T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018 / 789
KARAR NO : 2018 / 789
KARAR TR: 26.11.2018
ÖZET : Davacı tarafından İzmir 7. İcra Müdürlüğü’nün 2011/10553 sayılı dosyası üzerinden yapılan ihale sonucu alınan taşınmaz hissesine ilişkin olarak fazla tahsil edildiği ileri sürülen KDV' nin iadesine karar verilmesiistemiyle açılan davanın, ADLİYARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARA R
Davacı : F. A.
Vekilleri:Av. E. Ö. Av. N. Ö. Av. F. Ö.
Davalı :Bornova Vergi Dairesi Müdürlüğü
Vekili : Av.N. Ç.
OL A Y :Davacı dava dilekçesinde özetle; İzmir 7. İcraMüdürlüğü'nün 2011/10553 esas sayılıdosyasında satışı yapılan ihale sonucunda satınalınan taşınmaz hissesine ilişkin olarak ihtirazikayıtla ödenen 13.617,00 TL Katma Değer Vergisinin yasal faiziile birlikte iadesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalıidare vekili süresi içinde verdiği savunmadilekçesinde; davanın memur muamelesini şikâyetdavası olup İcra Mahkemesinde görülmesi gerektiğigörüşüyle davanın görev yönünden reddigerektiğini savunmuştur.
İZMİR1. VERGİ MAHKEMESİ : 18.05.2018 gün ve E:2018/474sayılı kararında; “…2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanununun "İdari Dava Türleri veİdari Yargı Yetkisinin Sınırı"başlıklı 2. maddesinin l/a bendinde; idari işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılandavaların iptal davaları olduğu belirtilmiştir. 2576sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri veVergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun"Vergi Mahkemelerinin Görevleri" başlıklı 6. maddesinde,Vergi Mahkemelerinin genel bütçeye, il özel idareleri,belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri maliyükümler ve bunların zam ve cezalan ile tarifelere ilişkindavalarla, bu konularla ilgili olarak 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanununuygulanmasına ilişkin davaları ve diğer kanunlarla verilenişleri çözümleyeceği hükmebağlanmıştır.
Budüzenlemelere göre idarenin tek taraflı ve kamugücünü kullanarak tesis ettiği işlemlerekarşı açılan ve konusu 2576 sayılı Kanunun6'ncı maddesi kapsamında bulunan davaların görüm veçözüm yeri, idari yargı düzeni içerisinde yeralan vergi mahkemeleridir.
Davadosyasının incelenmesinden, ihale bedelinin %1'i oranındaalınması gerekirken % 18 oranında hesaplanarak fazladanalındığı iddia olunan KDV'nin yasal faizi ile birlikteiadesi istemiyle bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmıştır.
3065sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 8 inci maddesinin l'incifıkrasının a bendinde, mal teslimi ve hizmet ifasıhallerinde bu işlemi yapanların katma değer vergisininmükellefi olduğu belirtilmiştir. Ancak, katma değervergisinin yansıtmalı bir vergi türü olması veyansıtılabilirlik özelliği nedeniyle asıl vergiyükü, indirim hakkı olmadığı için buvergiyi ödeyenlerin üzerinde kalmaktadır. Verginin tahsilisuretiyle davacının mamelekinde azalma meydana geldiğinden, busuretle menfaati etkilenen davacının ödemek zorundakaldığı vergi nedeniyle vergi mahkemelerinde dava açmahakkına sahip olduğunu kabul etmek gerekmektedir.
İncelenendosyada, uyuşmazlık konusu verginin İcraMüdürlüğünce beyan edildiği, ödemenin isemükellef sıfatıyla davacı tarafından ihtirazikayıtla yapıldığı, ödemeyi yapandavacının, ihale sonucu aldığı dairenin 150metrekarenin altında olması nedeniyle katma değer vergisioranını %18 yerine %1 olarak uygulanması gerektiğiiddiasıyla bakılan davayı açtığıanlaşılmaktadır.
İhtilafkonusu verginin; icra müdürlüğü tarafından beyanedildiği, ödemenin davacı tarafındanyapıldığı anlaşılmış olup, Yasanınicra müdürlüğüne verdiği görevdoğrultusunda verginin beyan edilmiş/tahsil edilmiş olmasıişlemin idari işlem olma niteliğini değiştirmez. Buişleme karşı, 2004 sayılı İcra İflasKanunu’nun 16. maddesinde öngörülmüş bulunanşikâyet yolunun işletilmesi söz konusu olamaz. Ziraanılan Yasa maddesinde yer verilen şikâyet yolu; bu Kanununhallini mahkemeye bıraktığı hususlar müstesna olmaküzere, icra ve iflas dairelerinin yaptığı muamelelerhakkında kanuna muhalif olmasından veya hadiseye uygunbulunmamasından dolayı tanınmış olup, 2004sayılı İcra İflas Kanunu hükümlerininuygulanmasıyla sınırlı tutulmuştur. Başka birifadeyle; Yasa gereği sorumlu sıfatıyla yerine getirilengörevin İcra İflas Kanununun uygulanmasıyla bir ilgisibulunmamaktadır. Kaldı ki, 213 sayılı Vergi UsulKanunu'nun, "Kanunun Şümulü" başlıklı1. maddesinde de, bu Kanun hükümlerinin, ikinci maddedeyazılı olanlar dışında genel bütçeye girenvergi, resim ve harçlar ile il özel idarelerine ve belediyelere aitvergi, resim ve harçlar hakkında uygulanacağıaçıkça belirtilmiş, vergi hatalarındadüzeltme ve reddiyatın hangi hallerde ve hangi usullerleyapılacağı 116'ncıve devamı maddelerindeaçıklanmıştır.
Budurumda, idarenin tek yanlı olarak ve kamu gücü kullanarakdavacıdan tahsil ettiği katma değer vergisi mahiyeti gereğibir idari işlem olup, 3065 sayılı Kanunun ilgili maddelerindebelirtilen hükümler uyarınca, Hazine adına ilgili vergidaireleri, muhasebe müdürlükleri, malmüdürlükleri hesabına yatırılmak üzeresorumlu sıfatıyla icra müdürlüğünce tahsiledildiğinden ve/veya beyan edildiğinden, ödenen katma değervergisinin iadesi istemiyle açılan davanın görüm veçözümünde 2577 sayılı Yasanın 2. ve 2576sayılı Yasanın 6. maddesi uyarınca idari yargıiçerisinde yer alan vergi mahkemesinin görevli olduğu,tüm bu veriler ışığında, mükellefsıfatıyla ödeme yaparak hukuku etkilenen davacıtarafından vergi dairesine karşı açılan davada,ihale yoluyla alman taşınmazın hangi oranda katma değervergisine tabi olduğu yönündeki değerlendirmenin vergimevzuatı çerçevesinde ve Vergi Mahkemesinceyapılması gerektiği sonucunaulaşılmıştır” şeklindeki gerekçe iledavalı idarenin görev itirazının reddine kararvermiştir.
Davalıidare vekili tarafından,süresi içinde verilen dilekçeile olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemiyle başvuruda bulunulmasıüzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı’nagönderilmiştir.
YARGITAYCUMHURİYET BAŞSAVCISI ; “(…)2004 sayılıİcra ve İflas Kanununun “Şikâyet veŞartlar” başlıklı 16. maddesinde; “Kanunun hallinimahkemeye bıraktığı hususlar müstesna olmak üzereicra ve İflas dairelerinin yaptığı muameleler hakkındakanuna muhalif olmasından veya hadiseye uygun bulunmamasındandolayı icra mahkemesine şikâyet olunabilir. şikâyetbu muamelelerin öğrenildiği tarihten yedi gün içindeyapılır./ Bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsizsürüncemede bırakılmasından dolayı her zamanşikâyet olunabilir.'’ “Şikâyet üzerineyapılacak muameleler başlıklı 17. maddesinin 1.fıkrasında “şikâyet tetkik merciince, kabul edilirseşikâyet olunan muamele ya bozulur yahut düzeltilir. /Memurunsebepsiz yapmadığı veya geciktirdiği işlerinicrası emrolunur" “Tetkik mercii” başlıklı4. Maddesinin 1. fıkrasının ilk cümlesinde ise:“İcra ve iflâs dairelerinin muamelelerine karşı yapılanşikâyetlerle itirazların incelenmesi icra tetkik merciihâkimi yahut kanun gereğince bu görev kendisine verilmişolan hâkim tarafından yapılır” denilmiştir.
Davayakonu olayda, İzmir 7. İcra Müdürlüğünün2011/10553 sayılı dosyası kapsamında satışasunulup davacı tarafından satın alınan taşınmazailişkin olarak %1 oranında KDV alınması gerekirken %18oranında KDV alınması sebebiyle fazla ödendiğibelirtilen bedelin iadesine karar verilmesi istemiyle davaaçıldığı anlaşılmıştır.
2576sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri veVergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun"Vergi Mahkemelerinin Görevleri" başlıklı 6.maddesinde, Vergi Mahkemelerinin genel bütçeye, il özelidareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ilebenzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları iletarifelere ilişkin davalarla, bu konularla ilgili olarak 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü HakkındaKanunun uygulanmasına ilişkin davaları ve diğer kanunlarlaverilen işleri çözümleyeceği hükmüne yerverilmiştir.
Yukarıdayapılan açıklamalar ışığında,İcra Müdürlüğü tarafındanyürütülen takibe ilişkin olarak yapılan ihalesonucunda alınan taşınmaza ilişkin, İcraMüdürlüğünce verilen % 18 oranında KDVödenmesine dair kararın, kanuna aykırılığıiddiasının şikâyet yolu ile İcra Mahkemesindeçözümleneceği; mahkemenin, incelemeyi söz konusuicra dosyası üzerinden yaparak, anılan işlemin Kanuna uygunolup olmadığı hususunda karar vereceği, adliyargılamanın bir parçasını oluşturan buuyuşmazlığın, İcraMüdürlüğünün tesis ettiği bir işlemdenkaynaklandığı gözetildiğinde, bu işlemin yasayauygun olup olmadığının adli yargı yerince çözümlenmesiningerektiği kanaatine varılmıştır.
UyuşmazlıkMahkemesinin 09/05/2016 tarihli ve E.-K.2016/244-287 sayılıkararında da aynı hususların vurgulandığıgörülmektedir” şeklindeki gerekçe ile 2247sayılı Kanunun 10 ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına,dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınagönderilmesine karar vererek 05/11/2018 gün ve 2018/82459sayılı görüş yazısı ile Mahkememizebaşvurmuş, başvuru 09/11/2018 tarihinde kayıt altınaalınmıştır.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi’nin, Başkan Hicabi DURSUN, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN,Aydemir TUNÇ ve Nurdane TOPUZ'un katılımlarıylayapılan 26.11.2018 günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME :
Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; davalı vekilininanılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvurudabulunması üzerine Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı’nca 10. maddede öngörülenbiçimde olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından,görev uyuşmazlığının esası incelenmelidir.
II-ESASINİNCELENMESİ : Raportör-Hakim Engin SELİMOĞLU'nun,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonraGEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,davacı tarafından İzmir 7. İcraMüdürlüğü’nün 2011/10553 sayılıdosyası üzerinden yapılan ihale sonucu alınantaşınmaz hissesine ilişkin olarak %18 oranında hesap edilenKDV oranının %1 olarak belirlenerek, fazla tahsil edildiği ilerisürülen KDV' nin iadesine karar verilmesi istemiyleaçılmıştır.
2004sayılı İcra ve İflas Kanununun
“Şikâyetve Şartlar” başlıklı 16. Maddesinde ; “Kanununhallini mahkemeye bıraktığı hususlar müstesna olmaküzere İcra ve İflas dairelerinin yaptığı muamelelerhakkında kanuna muhalif olmasından veya hadiseye uygunbulunmamasından dolayı icra mahkemesine şikâyetolunabilir. şikâyet bu muamelelerin öğrenildiğitarihten yedi gün içinde yapılır. Bir hakkın yerinegetirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemedebırakılmasından dolayı her zaman şikâyetolunabilir”
“Şikâyetüzerine yapılacak muameleler”başlıklı 17.maddesinde; “şikâyet tetkik merciince, kabul edilirseşikâyet olunan muamele ya bozulur yahut düzeltilir. Memurunsebepsiz yapmadığı veya geciktirdiği işlerinicrası emrolunur”
“Tetkikmercii” başlıklı 4. maddesinde de :“İcra veiflâs dairelerinin muamelelerine karşı yapılanşikâyetlerle itirazların incelenmesi icra tetkik merciihâkimi yahut kanun gereğince bu görev kendisine verilmişolan hâkim tarafından yapılır. İş durumunungerekli kıldığı yerlerde Hâkimler ve SavcılarYüksek Kurulunun olumlu görüşü ile AdaletBakanlığınca icra tetkik merciinin birden fazla dairesikurulabilir. Bu durumda icra tetkik mercii dairelerinumaralandırılır. İcra tetkik merciinin birden fazla dairesibulunan yerlerde iş dağılımı ve buna ilişkinesaslar, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenir. Hericra tetkik mercii hâkimi, kendisine Adlî Yargı AdaletKomisyonu Başkanlığınca dönüşümlüolarak bağlanan icra ve iflâs dairelerinin muamelelerineyönelik şikâyetleri ve itirazları inceler, bu daireleringözetim ve denetimlerini yapar, idarî işlerine bakar. İcrayetkisini haiz sulh mahkemelerinin muamelelerine karşı vuku bulacakşikâyet ve itirazların tetkik mercii o mahkemeninhâkimidir.”
Hükümleriyer almaktadır.
2576sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri veVergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun"Vergi Mahkemelerinin Görevleri" başlıklı 6.maddesinde, Vergi Mahkemelerinin genel bütçeye, il özelidareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ilebenzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları iletarifelere ilişkin davalarla, bu konularla ilgili olarak 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü HakkındaKanunun uygulanmasına ilişkin davaları ve diğer kanunlarlaverilen işleri çözümleyeceği hükmüne yerverilmiştir.
Halböyle iken, İcra Müdürlüğü tarafındanyürütülen takibe ilişkin olarak yapılan ihalesonucunda alınan taşınmaz hissesine ilişkin, icramüdürlüğünce verilen % 18 oranında KDVödenmesine dair kararın, kanuna aykırılığıiddiasının şikâyet yolu ile İcra Mahkemesindeçözümleneceği,mahkemenin incelemeyi, söz konusu icradosyası üzerinde yaparak, anılan işlemin kanuna uygun olupolmadığı hususunda karar vereceği kuşkusuzdur.Adliyargılamanın bir parçasını oluşturan buuyuşmazlığın, İcraMüdürlüğünün tesis ettiği bir işlemdenkaynaklandığı gözetildiğinde, bu işlemin yasayauygun olup olmadığının adli yargı yerinceçözümlenmesinin gerektiği sonucunavarılmıştır.
Belirtilennedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nınbaşvurusunun kabulü ile İzmir 1. Vergi Mahkemesince verilen18.05.2018 gün ve E:2018/474 sayılı görevlilikkararının kaldırılması gerektiği sonucunavarılmıştır.
SO N U Ç : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle,Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı’nın başvurusunun kabulü ileİzmir 1. Vergi Mahkemesince verilen 18.05.2018 gün ve E:2018/474sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 26.11.2018gününde Üyeler Süleyman Hilmi AYDIN ile Nurdane TOPUZ'unKARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞUYLA KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
SüleymanHilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
KARŞIOY
2576sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri veVergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri HakkındaKanun’un; "Vergi mahkemelerinin görevleri"başlıklı 6. maddesinde, vergi mahkemelerinin; genelbütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere aitvergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler vebunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davalarla, bukonularla ilgili olarak 6183 sayılı Amme AlacaklarınınTahsil Usulü Hakkında Kanun un uygulanmasına ilişkindavaları ve diğer kanunlarla verilen işleriçözümleyeceği hükmebağlanmıştır.
Davacı;icra müdürlüğünce yapılan ihale sonucu satınaldığı taşınmaz hissesi için% 18 nispetindekiKatma Değer Vergisini,( sorumlu sıfatıyla) icramüdürlüğü aracılığıylaödemiş ardından, vergi oranının % 1 olmasıgerektiği, bu oranı aşan kısmının tarafınaiadesi istemiyle, vergi dairesine karşı davaaçmıştır. Bu aşamada, icramüdürlüğünün sorumlu sıfatı sonaermiştir. Bu davada; 3065 sayılı Kanun’un, gereğince,davacının katma değer vergisi mükellefi olupolmadığı, mükellef ise yapılan satışişlemi itibari ile kanunda düzenlenen istisnalardan yararlanıpyararlanamayacağı ya da vergiden muaf kabul edilipedilmeyeceği... gibi hususlar incelenecektir. Vergi davalarınıçözümleme görevi ise 2576 sayılı Kanunuyarınca idari yargı içerisinde yer alan, vergi mahkemelerineait bulunmaktadır.
2004sayılı İcra İflas Kanunu’nun 16. maddesindeöngörülmüş bulunan şikayet yolu, anılan Kanun’unhallini mahkemeye bıraktığı hususlar hariç olmaküzere ve 2004 sayılı İcra İflas Kanun’uhükümlerinin uygulanmasıyla sınırlıdır.
Budurumda, davacıdan tahsil edilen katma değer vergisinin kısmeniadesi istemiyle açılan davanın, görüm veçözümünde idari yargı içerisinde yer alanvergi mahkemesinin görevli olduğu sonucunavarıldığından, davanın çözümündeadli yargı yerinin görevli olduğu yolunda verilen karara katılmıyoruz.
ÜyeÜye
Süleyman HilmiAYDIN NurdaneTOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy