYONKARAHİSARİDARE MAHKEMESİ : 13.03.2018 gün ve E:2018/136, K:2018/175sayı ile "...2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun19.01.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğegiren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110.maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden, davacı vekili tarafından,müvekkilinin kullanmakta olduğu araçla seyir halinde ikenBaşmakçı İlçesi Yaka Yolu caddesinde rögarkapağının kilitli olmaması yüzündenyaptığı kaza neticesinde müvekkilinin aracında meydanagelen 17.850-TL maddi hasarın ve 5.000-TL araçtaki değer kaybıolmak üzere toplam 22.850-TL'nin faizi ile birlikte tazmini içinBaşmakçı Belediye Başkanlığınakarşı bakılan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Bakılandavada; davacı tarafından 22.850-TL zararının tazminiiçin maddi tazminat istemiyle Dazkırı Asliye HukukMahkemesi'nin E:2016/76,K:2016/113 sayılı kararıgörülmekte olan davanın açıldığı,anılan davada İdari Yargı mercilerinin görevliolduğundan bahisle davanın usulden reddine karar verilmesiüzerine, davacı tarafından bakılmakta olan iş bu davanınaçıldığı görülmektedir.
Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesinin karayollarında, can vemal güvenliği yönünden trafik düzenininsağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konulardaalınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikleilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu açık olup, bu kapsamda meydana gelen zararıntazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
Olayda,anılan uyuşmazlıkla ilgili Dazkırı Asliye HukukHakimliği’nin 09/06/2016 tarih ve E:2016/76,K:2016/113 sayılıkararının kesinleşmiş olduğuanlaşıldığından; yukarıda hükmüne yerverilen 2247 sayılı Kanun uyarınca görevli merciinbelirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvuruzorunluluğu doğmuştur.
Açıklanannedenlerle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi'ninKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi amacıylaUyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına ve bakılmaktaolan davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi'nin konuhakkında karar vermesine kadar ertelenmesine" karar vererek her ikidava dosyasını 25.10.2018 tarih ve 2018/136 E, 2018/175 K.sayılı üst yazı ile Mahkememize göndermiş,başvuru 30.10.2018 tarihinde kaydedilmiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi’nin, Başkan Hicabi DURSUN, Üyeler: ŞükrüBOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇve Nurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 26.11.2018günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME :
Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının, ekindekiadli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ : Raportör-Hakim Engin SELİMOĞLU'nun,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonraGEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Davadavalı Belediyenin sorumluluk alanında meydana gelen maddihasarlı trafik kazası sebebiyle, davalı Belediyenin kusurluolduğu ileri sürülerek maddi tazminat istemiyleaçılmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarında uygulanacağı;10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yollarıtrafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumdabulundurmanın, gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafikışıklı işaretleri, işaret levhaları koymakve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimleriningörev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeriidari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesive çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların,özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışmabulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücündenkaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusuolmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyirçizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üretenaraçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Budurumda,2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşlarıve bunların görev yetki ve sorumlulukları ileçalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümü adliyargı yerinin görevine girdiğinden, Afyonkarahisar İdareMahkemesinin Başvurusunun Kabulü ile Dazkırı Asliye Hukuk Mahkemesi’nin09.06.2016 gün ve E:2016/76, K:2016/113 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerektiği sonucunavarılmıştır.
SO N U Ç : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Afyonkarahisar İdareMahkemesinin Başvurusunun Kabulü ile Dazkırı Asliye HukukMahkemesi’nin 09.06.2016 gün ve E:2016/76, K:2016/113sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,26.11.2018 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
SüleymanHilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy