T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018 / 649
KARAR NO : 2018 / 586
KARAR TR : 22.10.2018
ÖZET : Karayolunda meydana gelen trafik kazasında uğranılan maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar :1-Y.A.
2-D.A.
3-A. A.
4-İs.A.
Vekili : Av. S.D.
Davalılar : 1-A.K.
2-T.Y.
3-M.T.Y.
4-Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. A.S.
O L A Y : Davacılar vekili dilekçesinde; davalılardan A. K.’ınAntalya Karayolu 13. Bölge Müdürlüğü, 136Şube Müdürlüğünde Şef, Ta. Y.’ınBakım Trafik Teknik Görevlisi, M.T. Y.’nın iseİş Makineleri operatörü olduğunu, adıgeçenlerin olay günü Kaş Kasaba yolu inşaatındaçalıştıklarını; müvekkillerininbabaları maktul İ. A.’in 07/05/2015 tarihinde A.Y.yönetimindeki07 … 2999 plakalı araçla Kaş ilçesinden Kasabaistikametine gittikleri sırada, yol çalışmalarıdevam ederken, operatörün kullandığı işmakinesinin, taşı sökerken taşın yuvarlanıp İ.A.’inin bulunduğu araca çarptığını, yaralanan İ.A.’inHastanede vefat ettiğini; adı sayılan davalıgörevlilerin gerekli önlemleri almayarak bu kazaya sebebiyetverdiğinin trafik kaza tutanağındananlaşıldığını; ölüm nedeniylemüvekkillerinin babalarının desteğinden yoksunkaldığını, ayrıca manevi olarak dayıkıldıklarını ifade ederek; ölenindesteğinden yoksun kalan D. A.’e 1.000,00 TL (fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak üzere) maddi tazminatın olaytarihinden itibaren yasal faiz ile; müvekkillerinin, babalarınınölümüne neden olan davalılardan 100.000,00 TL’nin herbir müvekkili için ayrı ayrı olmak için toplam400.000,00TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecekfaiz birlikte tahsili istemiyle 13.4.2016 tarihinde 1-A. K., 2-T. Y., 3-M.T. Y.ve 4-Karayolları Genel Müdürlüğünekarşı adli yargı yerinde dava açmıştır.
KAŞASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 13.7.2017 gün ve E:2016/200, K:2017/262sayı ile, “(…)Dava, trafik kazasında meydana gelenölüm nedeni ile davacıların yoksun kaldıklarıdestek karşılığı tazminat ve manevi tazminat istemineilişkindir.
Tüm dosya kapsamı incelendiğinde; davaya konu olay,davalı idarenin yol yapımı çalışmasıesnasında iş makinesi operatörünün taşısökerken taşın yuvarlanıp meydana gelen kaza nedeni iledavacıların murisinin öldüğü, kamu hizmeti niteliğindekiidari faaliyet sırasında işbu olayın meydana geldiği,6100 sayılı HMK.114 maddesinde de yargı yolu davaşartları arasında sayılmış olduğundandavalı idare aleyhine açılan davada görevli yargıyerinin idari yargı olması nedeni ile mahkememizin görevalanında olmadığı, davalı idare aleyhineaçılan davanın görevli yargı yerinin idariyargı olması nedeni ile dava şartı yokluğu nedeni ileusulden reddine, diğer davalılar yönünden ise kamugörevlilerinin yetkilerini kullanırken veya görevlerini yaparkenkişilere zarar vermesi, ilgili kamu konumunun hizmet kusurunuoluşturduğu, bu durumda sorumlunun, kamu görevlisinin emrindeçalışmakta olduğu kamu kurumu olup davanın o kurumaleyhine açılması gerektiği (T.C. Anayasası 40/111,129/V, 657 Sy.K.13, HGK 2011/4-592 E., 2012/25 K.), dosya kapsamından,davalılar A.K., M. T.Y., T. Y.'ın davalı idareçalışanı oldukları anlaşılmakla,Anayasa'nın 129/5 maddesi ile 657 sayılı Devlet MemurlarıYasası'nın 13/1 maddesi gereğince memurlar ve diğer kamu görevlilerininyetkilerini kullanırken kusurlu eylemleri nedeniyle oluşanzararlardan doğan tazminat davaları, kendilerine rücu edilmekkaydıyla ve yasada gösterilen biçim ve koşullara uygunolarak idare aleyhine açılabileceği göz önünealınarak davalılar A.K., T. Yı., M.T. Y.'ya yönelikaçılan davanın HMK 'nın 114/1-d ve 115 maddelerigereğince husumet yokluğu nedeni ile reddine, davalıKarayolları Genel Müdürlüğü'ne yönelikaçılan dava yönünden yargı yolu bakımındangörevli mahkemenin idare mahkemesi olduğundan HMK'nın 114 ve115/2 maddeleri gereğince dava şartı yokluğu nedeniyledavacının davasının yargı yolu yönündenusulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdakişekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıdaaçıklandığı üzere;
1-DavalılarA.K., T.Y., M.T. Y.'ya yönelik açılan davanın HMK'nın 114/1-d ve 115 maddeleri gereğince husumet yokluğu nedeniile REDDİNE,
2-DavalıKarayolları Genel Müdürlüğü'ne yönelikaçılan dava yönünden yargı yolu bakımındangörevli mahkemenin idare mahkemesi olduğundan HMK'nın 114 ve115/2 maddeleri gereğince dava şartı yokluğu nedeniyledavacının davasının yargı yolu yönündenUSULDEN REDDİNE,
3-Davayabakmakla görevli mahkemenin idare mahkemeleri olduğu hususununtespitine,…” karar vermiş; istinaf yolunabaşvurulması üzerine Antalya Bölge Adliye MahkemesiDördüncü Hukuk Dairesince, 14.2.2018 gün ve E:2018/37,K:2018/163 sayı ile istinaf istemi reddedilen kararkesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez aynı istemle yalnızca Karayolları GenelMüdürlüğüne karşı idari yargı yerindedava açmıştır.
ANTALYA1.İDARE MAHKEMESİ: 27.6.2018 gün ve E:2018/411 sayı ile,“(…) 2918 sayılı Kanun’un 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin benzer bir konuda İdare Mahkemesi’nin davayabakmakla görevli bulunmadığı yolundaki kararlarıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı vekanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Nitekim,Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 24.12.2012 tarihli, E:2012/523,K2012/422 sayılı; 24.10.2016 tarihli, E:2016/500, K:2016/507 (HukukBölümü) kararları dahil birçok kararı daaynı yöndedir.
Açıklanannedenlerle; Mahkememizin görevine girmeyen ve ilgili adli yargıyerince de görevsizlik kararı verilen bu davada, görevliyargı yerinin belirlenmesi için dosyanın 2247 sayılıKanun’un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine…” karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 22.10.2018günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, adli ve idari yargı yerleriarasında davalı Karayolları GenelMüdürlüğü aleyhine açılan dava yönünden görevuyuşmazlığının doğduğu idariyargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyasıile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, karayolundaseyir halindeki araca, yol çalışmalarıesnasında sökülen taşın yuvarlanıpçarpması sonucu İsmet Aydemir'in vefat etmesi nedeniyleuğranıldığı ileri sürülen maddi ve manevi zararlarıntazmini istemiyle açılmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiş; aynı Kanunun, “Karayolları Genel Müdürlüğününgörev ve yetkileri” başlıklı 7. maddesinde; “Karayolları Genel Müdürlüğünün bu Kanunlailgili görev ve yetkileri şunlardır:
a)Yapım ve bakımdan sorumlu olduğu karayollarında can ve malgüvenliği yönünden gerekli düzenleme veişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak,
b)Tüm karayollarındaki işaretleme standartlarını tespitetmek, yayınlamak ve kontrol etmek,
c)(Mülga: 17/10/1996 - 4199/47 md.)
d)Trafik ve araç tekniğine ait görüş bildirmek,karayolu güvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek veonaylamak,
e)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında,İçişleri Bakanlığının uygungörüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenenhız sınırlarının üstünde veya altındahız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
f)Trafik kazalarının oluş nedenlerine göre verilerihazırlamak ve karayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirlerialmak veya aldırmak,
g)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarındatrafik güvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri,aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleriyapmak, yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlanan projeleritetkik ve uygun olanları tasdik etmek,
h)Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kazaanalizi sonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ileişaretlemeye dayalı kaza sebepleri göz önündebulundurularak önerilen gerekli önlemleri almak veya aldırmak,
i)(Mülga: 3/5/2006 – 5495/4 md.)
j)(Değişik: 17/10/1996 - 4199/5 md.) Trafik zabıtasınıngörev ve yetkileri saklı kalmak üzere Bu Kanunun13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddeleri hükümlerine aykırıhareket edenler hakkında suç veya ceza tutanağıdüzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d) bentlerinde belirtilen kuralihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanakla belirlemek ve gerekliişlemin yapılması için en yakın trafikkuruluşuna teslim etmek,
k)Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olanyönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktır.
(Sonfıkra Mülga : 28/3/1985 - 3176/16 md.)” hükmüneyer verilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
Dava dosyalarınınincelenmesinden, davanın; 07 … 2999 plakalı aracınKaş- Kasaba karayolunda seyir halinde iken, davalı idarenin yolçalışmalarını sürdürdüğüalanda, iş makinesinin taşı sökerken taşın yuvarlanıparaca çarpması sonucu araçta bulunan davacılarınbabasının vefat etmesi nedeniyle uğranıldığıileri sürülen 1.000,00 TL maddi, 400.000,00 TL manevi zararın,olaydan sorumlu olduğu iddiasıyla davalı Karayolları GenelMüdürlüğünce tazmin edilmesi istemiyleaçılmıştır
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı,bu suretle kısa sürede sonuç alınmasınınolanaklı kılındığı ve bunun söz konusudavaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilendüzenlemenin kamu yararına yönelik olduğuanlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılıKanun’da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araçtrafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanınagirdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdaretarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkininkullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynıkarayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bunedenle aynı tür risk üreten araçlar arasındaözel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren birneden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kuralAnayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırıdeğildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any. Mah.nin26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G.27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle, Antalya 1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile, Kaş Asliye Hukuk Mahkemesinin 13.7.2017 gün ve E:2016/200,K:2017/262 sayılı kararının görevsizliğeilişkin kısmının kaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Antalya 1. İdareMahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Kaş Asliye HukukMahkemesinin 13.7.2017 gün ve E:2016/200, K:2017/262 sayılıKARARININ, GÖREVSİZLİĞE İLİŞKİN KISMININKALDIRILMASINA, 22.10.2018 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy