T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018/749
KARAR NO : 2018/749
KARAR TR: 26.11.2018
ÖZET : Spor Toto Bayisi olarak faaliyette bulunan davacının, mevzuat hükümlerine aykırı olarak 18 yaşından küçüklere oyun oynattığının tespit edildiğinden bahisle bayilik sözleşmesinin iptaline ilişkin davalı idare işleminin iptali istemiyle açtığı davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : C.Ö.
Vekili : Av. Ö.Ş.U.
Davalı : Gençlik ve Spor GenelMüdürlüğüne izafeten Spor Toto TeşkilatBaşkanlığı
Vekili : Av. S.N.S.
O L A Y: Davacı vekili dava dilekçesindeözetle; müvekkilinin, davalı bakanlık bünyesindekiSpor Toto Teşkilat Başkanlığı ile 2012yılında imzaladığı bayilik sözleşmesi ileBandırma Günaydın Mahallesi, Eski İtfaiye Caddesindebulunan 110407 nolu Spor Toto Bayiisi olduğunu, bayiilik faliyetlerini8.11.2013 tarihine kadar sürdürdüğünü, 8.11.2013tarihinde polis memuru tarafından yaşı küçükçocuğa bahis oynatma iddiası nedeniyle savunmasınınalındığını, böyle bir durumun söz konusu olmadığını,tutanakta adı geçen küçük ArdaAydoğan'ın Bandırma 2. Noterliğince düzenlenen tespittutanağında "benim anlatımlarıma göredüzenlenmemiştir" beyanının bulunduğunubelirterek savunma yaptığını, ancak TeşkilatBaşkanlığının 30.12.2013 tarihli kararıylabayiiliğin iptaline karar verildiğini, söz konusututanağı düzenleyen görevlinin yaşıküçük çocuğun bayii işyerindegörüldüğüne tutanakta yer verirken bu durumu tespiteder şekilde somut tespitte bulunmadığını vegörüntü tespiti yapmadığını,müvekkilinin işyerinde yaşı küçükçocuğa bahis oynatma durumunun söz konusuolmadığını ileri sürerek, bayiilik sözleşmesininaynen ifası ile devam ettirilmesine karar verilmesi istemiyleidariyargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 14. İDARE MAHKEMESİ: 12.2.2014 gün veE:2014/224, K:2014/78 sayı ile, İdarenin, davacı ileyapmış olduğu bayilik sözleşmesinin, idarenin özelhukuk alanında gerçekleştirdiği bir hukuksal işlemolduğu ve bu ilişkiden doğan haklarınkullanılmasına ve takibine ilişkin davaların da özelhukuk hükümleri çerçevesindeçözümlenmesi gerekeceği dikkatealındığında, taraflar arasında imzalanansözleşmenin uygulanmasından kaynaklananuyuşmazlığın çözümünde adliyargı yerinin görevli olduğu sonucunavarıldığı gerekçesiyle, 2577 sayılıYasa'nın 15/1-a maddesi uyarınca davanın görevyönünden reddine karar vermiş, bu karara karşıdavacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.
Danıştay 10. Daire : 9.12.2015 gün veE:2014/2700, K:2015/5696 sayı ile, temyizen incelenen karar usul ve hukukauygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerikararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden,temyiz isteminin reddi ile mahkeme kararının onanmasına kararvermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istemle adli yargı yerindedava açmıştır.
BANDIRMA 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 14.2.2017 günve E:2016/240, K:2017/46 sayı ile, Uyuşmazlık Mahkemesinin emsalkararına göre; davada görevli yargı yerinin idariyargı olduğu anlaşıldığından, davanınyargı yolu caiz olmaması nedeni ile HMK. nun 114/b ve 115/2. maddeleriuyarınca usulden reddine karar vermiş, bu karara karşıdavacı vekili tarafından istinaf isteminde bulunulmuştur.
İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi:4.4.2018 gün ve E:2018/812, K:2018/477 sayı ile, mahkeme kararıusul ve yasal düzenlemelere uygun olduğundan davacınınistinaf başvurusunun reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
Davacı vekili idari ve adli yargı yerlerince verilmişolan görevsizlik kararları nedeniyle oluştuğunu ilerisürdüğü olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurudabulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 26.11.2018 günlütoplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılıYasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuzgörev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adliyargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygunolarak davacının istemi üzerine son görevsizlikkararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava; Spor Toto Bayisi olarak faaliyette bulunan davacının,mevzuat hükümlerine aykırı olarak 18 yaşındanküçüklere oyun oynattığının tespitedildiğinden bahisle 110407 numaralı bayilik sözleşmesininiptaline ilişkin 30.12.2013 tarih ve 2529 sayılı davalıidare işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
Dava konusu işlemin tesis edildiği ve görevuyuşmazlığına ilişkin yargısüreçlerinin devam ettiği tarihte,konuya ilişkin mevzuathükümleri incelendiğinde;3289 sayılı Gençlik veSpor Genel Müdürlüğünün Teşkilat veGörevleri Hakkında Kanun’un 1. maddesine göre,Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü,Başbakanlığa bağlı ve tüzelkişiliğesahip bir kamu kurumu iken;aynı Kanunun 4. maddesine göre GenelMüdürlüğe bağlı bir birim olan Spor TotoTeşkilat Başkanlığınıntüzelkişiliğinin bulunmadığı;Kanunun 2. maddesininmülga (i) bendi uyarınca, Türkiye'de düzenlenecek futbol vediğer spor müsabakaları üzerine sabit ihtimalli vemüşterek bahisler ile şans oyunlarınındüzenlenmesi ve yürütülmesi yetki ve görevinin GenelMüdürlüğe ait olduğu; GenelMüdürlüğün bu yetkisini, 7258 sayılı Futbolve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans OyunlarıDüzenlenmesi Hakkında Kanun’un 2. maddesi uyarınca SporToto Teşkilat Başkanlığı kanalı ilekullandığı;Başkanlığın ise kendisine aitolan bu faaliyetini, sözleşme imzaladığı ve bayilikruhsatı verdiği bayileri aracılığı ileyürüttüğü görülmekte iken;
08.06.2011 tarih, 27958-Mük. Sayılı Resmi Gazetedeyayınlanarak yürürlüğe giren 638 No.lu“Gençlik ve Spor Bakanlığının Teşkilat veGörevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname” ile Gençlikve Spor Bakanlığının kuruluş, görev, yetki vesorumlulukları düzenlenmiş; Kararnamenin 31. maddesinin1.fıkrasında; 21/5/1986 tarihli ve 3289 sayılıGençlik ve Spor Genel MüdürlüğününTeşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunda ve diğer mevzuattagençlik hizmetleriyle ilgili olarak Gençlik ve Spor GenelMüdürlüğüne yapılmış olanatıfların Bakanlığa, spor hizmetleriyle ilgili olarakGençlik ve Spor Genel Müdürlüğüneyapılmış olan atıfların Spor GenelMüdürlüğüne yapılmışsayılacağı; 2.fıkrasının c bendinde (3289sayılı Kanunun) 2 nci maddesinin birincifıkrasının(i)bendinin yürürlüktenkaldırıldığı; ç bendi ile; 4 üncümaddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin "e)Uluslararası Organizasyonlar Dairesi Başkanlığı"şeklinde değiştirildiği ve aynı maddede yer alan"Bağlı Birimler: Spor Toto TeşkilatBaşkanlığı" ibaresinin yürürlüktenkaldırıldığı; Kararnamenin 31. maddesinin6.fıkrasının a bendinde; 29/4/1959 tarihli ve 7258sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis veŞans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanunun;1 incimaddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinin"Yurtiçinde ve yurtdışında spor müsabakalarıüzerine sabit ihtimalli ve müşterek bahis oyunlarınıoynatmak üzere, Gençlik ve Spor Bakanlığınabağlı, tüzel kişiliği haiz Spor Toto TeşkilatBaşkanlığı kurulmuştur." şeklindedeğiştirildiği; Kararnamenin “Düzenleyiciİşlemler” başlıklı Geçici 1. maddesinde;bu Kanun Hükmünde Kararnamenin uygulanmasına ilişkindüzenlemelerin, bir yıl içinde yürürlüğekonulacağı,bu düzenlemeler yürürlüğegirinceye kadar mevcut düzenlemelerin bu Kanun HükmündeKararnameye aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasınadevam olunacağı; Geçici 9.maddesinde; Gençlik ve SporGenel Müdürlüğünün, Spor Toto TeşkilatBaşkanlığının iş ve işlemleri nedeniyletaraf olduğu her türlü davalar ve icra takipleri ile sairhukukî ihtilaflardaki aktif ve pasif husumet ehliyetinin, bu Kanun HükmündeKararnamenin yürürlüğü tarihinde, başka herhangibir işleme gerek kalmaksızın Spor Toto TeşkilatBaşkanlığına devredilmiş sayılacağıhükümlerine yer verilmiştir.
{3289 sayılı Kanunun Adı “Spor GenelMüdürlüğünün Teşkilat ve GörevleriHakkında Kanun” iken, 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılıKHK’nin 12 nci maddesiyle GENÇLİK VE SPORHİZMETLERİ KANUNU şeklinde değiştirilmiş, 1 incimaddede yer alan “Bakanlığına bağlı, merkezdekatma bütçeli ve” ibaresi“Bakanlığında” şeklindedeğiştirilmiş, “Spor Genel Müdürlüğünün,”ve “ise” ibareleri madde metnindençıkarılmış; Görev başlıklı2.,Teşkilatbaşlıklı 3., Genel MüdürlükMerkez Teşkilatı Merkez Teşkilatı başlıklı4.maddeleri 2/7/2018 tarih, 703 sayılı KHK’nın 12maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.
7258 sayılı Kanunun 1. Maddesi ile geçici 1.maddesi2/7/2018 tarih ve 703 sayılıKHK’nın 90.maddesiyleyürürlükten kaldırılmıştır.
7258 sayılı Kanunun 2.maddesinde önemlideğişiklikler olmuştur. Anılan Maddede; “(Değişik: 22/2/2007 – 5583/2 md.)
(Mülga birinci cümle: 3/6/2011-KHK-638/31 md.) TeşkilatBaşkanlığı söz konusu yetkisini bizzatkullanabileceği gibi kısmen veya tamamen özel hukuk tüzelkişilerine devredebilir veya mal ve hizmet satın alma yoluna gidebilir.
(Mülga ikinci fıkra:2/7/2018-KHK-703/90 md.)
(Mülga üçüncü fıkra:2/7/2018-KHK-703/90md.)
(Mülga dördüncü fıkra:2/7/2018-KHK-703/90 md.)
(Mülga beşinci fıkra:2/7/2018-KHK-703/90 md.)
(Ek fıkra: 13/2/2011-6111/214 md.; Mülga altıncıfıkra:2/7/2018-KHK-703/90 md.)
(Ek fıkra: 3/6/2011-KHK-638/31 md.; Değişikfıkra:2/7/2018-KHK-703/90 md.) Bayiliklerin neredekurulacağını ve sayısını tespit etmek, bayimüracaatlarını değerlendirerek uygun görülenkişilerle sözleşme işlemlerini yapmak veruhsatlarını düzenlemek, bayi listelerini sürekli izleyerekbayi sayılarındaki değişiklikleri takip ve tespit etmek,bayilik teşkilatının mevzuata uygun ve düzenli şekildeişlemesi için gerekli olan ve yönetmelikteöngörülecek veya Teşkilat Başkanı tarafındanistenecek denetim ve kontrolleri yapmak görev ve yetkileri, 21/2/2008 tarihlive 5738 sayılı Spor Müsabakalarına Dayalı Sabitİhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunlarının ÖzelHukuk Tüzel Kişilerine Yaptırılması HakkındaKanunun 3 üncü maddesi kapsamında TeşkilatBaşkanlığınca kısmen veya tamamen özel hukuktüzel kişilerine devredilebilir veya mal ve hizmet satın almayoluna gidilebilir.
(Ek fıkra: 28/11/2017-7061/12 md.) Bu maddeninüçüncü fıkrasının (2) numaralıbendinin (c) alt bendi ve (5) numaralı bendinin (a) alt bendi ile (12)numaralı bendinde belirtilen görev ve yetkiler, 21/2/2008 tarihli ve5738 sayılı Spor Müsabakalarına Dayalı Sabitİhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunlarının ÖzelHukuk Tüzel Kişilerine Yaptırılması HakkındaKanunun 3 üncü maddesi kapsamında TeşkilatBaşkanlığınca kısmen veya tamamen özel hukuktüzel kişilerine devredilebilir veya mal ve hizmet satın almayoluna gidilebilir.” Hükmüne ver verilmiştir.}
Dava konusu işlemin tesis edildiği andaki mevzuathükümleri kapsamında konu irdelendiğinde:
638 No.lu Kanun Hükmünde Kararname ile yapılandeğişiklikler de dikkate alındığında;7258sayılı “Futbol ve Diğer Spor MüsabakalarındaBahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun”un2.maddesinde; Teşkilat Başkanlığının yetkisinibizzat kullanabileceği gibi kısmen veya tamamen özel hukuktüzel kişilerine devredebileceği veya mal ve hizmet satınalma yoluna gidebileceği belirtilmiş;Yurt içinde ve yurtdışında yapılan her türlü spormüsabakası üzerine yurt içinde ve yurt dışındaspora dayalı bahis ve şans oyunları düzenlemek, denetim vegözetimi altında düzenletmek, bunlara ilişkin hertürlü izni vermek ve sözleşmeyi yapmak; spora dayalıbahis ve şans oyunlarına yönelik mevzuata aykırıiş ve eylemlerin önlenmesi için gerekli denetimleri yapmak, faaliyetlerdebulunmak ve tedbirleri almak; spora dayalı bahis ve şans oyunlarınınkamu yararına ve sosyal amaçlara uygun olarak düzenlenmesi vegelişmesini sağlayacak politikalar belirlemek ve uygulamak; izinsizolarak spora dayalı bahis ve şans oyunları düzenleyen, başbayilikveya bayilik faaliyetinde bulunan veya kurallara aykırı hareket edengerçek ve tüzel kişilere uygulanacak yaptırımlarailişkin esasları belirlemek ve bunlar hakkında gerekli yasalişlemleri yapmak; spora dayalı bahis ve şans oyunları düzenlemefaaliyetinin gelişmesini sağlayacak tedbirleri almak ve bu konudayapılması gerekli düzenlemeleri Gençlik ve SporBakanlığına önermek TeşkilatBaşkanlığının görev ve yetkileri arasındasayılmış; aynı maddede, TeşkilatBaşkanlığının spora dayalı bahis ve şansoyunlarının düzenlenmesi ve düzenletilmesinde tek yetkiliolduğu; Gençlik ve Spor Bakanlığının izin veyaonayıyla spora dayalı bahis ve şans oyunlarınındüzenlenmesi, denetim ve gözetimi altında düzenletilmesi,oynatılması, gerekli altyapı ve organizasyonunsağlanması ve yürütülmesi için gerçek vetüzel kişilerle sözleşme yapabileceği ifadeedilmiş; spora dayalı bahis ve şans oyunlarınındüzenlenmesine ilişkin kararları almanın, bayiliklerinnerede kurulacağını ve sayısını tespit etmenin,bayilere verilecek komisyon ve teşvik primi oranlarını tespitetmenin Yönetim Kurulunun görev ve yetkileri arasındaolduğu hükümlerine yer verilmiştir.
3289 ve 7258 sayılı Kanun hükümlerinedayanılarak hazırlanan ve 28.02.2009 tarih ve 27155 sayılıResmi Gazetede yayımlanan “Spor Müsabakalarına DayalıSabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları UygulamaYönetmeliği”nin spor müsabakalarına dayalıolarak düzenlenecek sabit ihtimalli ve müşterek bahislerinoynatılmasını, oyun çeşitlerini, bu oyunlara aitkupon kabul ve değerlendirme işlemlerini, dağıtılacakikramiye ile sabit, gezici ve sanal ortam bayilerine ilişkin esaslar ileuygulama şekil ve şartlarını kapsadığıbelirtilmiş;
“Bayilik ruhsatı”başlıklı 14.maddesinde; “Sabit bayilik faaliyetinin yapılabilmesi içinTeşkilattan ruhsat alınması zorunlu olup, bayilik faaliyetindebulunması uygun görülenlere bayilik ruhsatı verilir. Ruhsatverildiği tarihten itibaren Teşkilatça iptal edildiğitarihe kadar başka bir işleme gerek olmaksızıngeçerlidir. Ancak, Teşkilat tarafından gerekligörülen hallerde ruhsat yenilenebilir veya vize edilebilir.”;
“Sabit bayilik sözleşmesi”başlıklı 15. maddesinde; “(1) Sabit bayilik ruhsatıverilen gerçek veya tüzel kişiler ile Teşkilatarasında süresi 10 yılı geçmemek üzeresüreli sabit bayilik sözleşmesi yapılır.
(2) Sabit bayilik sözleşmesi ruhsatın geçerli olduğusürece yürürlükte kalır, ruhsatın iptali halindebaşkaca bir işleme gerek olmaksızın kendiliğindenfeshedilmiş sayılır.
(3) Teşkilatça gerekli görülen durumlarda sabitbayilik sözleşmesi yenilenebilir.
(4) Sabit bayilik ruhsatı vermeye ve bu bayiler ilesözleşme yapmaya Teşkilat Başkanı yetkilidir.Teşkilat Başkanı bu yetkisini alt birimlere devredebilir.
(5) Sabit bayilikler tüzel kişilere birden fazla olarak ve 16ncı maddede belirtilen kriterler dahilinde verilebilir. Bu durumda verilenbayiliklerin her türlü hukuki ve cezai sorumluluğu bu tüzelkişiye aittir.”;denilmiş;
Yönetmeliğin 16.maddesinde “Sabit bayilik ruhsatıverilmesi şartları”, 17.maddesinde “Bayilerinişyerlerinde aranılacak asgari nitelikler”,18.maddesinde“Sabit bayiliklerin verilmesinde izlenecekyöntem”,19.maddesinde “Sabit bayilik teminatı”,20.maddesinde “Sabit bayi komisyonu ve ikramiye ödeme primioranı” 21.maddesinde “Sabit bayiinin adresdeğişikliği”, 22.maddesinde “Sabit bayiliğindevredilmesi”, 23.maddesinde “Sabit bayilik faaliyetininsürekliliği ve yürütülmesi” ne ilişkindüzenlemelere yer verilmiş;
“Sabit bayilik ruhsatının iptali”başlığını taşıyan 24.maddede ise “(1)Aşağıda belirtilen hallerde bayilik ruhsatı, Teşkilattarafından tek taraflı olarak ve herhangi bir bildirim süresineuyulmaksızın iptal edilir:
a) Gerçek kişi bayiinin ölmesi halindemirasçılarından altmış gün içindebayilik ruhsatı talebinde bulunulmaması,
b) Bayilik ruhsatını haiz olan şirketin iflas etmesi,
c) İzinli süreler ve mücbir sebeplerdışında, her ne sebeple olursa olsun bayiinin bir takvimyılı içerisinde, izinsiz toplam on beş gün oyunoynatmaması,
ç) Teşkilatın izni olmaksızın,işyerinde Teşkilata ait olmayan oyunlar oynatması,
d) Teşkilat tarafından her bayi için belirlenenhaftalık hasılat limitinin üzerinde oyun oynatılması,
e) Oyun bedellerinin kayıt dışı olarak bayiininkendi nam ve hesabına tahsil edilmesi,
f) Yetkisi dahilindeki ikramiye ödeme taleplerini geriçevirmesi,
g) Bayi olabilme şartlarından herhangi birini kaybetmesi veyaruhsat verildikten sonra bu şartlardan herhangi birine sahipolmadığının anlaşılması,
ğ) Teşkilatın itibarını zedeleyecek veyaTeşkilata olan güvenin sarsılmasına neden olacakdavranış, yayın veya faaliyetlerde bulunulması,Teşkilat tarafından verilen talimat ve kurallara riayet edilmemesi,
h) Teşkilatın veya Başbayiinin yetkili personellerinefiili saldırı, hakaret ve tehditte bulunulması,
ı) Teşkilat veya Başbayiinin mallarınakasıtlı zarar verilmesi,
i) 18 yaşından küçüklere oyunoynatılması veya ikramiye ödenmesi,
j) Yılbaşından itibaren dörder aylıkperiyotlardaki asgari haftalık satış hasılatıortalamasının Yönetim Kurulunca belirlenen limitin altındaolması,
k) Teşkilattan yazılı izin almadan adresinideğiştirmesi veya bayiliği devretmesi,
l) Teşkilata ait olan oyun hasılatlarınınişlemiş yasal faiziyle birlikte veya gecikme cezalarınıntamamının yatırma tarihinden itibaren en geç on beşgün içinde ödenmemesi,
m) Teşkilata ait olan oyun hasılatının bir takvimyılı içerisinde beş kez geç ödenmesi,
n) Güncellenen teminat miktarının süresindetamamlanmaması,
o) Süreli teminat mektuplarının süresi dolmadan engeç on gün önce yenilenmemesi,
ö) Yasa dışı bahis oynatılması,oynatılmasına aracılık edilmesi, bunlara yer veya imkansağlanması veya bunların reklam ve tanıtımınyapılması,
p) Haklı bir gerekçe olmadan bilet iptal edilmesi, iptaledilen biletlerin bir yıl süresince saklanmaması veya iptaledilen biletlerin talep tarihinden itibaren en geç on beş güniçinde Teşkilata teslim edilmemesi,
r) Oyunları, Teşkilat tarafından belirlenendeğerinden fazla bedelle oynatması,
s) Borç mukabili veya kredi kartıyla ya da kredili hesaptanoyun bedelini tahsil etmek suretiyle oyun oynatılması,
(2) Teşkilat tarafından bayilik ruhsatı iptal edilenlereyeniden bayilik ruhsatı verilmez.” hükmü yeralmıştır.
Öte yandan, Spor Toto TeşkilatMüdürlüğü ile davacı arasında 27.07.2006tarihinde, 125214 Numaralı Spor Toto ve Sayısal Loto BayilikSözleşmesi imzalanmıştır.
Söz konusu Sözleşmenin 2. maddesinin (a) bendinde, 7258 sayılıFutbol Müsabakalarında Müşterek Bahisler TertibiHakkında Kanun,Futbol Müsabakalarında MüşterekBahisler Tüzüğü, Futbolda Müşterek BahisOyunları Uygulama Yönetmeliği ve bunlara ait tebliğler vetalimatların, bu sözleşmenin vazgeçilmezparçası olduğu, bunların bayilere aithükümlerine, bayiinin aynen uymakla yükümlübulunduğu; Bayiinin Teşkilatın ve Başbayiinin re’senvereceği talimatlara, mevcut veya değişebilecek Yönetmelikvb. düzenlemelere uymayı peşinen kabul edeceği; 8.maddenin(b) bendinde,ödeme ile ilgili maddeler ve bayiinin başbayiekarşı olan yükümlülükleri de dahil olmaküzere, bayi tarafından iş bu sözleşmenin maddelerineuyulmaması halinde bayilik ruhsatının Teşkilattarafından ayrıca herhangi bir gerekçe gösterilmeksiziniptal edileceği; (r) bendinde, bayilik mahallinde yasadışıyollarla oyun oynandığı veyaoynatıldığının Teşkilat, başbayi veyaemniyet güçlerince tespit edildiği takdirde bundan bizzat bayiininsorumlu olacağı ve bayilik ruhsatının iptal edileceği;8.maddesinin (b) bendinde, bayi tarafından bu sözleşmeninmaddelerine uyulmaması halinde bayilik ruhsatının teşkilattarafından ayrıca herhangi bir gerekçe gösterilmeksiziniptal edilebileceğihükme bağlanmıştır.
Uyuşmazlık konusu sözleşmenin hukuki niteliğiincelendiğinde;
İdare, özel hukuk kişileri gibi özel hukuksözleşmeleri yapabildiği gibi; kamusal yetkisinin verdiğiüstünlük ve ayrıcalıklara dayanarak konusu,hüküm ve koşulları bakımından özel hukuksözleşmelerinden farklı olan sözleşmeler de yapabilir.İdare hukuku esaslarına tabi bulunan bu sözleşmeler“idari sözleşme” olarak adlandırılırlar.İdarenin, genel ehliyetini kullanarak, sözleşme serbestisi vetarafların eşitliği gözetilerek gerçekleştirdiğisözleşmelerin tamamen özel hukuk hükümlerine tabiolması ve dolayısıyla bunların yargısal denetimininadli yargı yerince yapılmasına karşılık, 2577sayılı Yasa’nın idari dava türlerininsayıldığı 2/1-c maddesinde belirtildiği üzere,kamuhizmetlerinden birinin yürütülmesi amacıyla ve kamusalnitelikte üstün hak ve yetkilere dayanarak yaptığıidari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarıngörüm ve çözümünde ise, idari yargıyerleri görevli bulunmaktadır.
Anılan düzenlemeler uyarınca, müşterekbahisler ile şans oyunları düzenleme hak ve yetkisi,Gençlik ve Spor Bakanlığına bağlı, tüzelkişiliği haiz Spor Toto TeşkilatBaşkanlığı’na ait olduğuna ve bu hak, birsözleşme ile bayilik ruhsatı alma koşullarınıtaşıyanlara devredilebildiğine göre, buna ilişkinbayilik sözleşmesinin, bir genel hizmetin yürütülmesiiçin yapılan idari sözleşme olduğuaçıktır.
Olayda, davalı idare ile davacı arasında imzalananbayilik sözleşmesi kapsamında davacının, mevzuathükümlerine aykırı olarak 18 yaşındanküçüklere oyun oynattığının tespitedildiğinden bahisle 110407 numaralı bayilik sözleşmesininiptaline ilişkin 30.12.2013 tarih ve 2529 sayılı davalıidare işleminin iptali istemiyle davanınaçıldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, idarece, kamu gücüne dayanılarak tekyanlı düzenlenen bayilik sözleşmesinde yer alanyaptırımların uygulanmasına ilişkin işlemin iptaliisteminden doğan uyuşmazlığınçözümünde, idari yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, dava konusu işlemin, hem bayiliksözleşmesine, hem de Spor Müsabakalarına Dayalı Sabitİhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları UygulamaYönetmeliği hükümleri uyarınca tesis edildiği;İdarenin sözleşmeyi anılan Yönetmelikhükümleri uyarınca tek taraflı olarak iptal etme yetkisigöz önüne alındığında, sadecesözleşme hükümlerinin uygulanmasından kaynaklanan biruyuşmazlıktan söz etme olanağı da bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm veçözümünde idari yargı mercileri görevliolduğundan; Ankara 14.İdare Mahkemesince verilen 12.2.2014 günve E:2014/224, K:2014/78 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara14.İdare Mahkemesince verilen 12.2.2014 gün ve E:2014/224, K:2014/78sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,26.11.2018 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
SüleymanHilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy