T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018 / 788
KARAR NO : 2018 / 788
KARAR TR: 26.11.2018
ÖZET : 775 sayılı Yasa kapsamında, davacılara verilen arsa tahsis belgelerininiptal edilmesinden sonra, davacıların uğradıklarını ileri sürdükleri zararın yasal faiziyle birlikte davalı idareden tahsili istemiyle açılan davanın, İDARİYARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARA R
Davacılar: 1- H. H. A. 2- M. S. 3- M. Ç 4- F. B. 5- R. F.6- C. C. 7- M. G. 8- Y. K. 9- H. T. 10- A. Ö. 11- M. B. 12- R. M. 13-Ö. D.
Vekilleri: Av. O. G. Av. K. G. Av. S. G.
Davalı : Balıkesir Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. B. Y. Ş.
OL A Y :Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; DavalıBelediye tarafından müvekkillerine muhtelif tarihlerde Balıkesirili, Karesi İlçesi,İkinci Kaya Bey Mahallesi, .. no' lu bölgesine ilişkin olarakbedeli karşılığında arsa tahsis belgeleriverildiğini, daha sonra Gecekondu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin15. Maddesi uyarınca 1 yıl içinde konut yapımınabaşlanmadığı ve 2 yıl içinde nüveinşaatların bitirilmediği gerekçesiyle tahsisbelgelerinin iptal edildiğini, söz konusu bölgeye BalıkesirToplu Konut A.Ş tarafından müdahale edildiğini,davalının iptal ettiği tahsis belgelerikarşılığı idareye ödenmiş bulunan tümbedellerin güncellenerek fazlaya ilişkin hakları saklıkalmak kaydıyla şimdilik 13.000,00 TL zararın yasal faizi ilebirlikte davalı kurumdan alınarak davacılara verilmesine kararverilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
Davalıbelediye vekilince verilen cevap dilekçesinde davada idariyargının görevli olduğu ileri sürülerek,görev itirazında bulunulmuştur.
BALIKESİR1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ : 21.03.2018 gün ve E:2017/721sayı ile; uyuşmazlığın davacılarınödediği arsa tahsis bedellerinin tahsili istemine ilişkinolduğu gerekçesiyle davalı vekilinin görevitirazını reddetmiştir.
Davalıvekilinin olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması yolundaki 28.03.2018 havale tarihlidilekçesi üzerine dava dosyası DanıştayBaşsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAYBAŞSAVCISI : "...775 sayılı Gecekondu Kanunu'nun 1.maddesinde; "Mevcut gecekonduların ıslahı, tasfiyesi,yeniden gecekondu yapımının önlenmesi ve buamaçlarla alınması gereken tedbirler hakkında bu kanunhükümleri uygulanır." 4. maddesinde"Gecekonduların ıslah, tasfiye ve önleme bölgeleriiçinde bulunan binalı ve binasız vakıf taşınmazmallardan 3 üncü maddenin ikinci fıkrası kapsamıdışında kalanları, bu kanunda belirtilen amaçlardakullanılmak üzere, aşağıdaki şartlarla ve genelhükümlere göre bedeli ödenmek suretiyle ilgilibelediyelerin mülkiyetine geçer:
a)Arazi ve arsaların bedeli; bulunduğu şehir, kasaba vebölgenin özellikleri, yapılmış ve yapılacak kamuhizmet ve tesislerinin durumu vesair hususlar da gözönündebulundurularak, ilgili belediye ve Vakıflar İdaresi arasındaanlaşma yolu ile tespit edilir.
b)Bu arazi ve arsalar üzerinde Vakıflar İdaresine ait herhangi biryapı bulunduğu takdirde, bu yapının bedeli ayrıcahesaba katılır.
c)Bedele ait anlaşmazlıklar mahalli asliye hukuk mahkemelerince basitmuhakeme usulü ile hallolunur. Bu anlaşmazlıklar tapu tescilineengel olamaz. Vakıflar İdaresi ve tapu daireleri vakıftaşınmaz malların cins, miktar ve yerleri ile diğervasıflarını açıkça belirten listeleri,talepleri üzerine en geç 2 ay içerisinde ilgili belediyelerebildirmekle yükümlüdürler.
Belediyeler,kendi mali güçleri ve programlarına göre, butaşınmaz malların tamamen veya peyderpey tesciliniisteyebilirler.
Sözügeçen bölgelerde Devlet veya diğer kamu tüzelkişileri tarafından yaptırılacak kamu hizmet ve tesisleriiçin lüzumlu vakıf taşınmaz mallar dayukarıdaki esaslara göre bu İdarelere intikal ettirilir."hükmü yer almıştır.
Yasanın25. maddesinde, 7. madde gereğince tespit olunan önlemebölgelerindeki arsaların, öncelikle gecekondularınıslahı ve tasfiyesi sebepleriyle açıkta kalacaklara vediğer konutsuz vatandaşlara verileceği, bu arsalardan,ıslah ve tasfiye bölgelerinde bulunan diğer yapısahiplerinden yapısının tasfiyesini isteyenlerin defaydalanabileceği, her ne sebeple olursa olsun, bu kanunhükümlerince arsa tahsis edilecek kimselerin, yoksul veya dar gelirliolması, kendisinin veya eşinin veya ergin olmıyançocuğunun herhangi bir belediye sınırı içindeev yapmaya müsait arsaya veya her hangi bir yerde bir ev veyaapartmanın ayrı bir dairesine karşılık olanpayına sahip bulunmamasının şart olduğu, kimlerinyoksul ve dar gelirli sayılacağı, kendisine arsa tahsisedileceklerin öncelik sırası ve yukarda sözügeçen diğer hususların esaslarının yönetmeliktebelirtileceği; 26. maddesinde de; 25. maddede sözü geçenarsaların yönetmelikte belirtilen şekil ve esaslar dâhilindeve tespit olunacak bedellerle kendilerine arsa verilmesi gerekenleredağıtılacağı, arsa ve binaların halihazırdurumları ile şahıslara veya kamu kurum vekuruluşlarına tahsis veya satışlarınınvaliliklerince tespit ve Toplu Konut İdaresiBaşkanlığınca onaylanan emsal bedel üzerindenyapılacağı, binalar ve konutların, valiliklerin teklifiüzerine, bu bedelin yüzde yirmibeşi (% 25) peşin olarakyatırılmak ve vade farkı alınmak kaydıyla taksitle desatılabileceği, şahıslara veya kamu kurum vekuruluşlarına, arsaların ve binaların satış veyatahsisine dair esasların Toplu Konut İdaresiBaşkanlığınca hazırlanacak yönetmeliklebelirleneceği kurala bağlanmıştır.
Yasanın27. maddesinde de; "Bu kanun hükümlerine göre kendilerinearsa tahsis edilenlerle gecekondusunu ıslah edeceklere,imkânları nispetinde Toplu Konut İdaresiBaşkanlığınca, mahalli belediyelerce veya diğer daireve kurumlarca her türlü teknik yardım yapılır vebunlara uzun vadeli konut kredisi verilmesi ve ayni yardımyapılması yoluna gidilir. Islahı gereken konutların tespitiişlemleri, arsa tahsisi, yeniden konut yapacaklara veya konutunuıslah edeceklere temin olunacak kredi veya yapılabilecek ayni veteknik yardımların miktar, şekil ve sair şartlarınadair esaslar yönetmelikte belirtilir. Kendilerine arsa tahsis edilenler,yönetmelikte belirtilen işlemleri, tahsis tarihinden itibaren 6 ayiçinde tamamlamaya ve krediye ihtiyaçları bulunduğu veyönetmeliğe göre gerektiği takdirde, Türkiye EmlakKredi Bankasında kendilerine kredi tahsisini gerektirecek şekildehesap açtırmaya mecburdurlar. Bunlardan krediye hakkazananların kredi tahsis tarihinden itibaren diğerlerinin ise, arsatahsisi tarihinden itibaren en geç 1 yıl içindekonutlarını yapmaya başlamaları ve 32 nci maddeye uygunolarak önceden tespit edilen plana göre, nüvekısmını en geç 2 yıl içinde bitirmelerişarttır. Bu şartlara uymayanlardan, bu kanuna göre tahsisedilmiş veya edilecek taşınmaz mallar hiçbirhüküm alınmasına lüzum kalınmaksızıngeri alınır." hükmü yer almışbulunmaktadır.
775Sayılı Gecekondu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 15.maddesinde "...Arsa sahipleri konut inşa kredisi almayacak ise, tapusenedinin tarihinden itibaren en geç bir yıl içinde konutunuyapmağa başlamaları ve önceden tespit edilen planagöre nüve kısmını en geç 2 yıliçinde bitirmeleri şarttır. Bu şarta uymayanlardan tahsisedilen arsalar, hiçbir hüküm alınmasına lüzumkalmaksızın arsa bedeline mahsuben tahsil olunan meblağ kendisineiade olunarak geri alınır. " kuralı yeralmıştır.
Dosyanınincelenmesinden, Balıkesir İli, Karesi İlçesi, 2. KayabeyMahallesi, 5 Nolu Gecekondu Önleme Bölgesinde mülgaBalıkesir Belediyesine ait arsaların Balıkesir BelediyeEncümeninin 07.01.1999 günlü, 23 sayılı kararıile 775 sayılı Yasa uyarınca hak sahiplerine tahsisine kararverildiği, bu kapsamda hak sahibi olduğu saptanan davacılara daarsa tahsis belgelerinin düzenlenerek verildiği, 775 sayılıyasa ve yönetmelik hükümlerine göre yapı ruhsatıalınarak 2 yıl içinde nüve inşaatınyapılmadığının tespit edilmesi üzerine, BalıkesirBelediyesi İmar ve ŞehircilikMüdürlüğünün 22.01.2014 tarihli yazısıile davacıların 11.02.2014 tarihinde bilgilendirmetoplantısına çağrıldığı, ancakverilen süre içerisinde ruhsat alınarak inşaatabaşlanmadığının belirlendiğinden bahisle,aynı durumda olan diğer taşınmazlarla birlikteBalıkesir Büyükşehir Belediye Meclisinin 19.04.2016günlü, 500 sayılı kararıyla, arsa tahsisiyapılmış olan 1030 adet taşınmazın 5393sayılı Belediye Kanununun 18-e ve 69. maddelerine göreBalıkesir Gayrimenkul Yatırım ve Gıda Anonim Şirketineayni sermaye olarak konulmasına ve tapu devrinin yapılmasınakarar verildiği, davacılar tarafından 775 sayılı Yasauyarınca tahsis edilen taşınmazların bedelinintamamının ödendiği, arsa tahsisinin tek taraflı olarakiptal edildiği, arsaların mülkiyetinin devredilmişolması nedeniyle taşınmazların kendilerine devrininimkansız hale geldiği, bu nedenle taşınmazlarınrayiç bedelinin tazminat olarak ödenmesine karar verilmesiistemiyle bakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Budurumda, 775 sayılı Yasa uyarınca davacılara tahsis edilentaşınmazların arsa tahsis belgelerinin iptal edilerekdavacıların ödemiş olduğu bedellerin iadesi vearsaların mülkiyetinin devredilmesi sonucuuğranıldığı belirtilen zararın tazminineilişkin bulunan davanın, davalı idarece 775 sayılıyasa ve yönetmelik hükümleri uyarınca kamu gücükullanılarak, tek yanlı biçimde yapılan uygulamalardankaynaklanması nedeniyle, uyuşmazlığın 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b.maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafındanaçılan tam yargı davaları" kapsamında gecekondumevzuatı hükümleri çerçevesinde idari yargıyerince çözümlenmesi gerekmektedir” şeklindekigerekçe ile 2247 sayılı Yasanın 10'uncu maddesiuyarınca olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına ve dosyanın UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Benzerdosyalarda verilen emsal kararlar ile YargıtayBaşsavcılığının bu dosyalardakigörüşleri nazara alınarak, Başkanlıkça2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre ayrıcaYargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nınyazılı düşüncesi alınmasına gerekgörülmemiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi’nin, Başkan Hicabi DURSUN, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman HilmiAYDIN, Aydemir TUNÇ ve Nurdane TOPUZ'un katılımlarıylayapılan 26.11.2018 günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME :
Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; davalı BalıkesirBelediyesi vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesindeöngörülen yönteme uygun olarak yaptığıgörev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilensüre içinde Davalı vekilince başvuruda bulunması üzerineDanıştay Başsavcısınca, 10. maddedeöngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından, görevuyuşmazlığının esası incelenmelidir.
II-ESASINİNCELENMESİ : Raportör-Hakim Engin SELİMOĞLU'nun,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL’ınise davada idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonraGEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,775 sayılı Yasa kapsamında,bedelikarşılığında davacılara verilen arsa tahsisbelgelerinin süresinde konut inşaatınabaşlanmadığı ve yine süresinde nüve inşaatlarınbitirilmediği gerekçesiyle iptal edilmesinden sonra,davacıların uğradıklarını ilerisürdükleri zararın yasal faiziyle birlikte davalı idaredentahsili istemiyle açılmıştır.
775sayılı Gecekondu Kanununun;
4.maddesinde; "Gecekonduların ıslah, tasfiye ve önlemebölgeleri içinde bulunan binalı ve binasız vakıftaşınmaz mallardan 3 üncü maddenin ikinci fıkrasıkapsamı dışında kalanları, bu kanunda belirtilenamaçlarda kullanılmak üzere, aşağıdaki şartlarlave genel hükümlere göre bedeli ödenmek suretiyle ilgilibelediyelerin mülkiyetine geçer:
a)Arazi ve arsaların bedeli; bulunduğu şehir, kasaba vebölgenin özellikleri, yapılmış ve yapılacak kamuhizmet ve tesislerinin durumu vesair hususlar da gözönündebulundurularak, ilgili belediye ve Vakıflar İdaresi arasındaanlaşma yolu ile tespit edilir.
"Arsatahsisi şart ve şekilleri" başlıklı 25.maddesinde: 7 nci madde gereğince tespit olunan önlemebölgelerindeki arsalar, öncelikle gecekondularınıslahı ve tasfiyesi sebepleriyle açıkta kalacaklara vediğer konutsuz vatandaşlara verilir.
Buarsalardan, ıslah ve tasfiye bölgelerinde bulunan diğeryapı sahiplerinden yapısının tasfiyesini isteyenler defaydalanabilirler.
"Yardımlarve Muafiyetler" başlıklı 27. maddesinde; Bu kanunhükümlerine göre kendilerine arsa tahsis edilenlerlegecekondusunu ıslah edeceklere, imkânları nispetinde TopluKonut İdaresi Başkanlığınca, mahalli belediyelerceveya diğer daire ve kurumlarca her türlü teknik yardımyapılır ve bunlara uzun vadeli konut kredisi verilmesi ve ayniyardım yapılması yoluna gidilir. Islahı gereken konutlarıntespiti işlemleri, arsa tahsisi, yeniden konut yapacaklara veya konutunuıslah edeceklere temin olunacak kredi veya yapılabilecek ayni veteknik yardımların miktar, şekil ve sair şartlarınadair esaslar yönetmelikte belirtilir.
Kendilerinearsa tahsis edilenler, yönetmelikte belirtilen işlemleri, tahsistarihinden itibaren 6 ay içinde tamamlamaya ve krediyeihtiyaçları bulunduğu ve yönetmeliğe göregerektiği takdirde, Türkiye Emlak Kredi Bankasında kendilerinekredi tahsisini gerektirecek şekilde hesap açtırmayamecburdurlar. Bunlardan krediye hak kazananların kredi tahsis tarihindenitibaren diğerlerinin ise, arsa tahsisi tarihinden itibaren en geç1 yıl içinde konutlarını yapmaya başlamaları ve32 nci maddeye uygun olarak önceden tespit edilen plana göre,nüve kısmını en geç 2 yıl içindebitirmeleri şarttır.
Buşartlara uymayanlardan, bu kanuna göre tahsis edilmiş veyaedilecek taşınmaz mallar hiçbir hükümalınmasına lüzum kalınmaksızın gerialınır.
775Sayılı Gecekondu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 15.maddesinde "...Arsa sahipleri konut inşa kredisi almayacak ise, tapusenedinin tarihinden itibaren en geç bir yıl içinde konutunuyapmağa başlamaları ve önceden tespit edilen planagöre nüve kısmını en geç 2 yıliçinde bitirmeleri şarttır. Bu şarta uymayanlardan tahsisedilen arsalar, hiçbir hüküm alınmasına lüzumkalmaksızın arsa bedeline mahsuben tahsil olunan meblağkendisine iade olunarak geri alınır "
Hükümlerineyer verilmiştir.
Belirtilendurum ve yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri karşısında,775 sayılı Yasa uyarınca tesis edilen işlemler sonucundaidarece bedeli karşılığında davacılara verilip,daha sonra mevzuata aykırı davranış gerekçesiyle tektaraflı olarak iptal edilen arsa tahsis belgeleri nedeniyle, idarenintazmin sorumluluğunun bulunup bulunmadığının idarehukuku ilkelerine göre saptanması gerekeceğinden;775sayılı Yasa’da öngörülen düzenlemeleredayanarak davalı Belediye tarafından tesis edilen işlemdenkaynaklandığı ileri sürülen zararın giderilmesiistemine ilişkin bulunan davanın görüm veçözümünde idari yargı yerleri görevlibulunmaktadır.
Belirtilennedenlerle Danıştay Başsavcısı’nınbaşvurusunun kabulü ile Balıkesir 1. Asliye Hukuk Mahkemesinceverilen 21.03.2018 tarih ve E:2017/721 sayılı görevlilikkararının kaldırılması gerektiği sonucunavarılmıştır.
SO N U Ç : Davanın çözümünde İDARİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, DanıştayBaşsavcısı’nın başvurusunun kabulü ileBalıkesir 1. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 21.03.2018 tarih veE:2017/721 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,26.11.2018 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
SüleymanHilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy