T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018/595
KARAR NO : 2018/593
KARAR TR: 22.10.2018
ÖZET: Kocaeli 1 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumundan Ankara Sincan Ceza İnfaz Kurumuna naklinin gerçekleştirilmesi istemiyle yapmış olduğu başvurunun reddine ilişkin Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 16.11.2017 tarihli işleminin iptali istemiyle açılan davanın; İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : E.Ş.
Davalı : AdaletBakanlığı Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğü
OLAY : Davacı dava dilekçesindeözetle; Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde görev yapmaktaiken KHK ile görevi sona eren davacının; Kocaeli 1 Nolu T. TipiKapalı Ceza İnfaz Kurumundan Ankara Sincan Ceza İnfaz Kurumunanaklinin gerçekleştirilmesi istemiyle yapmış olduğubaşvurunun reddine ilişkin Adalet Bakanlığı Ceza veTevkifevleri Genel Müdürlüğü'nün 16.11.2017tarihli ve 35211520-208.01.01-19457/148241 sayılı işleminin;talebi olmadan ve bilgisi dışında Kocaeli 1 Nolu T. TipiKapalı Ceza İnfaz Kurumuna getirildiğini, tedavisininyarıda bırakılarak buraya nakledildiğini, ailesiylegörüşme sağlayamadığını ilerisürülerek, işlemin iptali istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
KOCAELİ İNFAZ HAKİMLİĞİ: 26.1.2018gün ve E:2017/6129, K:2018/536 sayı ile, hükümlübaşka ceza infaz kuramlarına nakil talebinin reddedildiğinibelirterek, Hakimliklerinden talepte bulunduğu; ancak bir ilden başkabir ilde bulunan ceza infaz kurumlarına hükümlülerin vetutukluların nakli konusunda karar verme yetkisinin AdaletBakanlığına ait olduğu; Hakimliklerinin görevinin ise,4675 sayılı Yasada açıklandığı; ceza infazkuramlarında bulunan hükümlü ve tutukluların, cezaeviidaresinin işlem ve eylemlerine karşı şikayet veitirazlarını incelemek olduğu; AdaletBakanlığının işlemleri konusunda Hakimliklerinin kararverme yetkisi bulunmadığı; bu konuda karar verme yetkisininidari yargı mercilerine ait olduğu; nitekim dosyadaki belgelerdenhükümlünün nakil talebinin AdaletBakanlığınca reddedildiğininanlaşıldığı; bu nedenlerlehükümlünün talebi konusunda idari yargı mercileriningörevli olduğu sonucuna varılarak hakimlikleriningörevsizliğine karar verilmiş, bu karara davacı itirazetmiştir.
Kocaeli 1. Ağır Ceza Mahkemesi: 14.2.2018 gün veD.İş: 2018/355sayı ile, incelenen evrak kapsamına veKocaeli İnfaz Hakimliğinin kararında açıklanangerekçeye göre, söz konusu kararda usul ve yasayaaykırı bir husus bulunmadığından, itirazınreddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
ANKARA 3. İDARE MAHKEMESİ: 13.6.2018 gün veE:2018/1213 sayı ile, davacının Ankara Sincan Ceza İnfazKurumuna nakline ilişkin işlemde görevli yargı merciininİnfaz Hakimliği olduğu görüldüğünden;idari yargının görev alanı içinde bulunmayanuyuşmazlığın adli yargının görev alanıiçinde bulunan İnfaz Hakimliğinceçözümlenmesi gerektiği sonucunavarıldığı gerekçesiyle;görüm veçözümü Mahkemelerinin görevinde bulunmayan davada,2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için davadosyasının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine vegörev uyuşmazlığı hakkında bir karar verilinceyekadar dava dosyasının incelenmesinin ertelenmesine kararvermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 22.10.2018günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idariyargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyasıile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HakimGülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Kocaeli 1 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz KurumundanAnkara Sincan Ceza İnfaz Kurumuna naklinin gerçekleştirilmesiistemiyle yapmış olduğu başvurunun reddine ilişkinAdalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğünün 16.11.2017 tarihli işlemininiptali istemiyleaçılmıştır.
Anayasa’nın 125. maddesinin son fıkrasında;“İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararıödemekle yükümlüdür.” hükmü; 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun“İdari dava türleri ve idari yargı yetkisininsınırı” başlıklı 2.maddesinde, “1.(Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türlerişunlardır:
a) (İptal: Ana.Mah.nin 21/9/1995 tarih ve E:1995/27, K:1995/47sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000 - 4577/5md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâledilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklandoğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavaları,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukukauygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdarimahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevininkanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerinegetirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlemniteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimdeyargı kararı veremezler.
3. Cumhurbaşkanının doğrudan doğruyayaptığı işlemler idari yargı denetimidışındadır.” hükmü yeralmıştır.
Diğer taraftan; 29.3.1984 kabul tarihli ve 2992 sayılıAdalet Bakanlığının Teşkilat ve GörevleriHakkında Kanunun Hükmünde Kararnamenin DeğiştirilerekKabulü Hakkında Kanunun 2. maddesinde: Ceza İnfazKurumlarının, kurulması idari görevleri yönündengözetim ve denetiminin yapılması ve geliştirilmesi AdaletBakanlığının görevleri arasında sayılmış;Kanunun 11. Maddesinde; “hükümlü ve tutukluların sevkve nakil işlerini yürütmek” BakanlığınAnahizmet Birimlerinden birisi olan Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğünün görevleri arasındagösterilmiş;
5275 sayılı “Ceza Ve Güvenlik Tedbirlerininİnfazı Hakkında Kanun”un 53. ve devamı maddelerinde“Hükümlülerin Nakilleri”nin nasıl olacağıve uygulanacak kurallara yer verilmiş; hükümlülerin, kendiistekleri veya toplu sevk, disiplin, asayiş ve güvenlik,hastalık, eğitim, öğretim, suç ve yargılamayeri nedenleriyle başka bir kuruma nakledilebilecekleri;hükümlülerin kendi istekleri ile bulundukları kurumdanbaşka kurumlara nakledilebilmeleri için arananankoşulların ve prosedürün ne olduğu; kurumlarınelverişsiz ve yetersiz kalması, kapsama gücününaşılması, kullanılamaz hâle gelmesi, asayiş,güvenlik, doğal afet, yangın ve büyük onarım gibizorunlu nedenlerle başka kurumlara nakledilmeleri gerekligörülen hükümlülerin, yargı çevresidışında Adalet Bakanlığınca belirlenen vekonumlarına uygun olan diğer kurumlara nakledilebileceklerihükümlerine yer verilmiş;
Ceza infaz kurumlarının yönetimine, ceza vegüvenlik tedbirlerinin ne şekilde yerine getirileceğineilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla ve 1721sayılı Hapishane ve Tevkifhanelerin İdaresi Hakkında Kanun,2992 sayılı Adalet BakanlığınınTeşkilât ve Görevleri Hakkında Kanun HükmündeKararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun, 4301sayılı Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleriİşyurtları Kurumunun Kuruluş ve İdaresineİlişkin Kanun, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 5271sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve 5275 sayılı Ceza veGüvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 121 incimaddesi hükümlerine dayanılarak hazırlanmış olan“Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi İle Ceza VeGüvenlik Tedbirlerinin İnfazı HakkındaTüzük”ün 163.madde ile başlayan SekizinciKısmında Hükümlülerin Nakilleri hususlarına yerverilmiş; 164.maddenin 3. fıkrasında;hükümlülerinnakil işlemleriyle ilgili esas ve usullerin Bakanlık tarafındanbelirleneceği ifade edilmiş; Adalet Bakanlığı Ceza veTevkifevleri Genel MüdürlüğüncehazırlananGenelgelerde de,hükümlü ve tutukluların nakilişlemleriyle ilgili usul ve esasların nasıl olacağıgösterilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden,Kocaeli 1 Nolu T. Tipi Kapalı Cezaİnfaz Kurumunda bulunan davacı tarafından; talebi olmadan vebilgisi dışında tedavisi yarıda bırakılarak, AnkaradanKocaeline getirildiği; ailesiyle görüşme imkanısağlayamadığı ileri sürülerek, Ankara Sincan Cezaİnfaz Kurumuna naklinin gerçekleştirilmesi talebinin reddineilişkin işlem üzerine ilk olarak Kocaeli İnfazHakimliğine şikayet başvurusunda bulunulduğu, anılanHakimlik tarafından davacının başvurusunun AdaletBakanlığı tarafından reddedildiği veuyuşmazlıkta idari yargı merciilerinin görevli olduğugerekçesiyle ilk olarak Kocaeli İnfaz Hakimliğitarafından 26.01.2018 tarih ve E:2017/6129, K2018/536 sayılıgörevsizlik kararı verildiği, bu karar üzerine idariyargı yerinde dava açıldığı ve idaremahkemesince dosyanın Mahkememize gönderildiğianlaşılmıştır.
Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikteirdelendiğinde, hükümlülerin yerleştirileceğiceza infaz kurumlarını belirleme görevinin AdaletBakanlığı Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğüne ait bulunduğu; bu bağlamdahükümlülerin, farklı gerekçeli nakil taleplerinin deaynı birim tarafından değerlendirildiği; davalıidarenin bu görevini bir yargı faaliyeti olarak değil idariişlem veya eylem olarak yürüttüğü;dolayısıyla davacının kalacağı ceza infazkurumunun belirlenmesi,bu nedenle yapılan nakil işlemleri ileidarenin uygulamalarından kaynaklandığı iddiaedilenuyuşmazlığın idari yargı yerinceçözümlenmesi gerektiği açıktır.
Bu itibarla,kamu hizmetini yürütmekle görevlikılınmış kamu kurumunun, anılan hizmetinyürütülmesi sırasında tesis ettiği işleminiptali istemiyle açılan davanın görülmesi ve kamuhizmetinin yöntemince yapılıp yapılmadığınıntespitinin, idari yargı yerinin görevine girdiği sonucunavarılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm veçözümünde idari yargının görevliolduğu dolayısıyla, Ankara 3. İdare Mahkemesinin 13.6.2018gün ve E:2018/1213 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 3.İdare Mahkemesinin 13.6.2018 gün ve E:2018/1213 sayılıBAŞVURUSUNUN REDDİNE, 22.10.2018 günündeOYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy