T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018 / 691
KARAR NO : 2018 / 659
KARAR TR : 22.10.2018
ÖZET : Davacı sendikaya ait Mersin merkez binasının lokal olarak kullanıldığı ve kumar oynatıldığı gerekçesiyle idare tarafından kapatılması işleminin iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARA R
Davacı :Y. T. İşçi Sendikası
Vekilleri :Av. F. E. A. Av. H. G. S. A.
Davalı :Mersin Valiliği
Vekili :Av. Ş. T.
OL A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Y. T. İşSendikası'nın Mersin merkez binasınınkapatılmasına ilişkin Mersin Valiliği İl DerneklerMüdürlüğü'nün 02.08.2017 tarihli ve 20027sayılı işleminin hukuka aykırı olduğu ilerisürülerek iptali istemiyle 08/08/2017 tarihinde idari yargıyerinde dava açmıştır.
MERSİN1. İDARE MAHKEMESİ : 15.08.2017 gün ve E:2017/1221 K:2017/1409sayılı kararı ile “2577 sayılı idariYargılama Usulü Kanununun dilekçeler üzerineyapılacak ilk inceleme esa2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanununun 2. maddesinde, idari dava türleri; “idariişlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayıiptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davaları, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel haklan doğrudan muhtel olanlar tarafındanaçılan tam yargı davaları ve tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkindavalar” olarak tanımlanmış, aynı Yasanın 14/3-amaddesinde dava dilekçelerinin "görev" yönündenilk incelemelerinin yapılacağı, 15/1-a maddesinde de adlîve askerî yargının görevli olduğu konulardaaçılan davaların reddine karar verileceğibelirtilmiştir.
Öteyandan; 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İşSözleşmesi Kanunu'nun "Amaç" başlıklı1.maddesinde: "Bu Kanunun amacı, işçi ve işverensendikaları ile konfederasyonların kuruluşu, yönetimi,işleyişi, denetlenmesi, çalışma veörgütlenmesine ilişkin usul ve esaslar ile işçilerinve işverenlerin karşılıklı olarak ekonomik ve sosyaldurumları ile çalışma şartlarım belirlemeküzere toplu iş sözleşmesi yapmalarına,uyuşmazlıkları barışçı yollarlaçözümlemelerine, grev ve lokavta başvurmalarına ilişkinusul ve esasları düzenlemektir." hükmüne,"Kapatma" başlıklı 31. maddesinde: "Anayasadabelirtilen Cumhuriyetin niteliklerine ve demokratik esaslara aykırıfaaliyetlerde bulunan kuruluş, merkezlerinin bulunduğu yer CumhuriyetBaşsavcısının talebi üzerine mahkeme kararı ilekapatılır. Aykırı davranış bireysel olarakyöneticiler tarafından gerçekleştirildiği takdirde,mahkemece sadece o yöneticilerin görevine son verilmesine kararverilir. Yukarıdaki fıkra uyarınca açılan davalarnedeniyle mahkeme, yargılama süresince talep üzerine veya resenkuruluşun faaliyetlerinin durdurulmasına ve yöneticileriningeçici olarak görevden alınmasına karar verebilir."hükmüne, "Görevli ve Yetkili Mahkeme"başlıklı 79. maddesinde ise: "Bu Kanununuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar iş davalarınabakmakla görevli ve yetkili mahkemelerde görülür. Ancakyedinci ila on birinci bölümlerin uygulanmasından doğanuyuşmazlıklar için, görevli makamın bulunduğuyer mahkemesi yetkilidir." hükmüne yer verilmiştir.
Davadilekçesi ve eklerinin incelenmesinden, davacı tarafındaniptali istenilen işlem, her ne kadar idari makamlarca tesis edilmişve hüküm doğurmuş ise de, anılan işlemin YeniceTaşımacılık îş Sendikası'nınkapatılmasına ilişkin olduğu, bu nedenle yukarıdaanılan mevzuat hükümleri uyarınca bakılanuyuşmazlığın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle, davanın 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanununun 15/1-a. maddesi hükmü uyarınca görevyönünden reddine” karar vermiş, verilen karar taraflarcaistinaf edilmeksizin 26/09/2017 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez aynı istemle 09/10/2017 tarihinde adli yargı yerindedava açmıştır.
TARSUSİŞ MAHKEMESİ : 23.11.2017 gün ve E:2017/244, K:2017/297sayılı dosyasında "Her ne kadar dava konusu işlem ilesendikanın davacı sendikanın kapatıldığı,sendikanın kapatılması kararının ancak işmahkemesi tarafından verilebileceği, yapılan işlemin yasayaaykırı olduğu belirtilerek davalı idarenin sendikayayönelik dava konusu edilen işleminin iptali istemiyle dava açılmışise de 6356 sayılı yasanın 31.maddesi ile İş Mahkemesigörev ve yetkisine verilen husus sendika tüzel kişiliğininveya sendika yöneticilerin görevine son verilmesine dairalınacak kararlara yöneliktir.
Davalıidarece yapılan ve dava konusu edilen işlemin 6356 sayılıyasa kapsamında değerlendirilecek mahiyette sendika tüzelkişiliğini sona erdiren bir işlem olmadığısendikaya ait bir bina veya yerin veya tesisin kapatılmasınayönelik idari işlem olduğu, idari işlemden kaynaklanandavanın iş mahkemesinde görülemeyeceği, idariyargıda görülmesi gerektiği "görüşüyle Davanın HMK’nun 114/1-b. maddesi ve115. maddeleri gereğince yargı yolu nedeniyle usulden reddinekararı vermiş, aleyhine istinaf yoluna başvurulmayankararın 10/04/2018 tarihi itibarıyla kesinleştiğianlaşılmıştır.
Oluşanolumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesiiçin davacı vekili 10/09/2018 tarihli dilekçeylemüracaat etmiş, her iki dava dosyası Tarsus İşMahkemesinin 19/09/2018 gün 2017/244 Esas sayılı üstyazısı ile Mahkememize gönderilmiş, başvuru 27/09/2018tarihinde kayıt altına alınmıştır.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi’nin, Başkan Hicabi DURSUN, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman HilmiAYDIN, Aydemir TUNÇ ve Nurdane TOPUZ'un katılımlarıylayapılan 22.10.2018 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME :
Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargıyerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, adli ve idari yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarakdavacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlikkararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ : Raportör-Hakim Engin SELİMOĞLU'nun,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,davacı sendikaya ait Mersin merkez binasının izinsiz faaliyeteaçıldığı ve içinde tombala oynandığıgerekçesiyle idare tarafından kapatılması işlemininiptali istemiyle açılmıştır.
Konuylailgili mevzuatın tetkikinde;
6356sayılı Sendikalar ve Toplu İş SözleşmesiKanunu'nun, "Diğer Kanunların Uygulanması"başlıklı 80/1 maddesinde: "Kuruluşlar hakkında,bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde 4721 sayılıKanun ile 4/11/2004 tarihli ve 5253 sayılı Dernekler Kanununun buKanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanır"
5253sayılı Dernekler Kanunu'nun "Derneklerin İzinleKurabileceği Tesisler" başlıklı 26/1 maddesinde: "Derneklerin,tüzüklerinde gösterilen amaçlarıgerçekleştirmek üzere, eğitim ve öğretimfaaliyetleri için yurt, pansiyon; üyeleri için lokâlaçmaları ve lokâllerinde alkollü içkikullanılması ile bu tesislerin işletilmesi mülkîidare amirinden izin almalarına bağlıdır"
"Kurulmasıyasak olan dernekler ve yasak faaliyetler" başlıklı 30.maddesinde: " Dernekler; a) Tüzüklerinde gösterilenamaç ve bu amacı gerçekleştirmek üzeresürdürüleceği belirtilen çalışmakonuları dışında faaliyette bulunamazlar.
b)Anayasa ve kanunlarla açıkça yasaklanan amaçlarıveya konusu suç teşkil eden fiilleri gerçekleştirmekamacıyla kurulamaz"
"CezaHükümleri" başlığı altındaki 32/pmaddesinde: "30 uncu maddenin (b) bendinde belirtilen kurulması yasakdernekleri kuranlar ile bu bende aykırı harekette bulunan dernekyöneticileri fiilleri daha ağır bir cezayıgerektirmediği takdirde bir yıldan üç yıla kadarhapis ve elli günden az olmamak üzere adlî para cezası ilecezalandırılır ve derneğin feshine de karar verilir"
"Cezalarınuygulanması" başlığı altındaki 33/3maddesinde: "Bu Kanunda yazılı olan idarîyaptırımlara karar vermeye mahalli mülki amir yetkilidir"
"YargılamaUsulleri" başlıklı 18. maddesinde: "Bu Kanunla ilgiliolarak hukuk mahkemelerinde bakılacak davalarda basit yargılamausulü uygulanır"
"Kollukkuvvetlerinin yetkisi" başlıklı 20. maddesinde: "Kamudüzeninin korunması veya suç işlenmesinin önlenmesinedenlerinden birine bağlı olarak usulüne göreverilmiş hâkim kararı olmadıkça, yine bu nedenlerebağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan durumlardamülkî idare amirinin yazılı emri bulunmadıkça,kolluk kuvvetleri, dernek ve eklentilerine giremez, arama yapamaz ve buradakieşyaya el koyamaz. Mülkî idare amirinin kararıyirmidört saat içinde görevli hâkimin onayınasunulur. Hâkim, kararını el koymadan itibaren kırksekizsaat içinde açıklar; aksi halde, el koyma kendiliğindenkalkar. Hâkim kararı, mülkî idare amiri tarafındandernek yöneticilerine yazıyla duyurulur"
31.03.2005tarih ve 25772 sayılı Resmi Gazete' de yayımlanarakyürürlüğe giren Dernekler Yönetmeliğinin;
"İzinsizAçılan lokâller" başlıklı 70. maddesinde:"İzinsiz olarak açılan veya izni iptal edildiğihalde işletilen veya geçici olarak faaliyetten men edildiğihalde süresinden önce açılan lokâller kollukkuvvetlerince kapatılır"
Hükümleribulunmaktadır.
Dosyanınincelenmesinde; Yenice Mah. Cemal Gürsel Bulvarı 179/B Tarsusadresinde faaliyet gösteren Yenice Taşımacılıkİş Sendikası binasında, Tarsus 2. Sulh CezaHâkimliğinin 21.07.2017 tarih ve 2017/2440 D.İşsayılı arama kararı ile kolluk güçleritarafından yapılan aramada; kumar oynandığınıntespit edildiği ve bunun üzerine yukarıda yer alan mevzuathükümleri uyarınca idari para cezası tahakkuk ettirilerek,binanın (lokâlin) kapatılmasına kara verildiği,sendika faaliyetlerinin sona erdirilmediği anlaşılmaktadır.
Davacısendikanın merkez binasının izinsiz olarak halkaaçılarak lokâl haline getirilip, tombala adıaltında kumar oynatıldığı tespit edildikten sonraidarece kapatılması, her ne kadar idari bir işlem mahiyetindeise de, yukarıda alıntılanan 6356 sayılı Yasanın80/1 maddesi yollamasıyla 5253 sayılı Yasanın 18 vediğer maddelerindeki açık düzenleme karşısındauyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
SO N U Ç : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Tarsus İşMahkemesinin 23.11.2017 gün ve E:2017/244 K:2017/297 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 22.10.2018gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
SüleymanHilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy