T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018 / 721
KARAR NO : 2018 / 778
KARAR TR: 26.11.2018
ÖZET : Davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluk alanında meydana gelen trafik kazasında yaralanan davacının, kusurlu olduğunu ileri sürdüğü davalı kurumdan maddi ve manevi tazminat istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARA R
Davacı :C. A.
Vekilleri: Av. Ö. H. Av. H. G.
Davalı : Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekilleri : Av. D. A. U. Av. H. K. Ö.
OL A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinindavalı M. Su Armatürleri İnşaat Malzemeleri San. Tic. Ltd.Şti. İşçisi iken 11/10/2012 günü saat 11:00sıralarında sevk ve idaresindeki 41 . 9... plakalı araçile Balıkesir-Savaştepe ilçesi istikametinden Manisa-Somaistikametine seyir halinde iken yolun 47.400 m'sine gelindiğinde yolyapım çalışmalarının oluşu ve ikazlevhalarının olmayışının nedeni ile ayrıcayola yeni dökülen mıcır sebebiyle direksiyon hakimiyetinikaybettiğini, yaralamalı ve maddi hasarlı trafik - iş kazasımeydana geldiğini, olay sırasında müvekkilininağır şekilde yaralandığını, olaydaKarayolları Genel Müdürlüğü'nün kusurubulunduğunu, müvekkilinin söz konusu dönemde 1.500,00 TLücret aldığını beyan ederek hakları saklıkalmak kaydıyla 1.000 TL maddi, 100.000 TL manevi tazminatın olaytarihinden itibaren işleyecek yasal faizi davalılardanmüştereken ve müteselsilen tahsili istemiyle 10/04/2016tarihinde A. Sigorta A.Ş, M. Su Armatürleri İnşaatMalzemeleri San.Tic.Ltd.Şti ve Karayolları GenelMüdürlüğü aleyhine adli yargı yerinde davaaçmıştır.
İSTANBUL18.İŞ MAHKEMESİ : 21.04.2016 gün, E:2014/227 K:2016/196sayılı dosyasında; " ...Dosyada yapılan bilirkişiincelemesinde kazanın meydana gelmesinde Karayolları GenelMüdürlüğü'nün yol çalışmasınıyapması için anlaşmış olduğu kurum vefirmanın %25 oranında kusurlu olduğu, davacının %75 oranındakusuru bulunduğunu, davalı M. Su Armatürleri şirketinin dekusurunun olmadığı belirtilmiştir. Meydana gelen kazadandolayı davalı M. Su Armatörleri şirketinin kusurununbulunmaması nedeniyle bu davalı yönünden davanınreddine karar verilmiştir. Kazanın meydana geldiği araçdavalı şirkete ait olup davalı şirketin kusurununbulunmaması nedeniyle de davalı sigorta şirketine de davayöneltilemeyeceğinden dolayı bu sigorta şirketi yönündende davanın reddine karar verilmiştir.
KarayollarıGenel Müdürlüğüne karşı da davaaçılmış ise de, bu müdürlüğünkamu kurumu niteliğinde olduğu, kazanın meydana geldiğikarayolunun yapım, bakım ve korumasının kurumun görevleriarasında yer aldığı, kamu tesisinin gerekyapılmamasındaki gerekse kullanılması ve korunmasındakikusurdan doğan zararlar idari işlem ve eylemden doğan zararlarniteliğinden olduğundan dolayı bu kurumlara yönelik idariyargıda tam yargı davasını açılmasıgerektiği, adli yargıda davaaçılamayacağı" gerekçesiyle"davanın davalı Karayolları Genel Müdürlüğüyönünden yargı yolu nedeniyle usulden, davalılar AxaSigorta AŞ ve M. Su Armatürleri ve İnş. Malzemeleri San.Tic. Ltd. Şti yönünden esastan reddine dair verdiğikarartemyizde onanarak 13/03/2018 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez aynı taleple Karayolları GenelMüdürlüğüne karşı idari yargı yerinemüracaat etmiştir.
BALIKESİRİDARE MAHKEMESİ : 19/09/2018 gün, 2018/903 esassayılı; "...2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu'nun; 13.maddesinin ilk paragrafında, "Karayolununyapımı, bakımı, işletilmesi ile görevli vesorumlu bütün kuruluşlar, karayolu yapısını,trafik güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmaklayükümlüdür." hükmüne; 11.01.2011 tarihindekabul edilen 6099 Sayılı Kanun'un 14.maddesi ile değişen ve19/01/2011 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren, değişik 110. maddesinde,"İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır." hükmüne; 19/01/2011tarihinde yürürlüğe giren Geçici 21. maddesinde,"Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz."kuralına yer verilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden, "M. Su Armatürleriİnşaat Malzemeleri San. Tic. Ltd. Şti. de şoför olarakçalışmakta olan davacının, sevk ve idaresindeki 41 L9951 plakalı araç ile Savaştepe (Balıkesir)istikametinden Soma (Manisa) istikametine seyri esnasında yolun 47.400km'sinde yol yapım çalışmaları devam eden ve ikaz levhalarınınolmadığı belirtilen yola yeni dökülen mıcırsebebiyle direksiyon hakimiyetini kaybettiğinden bahisle meydana gelenyaralanmalı ve maddi hasarlı trafik iş kazasında davalıKarayolları Genel Müdürlüğü'nün hizmetkusuru bulunduğu ileri sürülerek maddi ve manevi zararıntazmin edilmesi istemiyle ilk olarak İstanbul 18. İş MahkemesineE:2014/227 esasına kayden dava açıldığı, budavada anılan Mahkemenin 21/04/2016 tarih ve K:2016/196 sayılıkararıyla idari yargının görevli olması nedeniyledavanın usulden reddine karar verildiği, anılan kararınYargıtay 21. Hukuk Dairesinin 13/03/2018 tarih ve E:2016/18284,K:2018/2218 sayılı kararı ile onanması üzerinebakılan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Olayda,davalı idarenin yapımı ve bakımı ile sorumlu olduğuyol üzerinde gerçekleşen trafik kazasının,davalı idarenin sorumluluk sahasında kalan yolda meydanageldiği, bu nedenle de işbu uyuşmazlığın 2918sayılı Kanun'dan doğan bir sorumluluk davasıniteliğinde olduğu anlaşılmakla,uyuşmazlığın görüm veçözümünde anılan Kanun'un yukarıdaaktarılan 110. maddesi uyarınca adli yargının görevliolduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Nitekim,emsal bir dosyada, Uyuşmazlık Mahkemesinin 11/04/2016 tarih,E:2016/163, 2016/210 K. bir kararında, "...Bu durumda, 2918sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla meydana gelen zararın tazmini istemiyleaçılan bu davanın da adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.'' gerekçesiyle adli yargınıngörevli olduğu yönünde karar verilmiştir.
Açıklanannedenlerle davanın adli yargının görev alanınagirdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'negönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesi'ncekarar verilinceye kadar ertelenmesine" karar vererek her iki davadosyasını 05.10.2018 tarih ve 2018/903 E. Sayılı üstyazı ile Mahkememize göndermiş, başvuru 18.10.2018tarihinde kaydedilmiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi’nin, Başkan Hicabi DURSUN, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman HilmiAYDIN, Aydemir TUNÇ ve Nurdane TOPUZ'un katılımlarıylayapılan 26.11.2018 günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME :
Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının, ekindekiadli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ : Raportör-Hakim Engin SELİMOĞLU'nun,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonraGEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava;davalı Karayolları Genel Müdürlüğününsorumluluk alanında meydana gelen trafik kazasında yaralanandavacının, kusurlu olduğunu ileri sürdüğüdavalı kurumdan maddi ve manevi tazminat istemiyleaçılmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiştir.
AynıKanunun, “Karayolları GenelMüdürlüğünün görev ve yetkileri”başlıklı 7. maddesinde; “ Karayolları GenelMüdürlüğünün bu Kanunla ilgili görev veyetkileri şunlardır:
a)Yapım ve bakımdan sorumlu olduğu karayollarında can ve malgüvenliği yönünden gerekli düzenleme veişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak,
b)Tüm karayollarındaki işaretleme standartlarını tespitetmek, yayınlamak ve kontrol etmek,
c)(Mülga: 17/10/1996 - 4199/47 md.)
d)Trafik ve araç tekniğine ait görüş bildirmek,karayolu güvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek veonaylamak,
e)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında,İçişleri Bakanlığının uygungörüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenenhız sınırlarının üstünde veya altındahız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
f)Trafik kazalarının oluş nedenlerine göre verilerihazırlamak ve karayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirlerialmak veya aldırmak,
g)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarındatrafik güvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri,aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleriyapmak, yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlananprojeleri tetkik ve uygun olanları tasdik etmek,
h)Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kazaanalizi sonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ileişaretlemeye dayalı kaza sebepleri göz önündebulundurularak önerilen gerekli önlemleri almak veya aldırmak,
j)Trafik zabıtasının görev ve yetkileri saklı kalmaküzere Bu Kanunun 13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddelerihükümlerine aykırı hareket edenler hakkında suçveya ceza tutanağı düzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d)bentlerinde belirtilen kural ihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanaklabelirlemek ve gerekli işlemin yapılması için enyakın trafik kuruluşuna teslim etmek,
k)Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olanyönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktır”hükmüne yer verilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılıYasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesinceyapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen AnayasaMahkemesi, şu gerekçesi ile anılan kuralı Anayasayaaykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiylereddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha öncekikimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişimeparalel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucutarafından adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusukural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memurolmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi,askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların,özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışmabulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücündenkaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusuolmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyirçizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üretenaraçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırı bulunmadığınadair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardırve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Budurumda,2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşlarıve bunların görev yetki ve sorumlulukları ileçalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümü adliyargı yerinin görevine girdiğinden, Balıkesir İdareMahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile İstanbul 18.İş Mahkemesinin 21.04.2016 gün ve E:2014/227, K:2016/196sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerektiği sonucunavarılmıştır.
SO N U Ç : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Balıkesir İdareMahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile İstanbul 18.İş Mahkemesinin 21.04.2016 gün ve E:2014/227, K:2016/196sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,26.11.2018 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
SüleymanHilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy