T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018 / 659
KARAR NO : 2018 / 719
KARAR TR : 26.11.2018
ÖZET : Karayolunda meydana gelen trafik kazasında uğranılan maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : O. K.
Vekili : Av. A. K.
Davalılar : 1- Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. K. S.
2-G. S.A.Ş.
Vekilleri : Av. A. Ç.,Av. E. G., Av. M. Ş. G., Av. D. A.
O L A Y : Davacı vekili dilekçesinde; Y.Y.’unsevk ve idaresindeki 31 … 5442 plakalı aracın, 28.01.2013tarihinde Payas kavşağında kırmızıışıkta geçerek müvekkilinin sevk ve idaresindeki 31 …37 plakalı motosiklete çarptığını vemüvekkilinin ağır şekilde yaralanmasına sebepolduğunu; kaza günü müvekkilinin geliş istikametindesinyalizasyonun arızalı olduğunu, yeşil ve sarılambanın yandığı, kırmızın lambanınhiç yanmadığını; dosya kapsamında 31 …5442 plakalı araç sürücüsünün vesinyalizasyondan sorumlu davalı kurumun birlikte asli ve tam kusurluolduklarını; kazaya karışan sürücününkullandığı aracın sigortalı olması sebebi iledavalı sigorta şirketinin de KTK’nın ilgilihükümleri gereğince tazmin sorumluluğu bulunduğunu; diğerdavalı Karayolları Genel Müdürlüğünün, kazanınmeydana geldiği kavşakta sinyalizasyon lambasının tam vegereği gibi çalışmamasından dolayı kusur vesorumluluğunun bulunduğunu; 2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanunu’nun 110. maddesi ve Uyuşmazlık Mahkemesikararları gereğince davanın adli yargıdagörülmesi gerektiğini ifade ederek; fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak kaydı ile, şimdilik 1.000,00 TLgeçici ve sürekli maluliyetten kaynaklı maddi Tazminatındavalı sigorta şirketi yönünden temerrüd tarihindenitibaren işleyecek ticari faizi ile, diğer davalılaryönünden kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ilebirlikte müştereken ve müteselsilen tahsili istemiyle 1-Karayolları Genel Müdürlüğü ile 2-G.Sig.A.Ş. karşı 30/10/2014 tarihinde adli yargı yerinde davaaçmıştır.
İSKENDERUNASLİYE TİCARET MAHKEMESİ: 22.3.2018 gün ve E:2016/32,K:2018/156 sayı ile, “(…)Tüm dosya ve evraklarınbirlikte değerlendirilmesi sonucunda; Dava, trafik kazasındankaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir.
Trafikkazasından kaynaklanan tazminat davalarında, zarar veren taraf,kusuru oranında, gerçek zarardan sorumlu olur. Zarar vereninaracını zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortalayansigorta şirketi de zarar veren ile birlikte zarar göreningerçek zararından sorumludur.
28.1.2013tarihinde sürücülüğünü davacı OsmanKurt'un yaptığı 31 … 37 plakalı araç ilesürücülüğünü dava dışı Y. K.'unyaptığı 31 … 5442 plakalı araçların kazayapması sonucu davacının yaralandığı, davalıG. Sig.'nın 31 .. 5442 plakalı aracın ZMMS poliçesinidüzenleyen olduğu, hükme esas alınan İstanbul AdliTıp Kurumu Trafik İhtisas DairesiBaşkanlığının 02/03/2018 tarih79479511-101.02/2017/55170/8417 sayılı raporu ile;Sürücü Y. Y.’un Kusursuz olduğu SürücüO.K.’un %10 (yüzde on) oranında kusurlu olduğu, Sorumlukurum ya da kuruluşun %90 (yüzde doksan) oranında kusurluolduğunun belirlendiği, dava dışısürücüye atfedilecek herhangi bir kusur bulunmadığındanve sürücünün kusurundan sorumlu olan davalı TrafikSigortacısı olan Güneş Sigorta'nın kusuruolmadığı anlaşıldığındandavacının davalı Güneş Sigorta A.Ş aleyhineaçtığı maddi tazminat davasının reddine kararvermek gerekmiştir.
Diğerdavalı Karayolları Genel Müdürlüğü aleyhineaçılan dava trafik kazasından kaynaklanan ve hizmet kusurunadayanılarak, davalı aleyhine yöneltilen tazminat istemineilişkin olduğundan İdari Yargılama UsulüHakkındaki Kanun'un 2. maddesi hükmü uyarınca tamyargı davası olarak ikame edilmesi gerekmektedir. Bu sebeple; davaKarayolları Genel Müdürlüğünün hizmet kusuraiddiasına dayalı olarak açıldığından HMK114/b ve 115. maddeleri gereği idari yargı görevliolduğundan yargı yolu nedeniyle dava şartı yokluğundandavanın usulden reddine karar vermek gerekmiş veaşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM;Yukarda Açıklanan Nedenlerle;
1-Davacınındavalı G. Sig. A.Ş aleyhine açtığı madditazminat davasının REDDİNE,
2-Davacınındavalı Karayolları Genel Müdürlüğü aleyhineaçtığı maddi tazminat davasının HMK 114/b ve115. maddeleri gereği idari yargı görevli olduğundanyargı yolu nedeniyle dava şartı yokluğundan davanınusulden REDDİNE …” karar vermiş; bu karar istinafyoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmakkaydı ile, şimdilik 1.000,00 TL geçici ve süreklimaluliyetten kaynaklı maddi tazminatın ve 20.000 TL manevitazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ilebirlikte tahsili istemiyle yalnızca Karayolları GenelMüdürlüğüne karşı idari yargı yerindedava açmıştır.
HATAY2.İDARE MAHKEMESİ: 3.8.2018 gün ve E:2018/264 sayı ile,“(…)2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 1.maddesinde; Kanunun amacının karayollarında can ve malgüvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak vetrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu, “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde; bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşlarıve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışmausulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve buKanunun karayollarında uygulanacağı; 10. maddesinde, yapımve bakımdan sorumlu olduğu yolları trafik düzeni vegüvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekligörülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklıişaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleriyapmanın belediye trafik birimlerinin görev ve yetkileriarasında olduğu, 13. maddesinin l/c bendinde; kurum vekuruluşların karayolu yapısında yapacaklarıçalışmalarda zorunlu nedenlerle meydana gelen arıza,engel ve benzerlerini en kısa zamanda ortadan kaldırarak karayolunukullananlara ve araçlara zarar vermeyecek duruma getirmekleyükümlü olduğu belirtilmiş; "Görevli veYetkili Mahkeme" başlıklı 110. maddesinde,"İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. ..."hükmüne yer verilmiştir.
2918sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen hükümleribirlikte değerlendirildiğinde; anılan Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile çalışma usullerini kapsadığı, 10.maddesinde belediyelere, yapım ve bakımından sorumlu olduğuyolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacakdurumda bulundurma yükümlülüğününgetirildiği, bu yükümlülüğün davalıidare tarafından yerine getirilmediği ileri sürülerek meydanagelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın 2918sayılı Kanun'un uygulanmasından doğan bir tazminatdavası olduğu ve bu Kanunun 110. maddesi uyarınca davanıngörüm ve çözümünde adli yargı mercileriningörevli olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, yukarıdayer verilen Kanun hükmü uyarınca dava konusuuyuşmazlığın çözümünün adliyargının görevine girdiği ve davanın görevyönünden reddi gerektiği sonucunavarılmıştır.
NitekimUyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümünün 17.11.2014tarihli E:2014/993, K:2014/1037 sayılı kararı da buyöndedir.
Açıklanannedenlerle, adli yargının görev alanına giren davadaMahkememizin görevli olmadığına, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine…” kararvermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 26.11.2018günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince,2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, adli ve idari yargı yerleriarasında davalı Karayolları GenelMüdürlüğü aleyhine açılan dava yönünden görevuyuşmazlığının doğduğu idariyargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyasıile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK’in,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,kavşaktaki sinyalizasyon lambasının tam ve gereği gibiçalışmadığından bahisle, davacının kullandığı motosiklete bir aracınçarpması sonucu oluşan trafik kazasında uğranıldığıileri sürülen maddi ve manevi zararın tazmini istemiyleaçılmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışmausulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bukanunun karayollarında uygulanacağı belirtilmiş; aynıKanunun, “Karayolları GenelMüdürlüğünün görev ve yetkileri”başlıklı 7. maddesinde; “ Karayolları GenelMüdürlüğünün bu Kanunla ilgili görev veyetkileri şunlardır:
a)Yapım ve bakımdan sorumlu olduğu karayollarında can ve malgüvenliği yönünden gerekli düzenleme veişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak,
b)Tüm karayollarındaki işaretleme standartlarını tespitetmek, yayınlamak ve kontrol etmek,
c)(Mülga: 17/10/1996 - 4199/47 md.)
d)Trafik ve araç tekniğine ait görüş bildirmek,karayolu güvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek veonaylamak,
e)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında,İçişleri Bakanlığının uygungörüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenenhız sınırlarının üstünde veya altındahız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
f)Trafik kazalarının oluş nedenlerine göre verilerihazırlamak ve karayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirlerialmak veya aldırmak,
g)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında trafikgüvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri, aydınlatma,yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleri yapmak,yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlanan projeleritetkik ve uygun olanları tasdik etmek,
h)Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kazaanalizi sonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ileişaretlemeye dayalı kaza sebepleri göz önündebulundurularak önerilen gerekli önlemleri almak veya aldırmak,
i)(Mülga: 3/5/2006 – 5495/4 md.)
j)(Değişik: 17/10/1996 - 4199/5 md.) Trafik zabıtasınıngörev ve yetkileri saklı kalmak üzere Bu Kanunun13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddeleri hükümlerine aykırıhareket edenler hakkında suç veya ceza tutanağı düzenlemek;47 nci maddenin (b), (c) ve (d) bentlerinde belirtilen kural ihlallerinintespiti halinde, durumu bir tutanakla belirlemek ve gerekli işleminyapılması için en yakın trafik kuruluşuna teslimetmek,
k)Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olanyönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktır.
(Sonfıkra Mülga : 28/3/1985 - 3176/16 md.)” hükmüneyer verilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
Dava dosyalarınınincelenmesinden, davacının, sevk ve idaresindeki 31 … 37plakalı motorsiklet ile 28.01.2013 tarihinde karayolunda seyirhalindeyken, Payas kavşağında 31 … 5442 plakalıaracın kırmızı ışıkta geçerekçarpması sonucu ağır şekilde yaralandığı;kazanın meydana gelmesinde, davalı Karayolları GenelMüdürlüğünün, kavşakta sinyalizasyonlambasının tam ve gereği gibi çalışmamasındandolayı kusur ve sorumluluğunun bulunduğu iddia edilerek;uğranılan maddi ve manevi zararın davalı İdarece tazminedilmesi istemiyle dava açıldığıanlaşılmıştır.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıdagörüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusudüzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idariyargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasındauygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek sözkonusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynıtür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ileöngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesininAnayasa’ya aykırı bulunmadığına dair olup, esasitibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır veAnayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’ninişaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçenKanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzeninin sağlanarak trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları,şartları, hak ve yükümlülükleri, bunlarınuygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları vebunların görev yetki ve sorumlulukları ile,çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle, Hatay 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile,İskenderun Asliye Ticaret Mahkemesinin, 22.3.2018 gün ve E:2016/32,K:2018/156 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Hatay 2. İdareMahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, İskenderun Asliye TicaretMahkemesinin, 22.3.2018 gün ve E:2016/32, K:2018/156 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,26.11.2018 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy