T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018 / 633
KARAR NO : 2018 / 569
KARAR TR : 22.10.2018
ÖZET : Davacının, Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğünde usta öğretici olarak çalışırken işten çıkarıldığından bahisle kendisine kıdem ve ihbar tazminatı ödenmesi istemiyle açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Z.Ü.
Vekili :Av. A.t B.&Av. M.S.
Davalı : Milli Eğitim Bakanlığı (Gürpınarİlçe Milli Eğitim Müdürlüğü HalkEğitim Merkezi ) Vekili : Av. M. B. O L A Y :Davacı vekili dilekçesinde; müvekkilinin, Gürpınarİlçe Milli Eğitim Müdürlüğübünyesinde faaliyet gösteren Halk Eğitim Merkezinde, 2005 yılınınKasım ayından 2016 yılının Haziran ayına kadarusta öğretici/eğitmen olarakçalıştığını; burada yatakörtüsü, pike, salon takımı, mutfak takımı vetelikırma gibi işleri öğrettiğini;kendisinin 2016 yılı Haziran ayında, ihbar tazminatıve kıdem tazminatı ödenmeden iştençıkarıldığını ifade ederek; fazlayailişkin hakları saklı tutularak 1.000.00 TL kıdem, 1.000.00TL ihbar tazminatı olmak üzere toplam 2.000.00 TL tazminatınfaiziyle birlikte ödenmesi istemiyle 29.9.2017 tarihinde adli yargıyerinde dava açmıştır. GÜRPINARASLİYE HUKUK MAHKEMESİ (İŞ MAHKEMESİ SIFATIYLA):24.1.2018 gün ve E:2017/278, K:2018/35 sayı ile, YargıtayHGK'nun 2015/9-736 Esas, 2017/25 Karar sayılı ve İstanbul BAM31. Hukuk Dairesinin 2017/946 Esas, 2017/1543 Karar sayılı ilamlarınada yer vererek, “(…)Davacı taraf dava dilekçesindedavacı asilin halk eğitim merkezinde bir süre ustaöğretici olarak çalıştığını,kıdem ve ihbar tazminatının ödenmeden iştençıkarıldığını belirtmiş, mahkememizcedavacının çalıştığını iddiaettiği halk eğitim müdürlüğündendavacıya ait belgeler dosya arasına celbedilmiş, ilgilimüdürlük cevaben; kurumlarında talep doğrultusundakursların açıldığını, kursta kadroluöğreticinin bulunmaması halinde milli eğitimmüdürlüğünün onayı ile ek derskarşılığı usta öğreticiçalıştırıldığını,davacının "Milli Eğitim BakanlığıYaygın Eğitim Yönetmeliği" gereğince kısmizamanlı çalıştırıldığınım,sicil dosyası, iş sözleşmesi ve fazla mesaiçizelgesinin bulunmadığını bildirmiş,belgelerin incelenmesinde ise davacının kadrosuz ustaöğretici olarak müdür yardımcısı, şubemüdürü, ilçe milli eğitimmüdürünün onay işlemi ile ek derskarşılığı çalıştığı,davalı kurum ile davacı arasında herhangi bir işsözleşmesinin kurulmadığı, davacının biridari işlem olan onay işlemi ile görevlendirildiği, buhaliyle çalışma ilişkisi idarece yapılan birgörevlendirmeye dayalı olup taraflar arasındaki ilişkininstatü hukukuna tabi olduğu, davacının 506 sayılıKanun gereğince sosyal güvenlik hukuku açısındanSosyal Sigortalar Kurumuna primlerinin yatırılmışolmasının iş sözleşmesi ileçalıştığı anlamına gelmeyeceği dedikkate alınarak, konuyla ilgili yukarıda yer verilen YargıtayHGK ve İstanbul BAM kararlarında da belirtildiği üzereiş bu davaya bakma görevinin idari yargı mercilerinde olduğuanlaşılmakla, davacının davası hakkında 6100sayılı HMK'nın 114/1-b ve 115. maddeleri uyarıncaaşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: 1-Davanınyargı yolu caiz olmadığından ve dava şartıyokluğundan 6100 Sayılı HMK'nın 114/1-b ve 115. maddeleriuyarınca reddine(…)” karar vermiş, bu karar istinafyoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir. Davacı vekili bukez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır. VAN1.İDARE MAHKEMESİ: 20.6.2018 gün ve E: 2018/794 sayı ile,“(…)506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2.maddesinde; Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işverentarafından çalıştırılanlar bu kanuna göresigortalı sayılırlar denilmiş, aynı Yasanın"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"başlıklı 134. maddesinde, Bu kanunun uygulanmasındandoğan uyuşmazlıkların yetkili iş mahkemelerinde veyabu davalara bakmakla görevli mahkemelerde görüleceğihükmüne yer verilmiş; 506 sayılı yasahükümleri 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanununun 106. maddesi ile yürürlüktenkaldırılmıştır. 5510sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık SigortasıKanunun 3. maddesinde; kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kollarıbakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendiadına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olarak tanımlanmış;79. madde ile başlayan Dördüncü Kısmında,primlere ilişkin hükümlere yer verilmiş; 101. maddesinde de“Bu kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkanuyuşmazlıkların İş Mahkemelerinde görüleceğikural bağlanmıştır. Öteyandan, 4857 sayılı İş Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının, işverenler ile bir iş sözleşmesinedayanarak çalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemekolduğu belirtilmiş; devamındaki değişik maddelerindede; kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirim süresindenkaynaklanan yükümlülük ve haklara ilişkindüzenlemelere yer verilmiştir. Diğertaraftan; 12.10.2017 gün ve 30221 sayılı Resmi Gazetedeyayımlanarak yürürlüğe giren, 7036 sayılıİş Mahkemeleri Kanunu’nun; "İşmahkemelerinin kuruluşu" başlıklı 2. maddesinde, “(1)İş mahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlugörüşü alınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesiderecesinde Adalet Bakanlığınca lüzum görülenyerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihlive 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir. İşdurumunun gerekli kıldığı yerlerde iş mahkemelerininbirden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu dairelernumaralandırılır. İhtisaslaşmanınsağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu veniteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki işdağılımı Hâkimler ve Savcılar Kurulutarafından belirlenebilir. Bu kararlar Resmî Gazete’deyayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır. İşmahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görevalanına giren dava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, buKanundaki usul ve esaslara göre bakılır." denilmiş, "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3/1.maddesinde; " (1)Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayananişçi veya işveren alacağı ve tazminatı ileişe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuyabaşvurulmuş olması dava şartıdır..."denilmiş, "Görev"başlıklı 5. maddesinde; " (1)İş mahkemeleri; a) 5953sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabigemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İşKanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı TürkBorçlar Kanununun İkinci Kısmının AltıncıBölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabiişçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında,iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğanher türlü hukuk uyuşmazlıklarına, b) İdaripara cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariçolmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İşKurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatındankaynaklanan uyuşmazlıklara, c) Diğerkanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilenuyuşmazlıklara, ilişkin dava ve işlere bakar"denilmiştir. AynıKanun'un "Geçici Hükümleri" başlıklıGeçici 1. maddesinde; "(1)Mülga 5521 sayılı Kanun gereğince kurulan işmahkemeleri, bu Kanun uyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarakkabul edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihtenönce açılmış olan davalar,açıldıkları mahkemelerde görülmeye devamolunur. (2)Bu Kanunundava şartı olarak arabuluculuğa ilişkinhükümleri, bu hükümlerin yürürlüğegirdiği tarih itibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliyemahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olan davalar hakkındauygulanmaz. (3)Başkamahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemeleriningörev alanına dâhil edilen dava ve işler, işmahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemelertarafından görülmeye devam olunur. (4) İlkderece mahkemeleri tarafından bu Kanunun yürürlüğegirdiği tarihten önce verilen kararlar, karar tarihindeki kanunyoluna ilişkin hükümlere tabidir. " hükmüne yerverilmiştir. Dosyanınincelenmesinden; Van İli, Gürpınar İlçe MilliEğitim Müdürlüğü bünyesinde faaliyetgösteren Halk Eğitim Merkezi'nde usta öğretici/eğitmenolarak görev yapmaktayken işten çıkarılandavacı tarafından, ödenmediği ileri sürülenkıdem ve ihbar tazminatına karşılık toplam 2.000,00 TLtazminatın banka mevduatına uygulanan en yüksek faiz ilebirlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle Gürpınar AsliyeHukuk Mahkemesi'nin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) 2017/278sayılı esasına kayden açılan davada, anılanMahkemenin 24/01/2018 tarih ve K:2018/35 sayılı kararıyla,davanın görüm ve çözümünün idariyargının görevine girdiğinden bahisle yargı yolu caizolmadığından ve dava şartı yokluğundan reddinekarar verildiği, 09.04.2018 tarihinde ilk derece mahkemesikararının kesinleşmesi üzerine de davacı vekilitarafından Mahkememiz nezdinde bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır. Yukarıdayer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, 506sayılı Kanun yürürlükte iken mahalli mülküamirin tasarrufu ile idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulmaksuretiyle çalışan davacı tarafından talep edilenkıdem ve ihbar tazminatı alacağının, İşKanunundan kaynaklanan haklardan olduğu, uyuşmazlığınözel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır. NitekimUyuşmazlık Mahkemesi'nin 28/05/2018 tarih ve H:2018/286, K:2018/344sayılı kararı da bu yöndedir. Açıklanannedenlerle davanın adli yargının görev alanınagirdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine…” kararvermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 22.10.2018günlü toplantısında: I-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarıncayapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, idari yargıdosyası ile birlikte adli yargı dosyası da temin edilmek suretiile 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesindeöngörülen şekilde başvurulduğu ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleriarasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesineoy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davacının,Gürpınar Halk Eğitim MerkeziMüdürlüğünde 2005-2016 yılları arasındausta öğretici olarak çalışırken iştençıkarıldığından bahisle; fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak kaydıyla 1.000.00 TL kıdem, 1.000.00TL ihbar tazminatı olmak üzere toplam 2.000.00 TL tazminatınfaiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır. 506 SayılıSosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. maddesinde “Bir hizmet akdinedayanarak bir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalısayılırlar…” denilmiş, aynı Yasanın“Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri”Başlıklı 134. maddesinde, “Bu kanunun uygulanmasındandoğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya budavalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür”hükmüne yer verilmiş; 506 sayılı yasahükümleri 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanununun 106. maddesi ile yürürlüktenkaldırılmıştır. 5510 sayılı Kanunun3.maddesinde; kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kollarıbakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendiadına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olaraktanımlanmış; 79.madde ile başlayan DördüncüKısmında, primlere ilişkin hükümlere yer verilmiş;101. maddesinde “Bu kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde,bu kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortayaçıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür” denilmiştir. Öte yandan, 4857sayılı İş Kanunu’nun 1.maddesinde, Kanununamacının, işverenler ile bir işsözleşmesine dayanarak çalıştırılanişçilerin çalışma şartları veçalışma ortamına ilişkin hak vesorumluluklarını düzenlemek olduğu belirtilmiş;“İş Sözleşmesi, Türleri ve Feshi” hususunaKanunun 8.maddesi ve devamında, kıdem tazminatı, ücretliizin, bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük vehaklara ilişkin hususlara ise Kanunun değişik maddelerinde yerverilmiştir. Diğer taraftan;12.10.2017 gün ve 30221 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren, 7036 sayılı İşMahkemeleri Kanunu’nun; "İşmahkemelerinin kuruluşu" başlıklı 2. maddesinde, “(1)İş mahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlugörüşü alınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesiderecesinde Adalet Bakanlığınca lüzum görülenyerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihlive 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir. (2) İşdurumunun gerekli kıldığı yerlerde iş mahkemelerininbirden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu dairelernumaralandırılır. İhtisaslaşmanınsağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu veniteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki işdağılımı Hâkimler ve Savcılar Kurulutarafından belirlenebilir. Bu kararlar Resmî Gazete’deyayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır. (3) İşmahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görevalanına giren dava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, buKanundaki usul ve esaslara göre bakılır." denilmiş, "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3/1.maddesinde; " (1) Kanuna,bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçiveya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iadetalebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuşolması dava şartıdır..." denilmiş, "Görev"başlıklı 5. maddesinde; " (1)İş mahkemeleri; a) 5953sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabigemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İşKanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı TürkBorçlar Kanununun İkinci Kısmının AltıncıBölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabiişçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında,iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğanher türlü hukuk uyuşmazlıklarına, b) İdari paracezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4üncümaddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariçolmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İşKurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatındankaynaklanan uyuşmazlıklara, c) Diğerkanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar" denilmiştir. Aynı Kanun'un"Geçici Hükümleri" başlıklıGeçici 1. maddesinde; "(1) Mülga5521 sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, buKanun uyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur. (2) Bu Kanunun davaşartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz. (3) Başkamahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemeleriningörev alanına dâhil edilen dava ve işler, işmahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemelertarafından görülmeye devam olunur. (4) İlk derecemahkemeleri tarafından bu Kanunun yürürlüğegirdiği tarihten önce verilen kararlar, karar tarihindeki kanunyoluna ilişkin hükümlere tabidir. " hükmüne yerverilmiştir. Dosya kapsamındayapılan incelemede; davacının Gürpınar İlçe MilliEğitim Müdürlüğü bünyesinde faaliyetgösteren Halk Eğitim Merkezinde 2005-2016 tarihleri arasında usta öğretici olarakçalıştığı, 2016 yılı Haziran ayında, ihbartazminatı ve kıdem tazminatı ödenmeden iştençıkarıldığı iddiasıyla, fazlayailişkin hakları saklı tutularak 1.000.00 TL kıdem, 1.000.00TL ihbar tazminatı olmak üzere toplam 2.000.00 TL tazminatınfaiziyle birlikte ödenmesi istemiyle dava açıldığıanlaşılmıştır. Davacının,idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilen kıdemtazminatının İş Kanunu’ndan kaynaklanan haklardanolduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, Van 1. İdareMahkemesinin başvurusunun kabulü ile Gürpınar AsliyeHukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) 24.1.2018gün ve E:2017/278, K:2018/35 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Van 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile, Gürpınar Asliye Hukuk Mahkemesinin (İşMahkemesi Sıfatıyla) 24.1.2018 gün ve E:2017/278, K:2018/35sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 22.10.2018gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Üye Üye Üye Hicabi Şükrü Mehmet Birol DURSUN BOZER AKSU SONER Üye Üye Üye Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy