T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018 / 204
KARAR NO : 2018 / 729
KARAR TR : 26.11.2018
ÖZET : Sigortalı aracın uğradığı hasar bedelini ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi istemiyle açtığı davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğinde, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :A. Sig. A.Ş.
Vekilleri :Av.A. G. H.-Av. A. B. K.
Davalı : Karayolları GenelMüdürlüğü(Adli Yargıda)
Vekili : Av. H. K.Ö.
Davalı :İstanbul Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı(İdari Yargıda)
Vekili : Av.A.K.
O L A Y : Davacı vekili dilekçesinde; müvekkili şirkettarafından sigortalı 34 … 8820 plaka sayılıaracın, 21.02.2015 tarihinde malik/sürücüsününsevk ve idaresinde iken, TEM Otoyolu Sadabad ViyadüğüSütlüce kavşağı inişinde kar sebebi ile buzlananve kaygan hale gelen yol üzerinde bir trafik kazasınakarıştığını, bu kazada aynısebeple kaza yapan 8 aracın hasarlandığını;sigortalı araçta tespit edilen 13.900,71.TL.hasartazminatının 10.04.2015 tarihinde müvekkili tarafındanödendiğini; Trafik Kazası Tespit Tutanağında, yolunbakım, onarım, temizliğinden sorumlu olan ve buzlanmayakarşı önlem alması gereken ilgili kuruluşun sorumluolduğunun saptandığını; müvekkilinin, sigortabedelini ödeyerek TTK. 1472. maddesi gereğincesigortalısının haklarına halef olduğunu ifade ederek;fazlaya dair talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla13.900,71 TL.'nin 10.04.2015 tarihinden İtibaren işleyecek yasalfaizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle,Karayolları Genel Müdürlüğüne karşıadli yargı yerinde 22.4.2015 tarihinde davaaçmıştır.
İSTANBUL11.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 24.1.2017 gün ve E:2015/175, K:2017/40sayı ile, “(…) Sigortacı ödediği zararnispetinde sigortalısının haklarına halef olur. (6102 SYmadde 1472/1) Dolayısıyla bu madde bağlamında ikameedilecek davalarda yargı yolu - görev vs. hususlar zarar göreninikame edeceği davadaki kurallara göre belirlenecektir. İdareninkamu gücünü kullanarak tesis ettiği tek taraflıişlemlerin iptali için başvurulacak merci İdareMahkemeleridir. (2577 SY Madde 2/1).İdarenin kusurundan kaynaklıtrafik kazalarında görevin idari yargıya ait olduğuYüksek 17. Hukuk Daire'sinin birçok kararındavurgulanmaktadır. (2016/1526 esas-5667 karar, 2016/10061 esas-9433 karar)Her ne kadar Uyuşmazlık Mahkemesinin aksi yönde uygulamasımevcut ise de aynı Daire'nin ve Hukuk Genel Kurulu'nun benzerilamlarında Uyuşmazlık Mahkemesi kararının sadeceverildiği ihtilafı bağlayacağı ifade edilmektedir.Açıklanan sebeplerden ötürü aşağıdakişekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Davanındava şartı (Yargı yolunun caiz olmaması) yokluğundanreddine…” karar vermiş, bu karar istinaf yoluna başvurulmaksızınkesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez aynı istemle, İstanbul BüyükşehirBelediye Başkanlığına karşı idari yargıyerinde dava açmıştır.
İstanbul10.İdare Mahkemesi:30.10.2017 gün ve E:2017/643, K:2017/2168sayı ile, 2918 Sayılı Kanunda yapılan değişikle,kamu kurum ve kuruluşlarına verilen görevlerin ya dayüklenen sorumlulukların, ilgili idare tarafından gereğigibi yerine getirilmemesi nedeniyle meydana gelen trafik kazası neticesiortaya çıkan zararın tazmini istemiyle açılacakdavaların, adli yargı mercilerinde çözümekavuşturulacağınınöngörüldüğü; davanın, davalı idareningerekli tedbirleri almadığı iddiasıylaaçılmış olması nedeniyle, 2918 SayılıKanunun uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlığıngörüm ve çözümünün, 2918 SayılıKarayolları Trafik Kanununun 110. maddesi hükmü uyarınca,Adli Yargı'nın görev alanına girdiği gerekçesiyle,davanın 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 15/1-a maddesi hükmü uyarınca görevyönünden reddine karar vermiş; istinaf yolunabaşvurulması üzerine İstanbul Bölge İdareMahkemesi Dokuzuncu İdare Dava Dairesi:9.1.2018 gün ve E:2018/62,K:2018/47 sayı ile, İstanbul 11. Asliye Hukuk Mahkemesiningörevsizlik kararı üzerine idare mahkemesinde açılaniş bu davada İdare Mahkemesince, uyuşmazlığınçözümümde adli yargının görevliolduğu sonucuna ulaşılması halinde, mevzuathükümleri gereğince görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin ara kararı ile Uyuşmazlık Mahkemesi'nebaşvurulması ve Uyuşmazlık Mahkemesi tarafındanverilecek kararın sonucuna göre karar verilmesi gerekirken,davanın yeniden görev yönünden reddedilmesinde hukukiisabet bulunmadığı gerekçesiyle; İstanbul 10.İdare Mahkemesi Hakimliği'nce verilen 30/10/2017 tarih ve E:2017/643,K:2017/2168 sayılı kararının kaldırılmasına,belirtilen hususlar dikkate alınıp yeniden yargılamayapılması amacıyla dosyanın 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 5.fıkrası uyarınca mahkemesine gönderilmesine kararvermiştir.
İSTANBUL10.İDARE MAHKEMESİ:23.1.2018 gün ve E:2018/349 sayı ile,(…)2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 19.1.2011tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varıldığından, İstanbul 9.İdare Dava Dairesi'nin 09.01.2018 tarih ve E:2018/62, K:2018/47sayılı kararı uyarınca davaya bakmakla görevli merciinbelirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasıgerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
Ayrıca,Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 11.04.2016 tarihli ve E:2016/163, K:2016/210sayılı kararı da bu yöndedir.
Açıklanannedenlerle; İstanbul 11. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:2015/175sayılı dosyanın gönderilmesinin istenilmesine, görevuyuşmazlığı çıkarılması içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine,uyuşmazlığın incelenmesinin UyuşmazlıkMahkemesi'nce karar verilmesine kadar ertelenmesine…” kararvermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 26.11.2018günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: İdare mahkemesince, 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesinde öngörülen durumun aksine,önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası teminedilmeden ve adli yargı kararının kesinleşme durumuaçıklığa kavuşturulmadan UyuşmazlıkMahkemesine başvurulduğu görüldüğünden; adliyargı dava dosyasının Mahkemesinden istenildiği, ancakdosyanın uzun zaman geçmesine rağmen gönderilmemesinedeniyle, uyuşmazlığın sürüncemedekalmaması açısından, adli yargı kararınınkesinleşme durumunu gösteren onaylı bir örneğininMahkemesinden istenilmesiyle yetinildiği ve sonuçta usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleriarasında doğan görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,karayolunda seyir halindeyken meydana gelen maddi hasarlı trafikkazası sonucu hasara uğrayan sigortalı aracınuğradığı hasar bedelini karşılayan sigortaşirketinin, zararın davalı idarece giderilmesi isteminden ibaretbulunan bir rücuen tazminat davasıdır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiş; aynı Kanunun, “Karayolları Genel Müdürlüğününgörev ve yetkileri” başlıklı 7. maddesinde; “Karayolları Genel Müdürlüğünün bu Kanunlailgili görev ve yetkileri şunlardır:
a)Yapım ve bakımdan sorumlu olduğu karayollarında can ve malgüvenliği yönünden gerekli düzenleme veişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak,
b)Tüm karayollarındaki işaretleme standartlarını tespitetmek, yayınlamak ve kontrol etmek,
c)(Mülga: 17/10/1996 - 4199/47 md.)
d)Trafik ve araç tekniğine ait görüş bildirmek,karayolu güvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek veonaylamak,
e)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında,İçişleri Bakanlığının uygungörüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenenhız sınırlarının üstünde veya altındahız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
f)Trafik kazalarının oluş nedenlerine göre verilerihazırlamak ve karayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirlerialmak veya aldırmak,
g)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarındatrafik güvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri,aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleri yapmak,yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlanan projeleritetkik ve uygun olanları tasdik etmek,
h)Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kazaanalizi sonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ileişaretlemeye dayalı kaza sebepleri göz önündebulundurularak önerilen gerekli önlemleri almak veya aldırmak,
i)(Mülga: 3/5/2006 – 5495/4 md.)
j)(Değişik: 17/10/1996 - 4199/5 md.) Trafikzabıtasının görev ve yetkileri saklı kalmak üzereBu Kanunun 13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddelerihükümlerine aykırı hareket edenler hakkında suçveya ceza tutanağı düzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d)bentlerinde belirtilen kural ihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanaklabelirlemek ve gerekli işlemin yapılması için enyakın trafik kuruluşuna teslim etmek,
k)Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olanyönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktır.
(Sonfıkra Mülga : 28/3/1985 - 3176/16 md.)” hükmüneyer verilmiş; aynı Kanunun 10. maddesinde,yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları trafik düzenive güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, gerekligörülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklıişaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleriyapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileriarasında olduğu belirtilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden; davacı şirketçe sigortaedilen 34 … 8820 plakalı aracın seyir halinde iken, TEM otoyoluSadabad Viyadüğü Sütlüce Kavşağıinişinde kar sebebi ile buzlanan ve kaygan hale gelen yol üzerindekazaya karıştığı, buzlanan ve kayganlaşan yoldaidarece gerekli çalışmanınyapılmadığının trafik kaza tespit tutanağıile tespit edildiği, meydana gelen trafik kazasından dolayıoluşan hasar için sigortalıya ödenen 13.900,71 -TL'nin,kazanın oluşumunda hizmet kusuru bulunması nedeniyle davalıidarenin sorumlu olduğundan bahisle, 10/04/2015 tarihinden itibarenişleyecek yasal faiziyle birlikte rücuen tazmini istemiyle davaaçıldığıanlaşılmıştır.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemekolanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetiminebağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığınçözümü, haklı neden ve kamu yararınınbulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıyabırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarargörenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askerihizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçittemeydana gelmesi durumlarına göre farklı yargıkollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dankaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşlarıve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile,çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle, İstanbul 10.İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile, İstanbul 11.Asliye Hukuk Mahkemesinin, 24.1.2017 günve E:2015/175, K:2017/40 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul10.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, İstanbul11.Asliye Hukuk Mahkemesinin, 24.1.2017 gün ve E:2015/175, K:2017/40 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 26.11.2018 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy