T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018/744
KARAR NO : 2018/769
KARAR TR: 26.11.2018
ÖZET : Davalı idarenin sorumluluk sahasında kalan yolda meydana gelen kaza nedeniyle oluştuğu öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
KARAR
Davacılar : 1-A.A.Kendi adınaasaleten M.S.A.
adına velayeten
2-B.A.
3-H.A.
4-H.A.
5-M. S.A.
6-R.A.
7-S.A.
Vekili :Av. .İ.A.
Davalılar : 1-H.Sig.A.Ş.
2-Nusaybin BelediyeBaşkanlığı
Vekili :Av. O.Z.B.
O L A Y: Davacılar vekili dava dilekçesindeözetle; müvekkili şirkete sigortalı 47 NK 851 plakalıkamyonun 13.8.2012 tarihinde Mardin İli, Nusaybin İlçesi,Devrim Mahallesi, Kültür Sokağı girişinde seyirhalinde iken, yaya kaldırımı olmayan ve sağında vesolunda beton duvar bulunan yerleşim içi yolda yolunsağındaki duvarın dibinde tek sıra halindeyürümekte olan yayalara çarpması sonucunda meydana gelenkazada; müvekkillerinin eşi ve anneleri Şükriye Aytimur'unöldüğünü ve murisin kusurubulunmadığını, kazada sürücünün kusurluolduğunu ve belediyenin ise yerleşim içi yoldakaldırım yapmadığından ve yolun görüşaçısı kapalı olduğu için gerekli önlemlerialmadığından kusurlu olduğunu ileri sürerek, murisineşi A.A. için 40.000,00-TL manevi, 1.000,00-TL maddi; oğluS.A. için 30.000,00-TL manevi, 1.000,00-TL maddi; oğlu M.S.A.için 30.000,00-TL manevi, 1.000,00-TL maddi; kızı H.A.için 30.000,00-TL manevi, 1.000,00-TL maddi; kızı B.A.için 30.000,00-TL manevi, 1.000,00-TL maddi; kızı H.A.için 30.000,00-TL manevi, 1.000,00-TL maddi; kızı R.A.için 30.000,00-TL manevi, 1.000,00-TL maddi tazminat olmak üzeretoplam 220.000,00-TL manevi, 7.000,00-TL maddi tazminatın davalısigorta şirketinden sigorta poliçe limiti dahilinde olmaküzere her iki davalıdan kaza tarihi olan 13/08/2012 tarihindenitibaren faizi ile birlikte davalılardan müştereken vemüteselsilen tahsili istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
Nusaybin Asliye Hukuk Mahkemesi: 23.1.2014 gün veE:2012/543, K:2014/45 sayı ile, davanın haksız eylem nedeniyledestekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat istemine ilişkinolduğu ve alınan kusur ve bilirkişi raporları dikkate alınarak,davanın kısmen kabulü ile kısmen reddine karar vermiş,bu karar taraf vekillerince karşılıklı temyizedilmiştir.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi: 22.6.2016 gün veE:2014/12089, K:2016/7616 sayı ile, mahkemece, davalı NusaybinBelediye Başkanlığı yönünden idari yargınıngörevli olduğu, adli yargının yargı yolubakımından görevsiz bulunması nedeniyle davalıbelediye yönünden davanın tefriki ile dava dilekçesininyargı yolu caiz olmadığından usulden reddine kararverilmesi gerekirken davalı belediye yönünden yazılışekilde hüküm kurulmasının doğrugörülmediği ve olayda, kaza tarihi, murisin kusurununbulunmaması, murisin yaşı, olayın oluşu vetarafların sosyal ve ekonomik durumlarına ilişkin hususlarbirlikte değerlendirildiğinde, davacılar içineş/annelerinin ölümü nedeniyle takdir olunan manevitazminatın az olduğu görülmüş ve manevi tazminatmiktarları bir miktar artırılmak suretiyle hakkaniyete uygun birmanevi tazminata hükmedilmek üzere kararın bozulmasınakarar vermiştir.
Nusaybin Asliye Hukuk Mahkemesi: 13.6.2017 gün veE:2016/301, K:2017/356 sayı ile, yargıtay bozma ilamında,mahkemelerince hükmedilen manevi tazminat miktarının azolduğundan bahsedilmiş ise de, davacılar vekilinin manevitazminat istemi sadece Nusaybin Belediyesi'nden olması, NusaybinBelediyesi yönünden davanın tefrik edilmesi sebebiyle manevitazminat hususunda karar verilmesine yer olmadığına kararverilerek, davanın kısmen kabulü ile kısmen reddine kararvermiştir.
NUSAYBİN ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 14.11.2017gün ve E:2017/397, K:2017/542 sayı ile, yargıtay ilamınauyarak, yargı yolunun caiz olmadığından davanınusulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacılar vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerindedava açmıştır.
MARDİN 1. İDARE MAHKEMESİ: 15.8.2018 gün veE:2018/306 sayı ile, dava konusu uyuşmazlığın 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun uygulanmasınailişkin bir tazminat davası olduğu, anılan Kanunun 110.maddesi uyarınca davanın görüm veçözümünde adli yargı mercilerinin görevliolduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesi’nin Kuruluş ve İşleyişi HakkındaKanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesineve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince kararverilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,MEHMET AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 26.11.2018günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idariyargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyasıile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı idarenin sorumluluk sahasında kalan yoldameydana gelen kaza nedeniyle oluştuğu öne sürülenzararın tazmin edilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde,Kanunun amacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarında uygulanacağı;10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yollarıtrafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumdabulundurmanın, gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafikışıklı işaretleri, işaret levhaları koymakve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimleriningörev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğegiren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110.maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukukisorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde deaçılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “BuKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreveilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacılarınyakınının yol kenarında yürürken, bir araçtarafından ezildiği ve vefat ettiği, bu kaza neticesindedavacılar tarafından oluştuğu önesürülenzararın tazmini talebiyle bakılandavanın açıldığıanlaşılmaktadır.
2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurularıüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracınaskeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi,askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın 158 inci maddesinin son fıkrasında“ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görevuyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esasalınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’ninyukarıda gerekçesine yer verilen kararı, yasa koyucunun idariyargının görevine giren bir konuyu adli yargınıngörevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılıKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ileöngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesininAnayasa’ya aykırı bulunmadığına dair olup, esasitibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır veAnayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda,2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu dolayısıyla, Mardin 1. İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile, Nusaybin . Asliye Hukuk Mahkemesince verilen14.11.2017 gün ve E:2017/397, K:2017/542sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Mardin 1.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Nusaybin . AsliyeHukuk Mahkemesince verilen14.11.2017 gün ve E:2017/397, K:2017/542sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,26.11.2018 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü MEHMET Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
SüleymanHilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy