T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018 / 719
KARAR NO : 2018 / 777
KARAR TR: 26.11.2018
ÖZET : Davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluk alanındaki yolda gerçekleşen trafik kazasında, sigortalı araçta meydana gelen ve davacı şirket tarafından ödemesi yapılan hasar bedelinin rücuen tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARA R
Davacı : R. Sigorta A.Ş.
Vekilleri: Av.Y. Y. Av. D. Y. K. Av. T. A.
Davalı :Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. C. S.
OL A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacışirketçe sigortalı 35 .. 2... plakalı aracın 31.01.2017tarihinde Ankara Caddesi yan yolundan merkez istikametine seyrederken yolüzerindeki ızgara kapağının yanaçılması neticesinde aracın sağ arkakapısına çarpması şeklinde meydana gelen kazanedeniyle sigortalıya ödenen 1.784,60 TL tazminatın 20.04.2017tarihinden itibaren, 11.225,65 TL tazminatın ise 11.04.2017 tarihindenitibaren olmak üzere toplam 13.010,25 TL'nin kazaya hizmet kusurunedeniyle davalı idarenin sebep olduğu ileri sürülerekavans faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle 30/05/2017tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA20. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ : 15.05.2018 gün, E:2017/248K:2018/209 sayılı dosyasında; " ...2918 sayılıKTK'nun 7.maddesinde Karayolları GenelMüdürlüğünün görev ve yetkilerininsayıldığı, yapım ve bakımından sorumluolduğu karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparakönlemleri almak, aldırmak, trafik kazalarının oluşnedenlerine göre gerekli önleyici teknik tedbirleri almak, yetkilibirimlerce tespit edilen trafik kaza analizi sonucu alt yapı ve yolunfiziki yapısıyla işaretlemeye dayalı kaza sebeplerinigöz önünde bulundurarak gerekli önlemleri almak, Kanun vekanuna göre çıkarılmış olanyönetmeliklerle verilen görevleri yapmakla görevli tayinedildiği, uzman bilirkişinin vermiş olduğu 10/01/2018tarihli asıl ve itiraz üzerine vermiş olduğu 08/05/2018tarihli ek rapor ve içeriğinden deanlaşıldığı üzere yol içerisinde yer alanyerinden yarım açılarak sigortalı araca zarar verenyağmur suyu ızgara kapağı ile ilgili olarak ızgara ileyol arasında kot farkı olduğu, geçmeli tipte ve kenarkısımlarının L köşebentliolmadığı, oysa karayolu ile aynı kot seviyesinde,geçmeli tipte ve kenar kısımlarının L köşebent olması, bu karayolu kullanan ağır tonajlıaraçların yüklerini kaldırabilecek mukavemetteolmasının gerektiği, sabitlenmemiş olması nedeniyleyerinden yarım açılarak sigortalı araca zararverdiği, kapağın yerine sıkı bir köşebentile çevrelenip iyice pimlenmesinin sağlanmasını temingörevinin Yasa gereği bakım ve kontrolünden sorumlu olandavalı Karayolları Genel Müdürlüğüne aitolduğu, bu görevini gerektiği gibi yerine getirmediği, bunedenle tamamen %100 oranında kusurlu olduğu, bu kusurun hizmetkusuru niteliğinde olduğu, tek taraflı trafik kazası sonucusigortalı araçtaki hasarın davalı idareye karşıhizmet kusuruna dayalı İYUK 2. Maddesinin (b) bendindedüzenlendiği şekli ile tam yargı davası olarakİdare Mahkemesine açılması gerektiği"gerekçesiyle "görevsizlik nedeniyle dava dilekçesininreddine" dair verdiği karar istinaf başvurusunun AnkaraBölge Adliye Mahkemesinin 18/07/2018 gün, 2018/1362-843 E-Ksayılı kararıyla reddedilmesi üzerinekesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez aynı taleple idari yargı yerine müracaatetmiştir.
İZMİR5. İDARE MAHKEMESİ : 14/09/2018 gün, 2018/1096 esassayılı; "...2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu'nun 1. maddesinde, Kanunun amacının karayollarında can vemal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacakve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşlarıve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışmausulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bukanunun karayollarında uygulanacağı belirtilmiş; aynıKanun'un 7. maddesinde, Karayolları GenelMüdürlüğü'nün bu Kanunla ilgili görev veyetkilerine; 8. maddesinde Milli Eğitim Bakanlığı,Sağlık Bakanlığı ve Ulaştırma, Denizcilik veHaberleşme Bakanlığının; 9. maddesinde TarımOrman ve Köyişleri Bakanlığının; 10. maddesindebelediye trafik birimlerinin; 12. maddesinde il ve ilçe trafikkomisyonlarının görev ve yetkilerine yer verilmiş;aynı Kanun'un 13. maddesinde, karayolunun yapımı, bakımı,işletilmesi ile görevli ve sorumlu bütünkuruluşların, karayolu yapısını, trafikgüvenliğini sağlayacak durumda bulundurmaklayükümlü oldukları belirtilmiştir.
2918sayılı Yasa'nın 19.1.2011 günlü Resmi Gazete'deyayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılıYasanın 14. maddesiyle değişik "Görevli ve YetkiliMahkeme" başlıklı 110. maddesinde “İşleteniveya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçlarınsebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundandoğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür.Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleriuygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir." hükmüne yerverilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden; davacı şirket tarafındansigortalanan 35 .. 2... plakalı aracın 31.01.2017 tarihinde AnkaraCaddesi yan yolundan merkez istikametine seyrederken Bölge TrafikŞube Müdürlüğü binasının 100 metreilerisinden Ankara Caddesi'ne katılım yerinden geçerken yolüzerindeki ızgara kapağının yanaçılması neticesinde aracın sağ arkakapısına çarpması şeklinde meydana gelen kazanedeniyle sigortalıya ödenen 1.784,60 TL tazminatın 20.04.2017tarihinden itibaren, 11.225,65 TL tazminatın ise 11.04.2017 tarihindenitibaren olmak üzere toplam 13.010,25 TL'nin kazaya hizmet kusurunedeniyle davalı idarenin sebep olduğu ileri sürülerekavans faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle bakılmaktaolan dava açıldığı anlaşılmaktadır.
2918sayılı Kanun'un 110. maddesi hükmünün iptali istemiyleidare mahkemesince yapılan başvuruyu, mahkemesinin yetkisizliğinedeniyle reddeden, Anayasa Mahkemesi'nin 8/12/2011 tarih ve E:2011/124,K:2011/160 sayılı kararında yer verilen; "2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu nun 110. maddesinin birinci fıkrasında,bu Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceği öngörülmektedir.İtiraz başvurusunda bulunan mahkeme ise idare mahkemesi olup davayabakmakta görevli ve yetkili mahkeme değildir." yolundakigerekçe dikkate alındığında, anılan yasada yeralan görev kuralının idarelerin hizmet kusurundan kaynaklanandavaları da kapsadığının kabulü zorunlukılmaktadır.
Kaldıki, Uyuşmazlık Mahkemesi'nce; 24.12.2012 tarih ve E:2012/628,K:2012/498 sayılı; 09.05.2016 tarih ve E:2016/258, K:2016/298sayılı ve 30/11/2015 tarih ve E:2015/786, K:2015/801 sayılıkararlan ile bunun gibi birçok emsal nitelikli kararında; 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 110. maddesiçerçevesinde, "Sigortalı araç içinaraç sahibine ödemede bulunan sigorta şirketince, zararıngiderilmesi istemiyle idare aleyhine açılan davanın, adliyargı yerinde çözümlenmesi gerektiği"belirtilerek, bu konudaki görev uyuşmazlıkları nihai olarakçözümlenmiştir.
Budurumda; 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinde yapılan sözkonusu değişiklik sonrası, Karayolları Trafik Kanunu'nadayalı olarak Kanun değişikliğininyürürlüğe girdiği 19.01.2011 tarihi sonrasındaaçılan sorumluluk davalarında adli yargı mercileriningörevli olduğu hükmü karşısında işbudavanın görüm ve çözümünde adliyargının görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
Açıklanannedenlerle davanın adli yargının görev alanınagirdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi HakkındaKanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'negönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesi'ncekarar verilinceye kadar ertelenmesine" karar vererek her iki davadosyasını 10.10.2018 tarih ve 2018/1096 E. Sayılı üstyazı ile Mahkememize göndermiş, başvuru 18.10.2018tarihinde kaydedilmiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi’nin, Başkan Hicabi DURSUN, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman HilmiAYDIN, Aydemir TUNÇ ve Nurdane TOPUZ'un katılımlarıylayapılan 26.11.2018 günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME :
Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının, ekindekiadli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ : Raportör-Hakim Engin SELİMOĞLU'nun,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonraGEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava;davalı Karayolları Genel Müdürlüğününsorumluluk alanındaki yolda gerçekleşen trafik kazasında,sigortalı araçta meydana gelen ve davacı şirkettarafından ödemesi yapılan hasar bedelinin rücuen tazminiistemiyle açılmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiştir.
AynıKanunun, “Karayolları GenelMüdürlüğünün görev ve yetkileri”başlıklı 7. maddesinde; “ Karayolları GenelMüdürlüğünün bu Kanunla ilgili görev veyetkileri şunlardır:
a)Yapım ve bakımdan sorumlu olduğu karayollarında can ve malgüvenliği yönünden gerekli düzenleme veişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak,
b)Tüm karayollarındaki işaretleme standartlarını tespitetmek, yayınlamak ve kontrol etmek,
c)(Mülga: 17/10/1996 - 4199/47 md.)
d)Trafik ve araç tekniğine ait görüş bildirmek,karayolu güvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek veonaylamak,
e)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında,İçişleri Bakanlığının uygungörüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenenhız sınırlarının üstünde veya altındahız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
f)Trafik kazalarının oluş nedenlerine göre verilerihazırlamak ve karayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirlerialmak veya aldırmak,
g)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarındatrafik güvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri,aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleriyapmak, yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlananprojeleri tetkik ve uygun olanları tasdik etmek,
h)Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kazaanalizi sonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ileişaretlemeye dayalı kaza sebepleri göz önündebulundurularak önerilen gerekli önlemleri almak veya aldırmak,
j)Trafik zabıtasının görev ve yetkileri saklı kalmaküzere Bu Kanunun 13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddelerihükümlerine aykırı hareket edenler hakkında suçveya ceza tutanağı düzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d)bentlerinde belirtilen kural ihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanaklabelirlemek ve gerekli işlemin yapılması için enyakın trafik kuruluşuna teslim etmek,
k)Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olanyönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktır”hükmüne yer verilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığın çözümündeadli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlakbir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklıdeğildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlıolması gereken idari bir uyuşmazlığınçözümü, haklı neden ve kamu yararınınbulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıyabırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarargörenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askerihizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçittemeydana gelmesi durumlarına göre farklı yargıkollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dankaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıdagörüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusudüzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idariyargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasındauygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek sözkonusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynıtür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Budurumda,2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümü adliyargı yerinin görevine girdiğinden, İzmir 5. İdareMahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara 20. Asliye HukukMahkemesinin 15.05.2018 gün ve E:2017/248, K:2018/209 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılması gerektiğisonucuna varılmıştır.
SO N U Ç : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, İzmir 5. İdareMahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara 20. Asliye HukukMahkemesinin 15.05.2018 gün ve E:2017/248, K:2018/209 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 26.11.2018gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
SüleymanHilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy