T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018/230
KARAR NO : 2018/601
KARAR TR: 22.10.2018
ÖZET: Tapu tahsis belgeli gecekondusu bulunan davacı tarafından, taşınmazın kamulaştırma işlemi yapılmaksızın el atıldığından bahisle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik arsa, yapı ve ağaçlara karşılık bedelin yasal faizi ile birlikte davalı idarelerden tahsili istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : F.M.A.
Vekili : Av.F.T.
Davalılar : 1- AnkaraBüyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :Av. K.V.
2- Mamak Belediye Başkanlığı
Vekili :Av. S.B.
O L A Y : Davacı vekili davadilekçesinde özetle; Ankara İli, Mamak İlçesi,Altıağaç Mahallesi, 9082 ada, 10 parsel sayılıtaşınmazdaki tapu tahsis belgesi sahibi Nazire Aktaş'tan 16.6.1998tarihinde enkaz satışı yoluyla davacının iktisaptabulunduğunu; bu taşınmazın Kentsel Yenileme Ve GecekonduDönüşümü Projesi kapsamındakaldığını; davacının arsa bedelinintamamını ödediğini ve arsa üzerinde hak sahibiolduğunu; kamulaştırma bedeli ödenmesi gerektiğini,keza anılan bölgenin kamulaştırma kapsamına alındığınıileri sürerek, dava konusu taşınmaz üzerindeki meskenvasıflı tesis, eklenti ve ağaç bedelleri olan 10.000,00TL kamulaştırmasız el atma tazminatının davalılardantahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığıvekili ile Mamak Belediye Başkanlığı vekilinin süresiiçerisinde sunduğu cevap dilekçesinde; davanın idariyargı yerinde çözülmesi gerektiğinden bahislegörev itirazında bulunulmuştur.
ANKARA 4. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 3.6.2014 gün veE:2013/521, K:2014/168 sayı ile, Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü'nün kesin nitelikteki kararları da nazaraalındığında davaya bakmakta mahkemelerinin görevsizolduğu, idari yargının görevli olması nedeniyledavanın yargı yolu nedeniyle HMK'nun 114/b ve 115/2. maddeleriuyarınca dava şartı noksanlığı nedeniyledavanın usulden reddine karar vermiş, bu karar davacı vekilitarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi : 30.4.2015 gün ve E:2014/30246, K:2015/9745 sayı ile, dava konusu gecekondunun bulunduğu bölgedekifaaliyetlerin Mamak Belediyesi tarafından yürütülüp,yıkım kararının da Mamak Belediyesi tarafındanalındığı davalı idarece kabul edilmişolmasına göre Ankara Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı hakkında açılan davanınsıfat yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğinindüşünülmemesi, Kamulaştırmasız el atmadankaynaklanan tazminat davalarında Kamulaştırma Kanununundeğer biçmeye ilişkin hükümlerinin kıyasenuygulanacağı, bu nedenle Kamulaştırma Kanununun 19/sonmaddesi uyarınca başkası adına tapulu, taşınmazüzerindeki yapının asgari levazım bedeline,ağaçların ise gerçek bedeline hükmolunması veayrıca dava konusu gecekondunun davalı yada bayi olanşahıslara tahsisi için belediyeye ödenen bedel var isetespit edilerek tahsiline karar verilmesi gerekirken, yasal olmayangerekçelerle davanın reddine karar verilmesinin doğrugörülmediği gerekçesiyle, davacı vekilinin temyizitirazlarının yerinde olduğundan hükmün H.U.M.K.nun 428.maddesi gereğince bozulmasına karar vermiş, davalı MamakBelediye Başkanlığı vekili tarafından karardüzeltme isteminde bulunulmuştur.
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi : 23.2.2016 gün veE:2015/23027, K:2016/3214 sayı ile, dosyada bulunan kanıt vebelgelere, Yargıtay kararında yazılı gerekçeleregöre karar düzeltme isteği HUMK'nun 440. maddesindeyazılı nedenlerden hiçbirisine uymadığındanreddine karar vermiştir.
ANKARA 4. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 22.11.2016 günve E:2016/411 sayı ile, bozma ilamına uyarak, tefhimleaçık yargılamaya devam etmiştir.
Davalı Mamak Belediye Başkanlığı vekilininidari yargı yararına olumlu görevuyuşmazlığı çıkartılması yolundasüresi içinde verdiği dilekçe üzerine; davadosyasının onaylı bir örneği DanıştayBaşsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI: İdareninyürütmekle yükümlü bulunduğu kamuhizmetineilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydanagetirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibitesislerin kurulması, işletilmesi, bakım ve onarımısırasında kişilere verdiği zararların tazminiistemiyle açılacak davaların görüm veçözümünde, idari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacaktam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapanİdari Yargı yerleri görevli bulunduğu; Anayasanın125'inci maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem veişlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüolduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin l'inci fıkrasının(b) bendinde, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları ihlal edilenler tarafından açılan tam yargıdavaları, idari dava türleri arasındasayıldığı; bu durumda; davacı tarafından KentselDönüşüm ve Gelişim Projesi kapsamındayıkıldığı ileri sürülen söz konusugecekondu, müştemilat ve ağaçların, idari birişlem olan Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesikapsamında bulunmasından kaynaklanan zararın tazmini istemiyleve kamulaştırmasız el atma iddiasıyla açılantazminat davasının, 2577 sayılı Kanun'un 2/1-b maddesindeyer alan idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklarıdoğrudan zarar görenler tarafından açılan tamyargı davaları kapsamında idari yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği; bu nedenle, davanın,uyuşmazlık konusu taşınmaza kamulaştırmasızel atıldığından bahisle 10.000,00-TL tazminatın yasalfaiziyle birlikte ödenmesi istemine ilişkin kısmıyönünden, 2247 sayılı Kanun'un 10'uncu maddesiuyarınca, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına ve dosyanın UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasanın 13.maddesine göre Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı’nın da yazılıdüşüncesi istenilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI: Mevzuat veaçıklamalar uyarınca yapılan tespit ve değerlendirmesonucunda, "Gecekondu Bölgesi" olarak ilan edilen veMamakBelediyesi ile TOKİ Başkanlığı arasında imzalanan" Mamak - AItıağaç - Karaağaç -Hüseyingazi Mahalleleri Kentsel Dönüşüm veGelişim Projesi " kapsamında bulunan alan içerisindekalan davacıya ait araziye el konulmasından kaynaklanan zararıntazmini talep edildiğinden; idarenin söz konusu uygulama işlemlerinin,kamu gücüne dayalı, re’sen ve tek yanlı niteliktaşımakta olduğunun anlaşıldığı;Anayasanın 125. maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylemve işlemlerinden doğan zararı ödemekleyükümlü olduğunun kurala bağlandığı;2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1 -b.maddesinde, idari eylem ve işlemlerden dolayı hakları ihlaledilenler tarafından açılan tam yargıdavalarının, idari dava türleri arasındasayıldığı; böylece, davalı idarece kamugücü kullanılarak tek yanlı irade ile "Gecekondu Bölgesi"olarak ilan edilen alanda kalan davacının taşınmazınakamulaştırmasız el atılmasından doğanzararın tazminine ilişkin davada, söz konusu işlemindavalı idarenin re'sen ve tek taraflı kamu gücükullanması sonucu ortaya çıkması sebebiyle veişlemin idari niteliği itibarı ile idare mahkemeleriningörevli olduğu sonucuna varıldığı; bu nedenle,Danıştay Başsavcılığının 2247sayılı Kanunun 10. maddesi gereğince yapmışolduğu başvurunun kabulü ile Ankara 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin22/11/2016 tarih ve 2016/411 Esas sayılı görevlilikkararının kaldırılmasına karar verilmesiyönünde görüş bildirmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 22.10.2018günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; davalı Mamak Belediye Başkanlığı vekilininanılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvurudabulunması üzerine DanıştayBaşsavcısı’nca, 10. maddede öngörülenbiçimde davanın, taşınmazın bedelinin tazminatolarak hüküm altına alınması istemine ilişkinkısmı yönünden olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Ankara İli, Mamak İlçesi,Alltıağaç Mahallesi, 9082 ada, 10 parsel sayılı taputahsis belgeli gecekondusu bulunan davacı tarafından,taşınmazın kamulaştırma işlemiyapılmaksızın el atıldığından bahislefazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilikarsa, yapı ve ağaç bedellerine karşılık 10.000,00-TL'ninyasal faizi ile birlikte davalı idarelerden tahsiliistemiyleaçılmıştır.
Uyuşmazlığa konu işlemin tesis edildiği vedavanın açıldığı tarih itibariyleyürürlükte bulunan 2981 sayılı İmar ve GecekonduMevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazıİşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanununun Bir MaddesininDeğiştirilmesi Hakkında Kanun,imar ve gecekondu mevzuatınaaykırı olarak inşa edilmiş ve inşa halindekibütün yapılar hakkında uygulanacak işlemleridüzenlemek ve bu işlemlere dair müracaat, tespit,değerlendirme, uygulama ve duyuru esaslarını ve ilgilidiğer hususları belirlemek amacını taşımaktaolup, valilik veya belediyelerce yetki ve sorumluluk alanlarındaıslah imar düzenlemeleri yapılmak suretiyle, yeniden gecekonduyapılmasının önlenmesi için temin edilecekarsaların ve muhafazası mümkün görülengecekonduların Yasa’da öngörülen usul ve esaslaragöre hak sahipliği belirlenen kişilere verilmesine olanaksağlamıştır.
Nitekim, anılan Yasa’nın “Tapu Verme”başlıklı 3290 sayılı Yasa ile değişik 10.maddesinin (a) bendi, “Bu Kanun hükümlerine göre hazine,belediye, il özel idaresine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğününidare ettiği arsa veya araziler üzerinde, gecekondu sahiplerinceyapılmış yapılar, 12 nci madde hükümlerinegöre tespit ettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşuncabu yer hak sahibine tahsis edilir ve bu tahsisin yapıldığıtapu sicilinin beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine “TapuTahsis Belgesi” verilir. Tapu tahsis belgesi, ıslah imar planıveya kadastro planları yapıldıktan sonra hak sahiplerineverilecek tapuya esas teşkil eder. (Ek: 18/5/1987-3366/4 md.) Ancakıslah imar planı veya kadastro planları ile belirlenen alanlardatapu tahsis belgesi yerine hak sahiplerine doğrudan tapularıverilebilir” denilmektedir.
Buna göre, Yasa’da öngörülen usul vekoşullara uygunluğu saptananlara hak sahipliğiölçütüne dayalı olarak arsa veya hisse tahsisedilmekte ve gerekli düzenlemeler tamamlandıktan sonra da,yapılmış olan tahsis esas alınarak idarece hak sahiplerinetapu verilmektedir.
2981 sayılı Yasa hükümlerine göre, idareninhak sahiplerine "tapu vermek" ya da 10. maddesinin b bendinde belirtildiğigibi hak sahibi olmadıkları anlaşılanlara verilmişolan "tapuları resen iptal etmek" şeklindeki bu yetkileriniidari nitelik taşıyan uygulama işlemlerinin doğrudan birsonucu olarak kullanması ve ayrıca bu şekilde kurulanmülkiyet, Medeni Kanun hükümleri dışında veözel bir kanun hükmü gereğince idari tesciledayandığı gibi tapuya yapılan tescilin de, bu idariişlemin icrası niteliğinde olması karşısında,uyuşmazlığın sözü edilen uygulamaişlemlerinin dayanağı olan yasal düzenlemeçerçevesinde çözümlenmesi gerekeceğiaçıktır.
Anayasa'nın 125. maddesinin son fıkrasında, idareninkendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekleyükümlü olduğu kurala bağlanmış, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'ncimaddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde de idarenin eylem veişlemlerinden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan davalar tam yargı davalarıolarak tanımlanmıştır.
2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdareMahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve GörevleriHakkında Kanunun 5. maddesinde, idare mahkemelerinin, vergi mahkemeleriningörevine giren davalarla ilk derecede Danıştay’daçözümlenecek olanlar dışındaki iptaldavalarını, tam yargı davalarını, kamu hizmetlerindenbirinin yürütülmesi için yapılan idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davaları, diğer kanunlarlaverilen işleri çözümleyeceği kuralabağlanmıştır.
Bu duruma göre, davacının taşınmazüzerindeki mesken vasıflı tesis, eklenti ve ağaçbedellerinin hukuki sonuçlarının irdelenmesi vesorumluluğun tespiti konularının tamamı temelinde 2981sayılı yasanın uygulanmasına ilişkinuyuşmazlıklar olup, bu konuların da 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'incifıkrasının (b) bendi kapsamında idari yargı yerincedeğerlendirilmesi gerekmektedir.
Öte yandan, dosya kapsamında yer alan BaşbakanlıkToplu Konut İdaresi Başkanlığı’nın MamakBelediye Başkanlığı’na hitaben yazmışolduğu 24.8.2012 tarihli yazıda özetle davaya konutaşınmazın bulunduğu alanı da kapsayan Ankara MamakAltıağaç-Karaağaç ve Hüseyingazi MahalleleriKentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesine İlişkinProtokol’ün 14.8.2012 tarihinde imzalanarak yürürlüğegirdiği belirtilmiştir.
03.07.2005 tarih ve 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun“Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı”başlıklı 73. maddesinde;
“(Değişik: 17/6/2010-5998/1 md.)
Belediye, belediye meclisi kararıyla; konut alanları, sanayialanları, ticaret alanları, teknoloji parkları, kamu hizmetialanları, rekreasyon alanları ve her türlü sosyal donatıalanları oluşturmak, eskiyen kent kısımlarınıyeniden inşa ve restore etmek, kentin tarihi ve kültüreldokusunu korumak veya deprem riskine karşı tedbirler almakamacıyla kentsel dönüşüm ve gelişim projeleriuygulayabilir. Bir alanın kentsel dönüşüm vegelişim alanı olarak ilan edilebilmesi için yukarıdasayılan hususlardan birinin veya bir kaçınıngerçekleşmesi ve bu alanın belediye veya mücavir alansınırları içerisinde bulunması şarttır.Ancak, kamunun mülkiyetinde veya kullanımında olan yerlerde kentseldönüşüm ve gelişim proje alanı ilan edilebilmesive uygulama yapılabilmesi için ilgili belediyenin talebi veÇevre ve Şehircilik Bakanlığının teklifiüzerine Bakanlar Kurulunca bu yönde karar alınmasışarttır.
Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı olarakilan edilecek alanın; üzerinde yapı olan veya olmayanimarlı veya imarsız alanlar olması, yapı yükseklik veyoğunluğunun belirlenmesi, alanınbüyüklüğünün en az 5 en çok 500 hektararasında olması, etaplar halinde yapılabilmesihususlarının takdiri münhasıran belediye meclisininyetkisindedir. Toplamı 5 hektardan az olmamak kaydı ile projealanı ile ilişkili birden fazla yer tek birdönüşüm alanı olarak belirlenebilir.
Büyükşehir belediye ve mücavir alansınırları içinde kentsel dönüşüm vegelişim projesi alanı ilan etmeye büyükşehirbelediyeleri yetkilidir. Büyükşehir belediye meclisince uygungörülmesi halinde ilçe belediyeleri kendisınırları içinde kentsel dönüşüm vegelişim projeleri uygulayabilir.
Büyükşehir belediyeleri tarafından yapılacakkentsel dönüşüm ve gelişim projelerine ilişkinher ölçekteki imar planı, parselasyon planı, binainşaat ruhsatı, yapı kullanma izni ve benzeri tüm imarişlemleri ve 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunundabelediyelere verilen yetkileri kullanmaya büyükşehirbelediyeleri yetkilidir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim projealanlarında bulunan yapıların boşaltılması,yıkımı ve kamulaştırılmasında anlaşmayolu esastır. Kentsel dönüşüm ve gelişim projesikapsamında bulunan gayrimenkul sahipleri ve belediye tarafındanaçılacak davalar, mahkemelerde önceliklegörüşülür ve karara bağlanır.
Kentsel dönüşüm ve gelişim alanlarıiçinde yer alan eğitim ve sağlık alanlarıhariç kamuya ait gayrimenkuller harca esas değer üzerindenbelediyelere devredilir. Kentsel dönüşüm ve gelişimproje alanlarında yıkılarak yeniden yapılacak münferityapılarda ilgili vergi, resim ve harçların dörtte birialınır.
Kentsel dönüşüm ve gelişim projealanlarındaki gayrimenkul sahipleri ve 24/2/1984 tarihli ve 2981sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına AykırıYapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayılıİmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi HakkındaKanuna istinaden, hak sahibi olmuş kimselerle anlaşmalarıhalinde kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanındahakları verilir. 2981 sayılı Kanun kapsamına girmeyengecekondu sahiplerine enkaz ve ağaç bedelleri verilir veya belediyeimkanları ölçüsünde kentseldönüşüm ve gelişim proje alanıdışında arsa veya konut satışı yapılabilir.Bu kapsamda bulunanlara Toplu Konut İdaresi Başkanlığıile işbirliği yapılmak suretiyle konut satışı dayapılabilir. Enkaz ve ağaç bedelleri arsa veya konutbedellerinden mahsup edilir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilanedilen yerlerde belediyelere ait gayrimenkuller ile belediyelerin anlaşmasağladığı veya kamulaştırdıklarıgayrimenkuller üzerindeki inşaatların tamamı belediyelertarafından yapılır veya yaptırılır. Belediye ileanlaşma yapmayan veya belediyece kamulaştırılmasınagerek duyulmayan gayrimenkul sahiplerinden proje alanında kendilerine 3194sayılı Kanunun 18 inci maddesine göre ayrı ada ve parseldeimar hakkı verilmemiş olanlar kamulaştırmasız el atmadavası açabilir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim projealanlarında yapılacak alt yapı ve rekreasyon harcamaları,proje ortak gideri sayılır. Belediyelere ait inşaatlarınproje ortak giderleri belediyeler tarafından karşılanır.Kendilerine ayrı ada veya parsel tahsis edilen gayrimenkul sahipleri ilekamulaştırma dışı kalan gayrimenkul sahipleri, sahipoldukları inşaatın toplam metrekaresi oranında proje ortakgiderlerine katılmak zorundadır. Proje ortak gideri ödenmedeninşaat ruhsatı, yapılan binalara yapı kullanma izniverilemez; su, doğalgaz ve elektrik bağlanamaz.
Dönüşüm alanı sınırıkesinleştiği tarihte, bu sınırlar içindekigayrimenkullerin tapu kütüğünün beyanlar hanesinekaydedilmek üzere tapu sicil müdürlüğüne,paftasında gösterilmek üzere kadastromüdürlüğüne bildirilir. Söz konusugayrimenkullerin kaydında meydana gelen değişiklikler belediyeyebildirilir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilanedilen yerlerde; ifraz, tevhit, sınırlı ayni hak tesisi veterkini, cins değişikliği ve yapı ruhsatı verilmesineilişkin işlemler belediyenin izni ile yapılır. (İptalikinci, üçüncü, dördüncü cümleler:Anayasa Mahkemesi’nin 18/10/2012 tarihli ve E.: 2010/82, K.:2012/159sayılı Kararı ile)
Belediye, kentsel dönüşüm ve gelişimprojelerini gerçekleştirmek amacıyla; imar uygulamasıyapmaya, imar uygulaması yapılan alanlardakitaşınmazların değerlerini tespit etmeye ve bu değerüzerinden hak sahiplerine dağıtım yapmaya veya hasılatpaylaşımını esas alan uygulamalar yapmaya yetkilidir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim projelerininuygulanması sırasında, tapu kayıtlarında mülkiyethanesi açık olan veya ayni hakları davalı olantaşınmazlar doğrudan kamulaştırılarak bedellerimahkemece tayin edilen bankaya belli olacak hak sahipleri adına blokeedilir. Belediye kentsel dönüşüm ve gelişimprojelerinin uygulama alanında bulunan taşınmazlarınkamulaştırılması sırasında veraset ilamıçıkarmaya veya tapudaki kayıt malikine göre işlemyapmaya yetkilidir.
(Ek fıkra: 16/5/2012-6306/17 md.) Büyükşehirlerdebüyükşehir belediye meclisinin, il ve ilçelerde belediyemeclislerinin salt çoğunluk ile alacağı karar ilemasrafların tamamı veya bir kısmı belediyebütçesinden karşılanmak kaydıyla kentin uygungörülen alanlarında bina cephelerinde değişiklik veyenileme ile özel aydınlatma ve çevre tanzimiçalışmaları yapılabilir. Cephedeğişikliği yapılacak binalarda telif hakkı sahibiproje müelliflerine talep etmeleri hâlinde, değiştirilecekcephe veya cephelerin beher metrekaresi için bir günlük netasgari ücret tutarını geçmemek üzere telifhakkı ödenir. Büyükşehir belediye meclisince uygungörülmesi hâlinde, büyükşehir belediyesiiçindeki ilçe belediyeleri kendi sınırlarıiçinde bu fıkrada belirtilen iş ve işlemleri yapabilir.
(Ek fıkra: 16/5/2012-6306/17 md.) Bina cephelerindedeğişiklik ve yenileme ile özel aydınlatma ve çevretanzimi çalışmaları için yapılmasıgereken iş, işlem ve yetkilendirmeler, kat maliklerinin arsapayı çoğunluğu ile verecekleri karara göreyapılır.
(Ek fıkra: 16/5/2012-6306/17 md.) Büyükşehirbelediyelerince, kentsel dönüşüm ve gelişim alanıilan edilen alanlar ile 5366 sayılı Kanuna göre yenilemealanı ilan edilen alanlarda veya bu Kanunun 75 inci maddesine görekamu kurum ve kuruluşları ile protokol yapmaları hâlinde,büyükşehir belediye meclisi kararı ile, yıkılanibadethane ve yurtların yerine veya ihtiyaç duyulan yerlerdeibadethane ve yurt inşa edilebilir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim projesikapsamındaki işler, kamu idareleriyle 75 inci maddeçerçevesinde ortak hizmet projeleriaracılığıyla gerçekleştirilebilir.
Bu Kanunun konusu ile ilgili hususlarda Başbakanlık TopluKonut İdaresine 2985 sayılı Kanun ve diğer kanunlarlaverilen yetkiler saklıdır.” hükmü yeralmış;bu Kanunun işaret ettiği 2985 sayılı TopluKonut Kanunu'nun " İskan sahalarının tespiti,kamulaştırma ve kadastro " başlıklı 4.maddesinde; " (Değişik: 5/5/2004 – 5162/2 md.)
(Değişik birinci fıkra: 24/7/2008-5793/7 md.)Başkanlık, gecekondu dönüşüm projesi uygulayacağıalanlarda veya mülkiyeti kendisine ait arsa ve arazilerde veyavaliliklerce toplu konut iskan sahası olarak belirlenen alanlardaçevre ve imar bütünlüğünü bozmayacakşekilde her tür ve ölçekteki planlar ile imarplanlarını yapmaya, yaptırmaya ve tadil etmeye yetkilidir. Buplanlar; büyükşehir belediye sınırlarıiçerisinde kalan alanlar için büyükşehir belediyemeclisi tarafından, il ve ilçe belediye sınırlarıile mücavir alanları içerisinde kalan alanlar içinilgili belediye meclisleri tarafından, beldelerde ve diğer yerlerdeilgili valilik tarafından, planların belediyelere veya valiliğeintikal ettiği tarihten itibaren üç ay içerisinde aynenveya değiştirilerek onaylanır. Belediyeler ve valiliktarafından üç ay içerisinde onaylanmayan planlarBaşkanlık tarafından re’sen onaylanır. Belediyeler,valilik veya Başkanlık tarafından onaylanan bu planlar;askı, ilan ve itiraza dair kararlar da dahil olmak üzere 3194sayılı İmar Kanunu hükümlerine göre belediyelerve ilgili kamu kurumları tarafından yapılacak tümişlemler Başkanlık tarafından re’sen yapılmaksuretiyle yürürlüğe konur.
Başkanlık kanundaki görevleri çerçevesindegerçek ve tüzel kişilere ait arazi ve arsaları vebunların içerisinde veya üzerinde bulunan her türlüeklenti ve yapıları kamulaştırmaya yetkilidir.Başkanlık tarafından yapılacak kamulaştırmalar,4.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 3üncü maddesinin ikinci fıkrasındaki iskânprojelerinin gerçekleştirilmesi amaçlıkamulaştırma sayılır.” hükmüne yerverilmiştir.
Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler birliktedeğerlendirilmekle; İdarenin yürütmekleyükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarakuygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol,kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması,işletilmesi, bakım ve onarımı sırasındakişilere verdiği zararların tazmini istemiyleaçılacak davaların görüm veçözümünde, idari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacaktam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idariyargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Anayasanın 125'inci maddesinin son fıkrasında, idareninkendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekleyükümlü olduğu kurala bağlanmış; 2577sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin1'inci fıkrasının (b) bendinde, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları ihlal edilenler tarafındanaçılan tam yargı davaları, idari dava türleriarasında sayılmıştır.
Bu durumda; davalılardan Mamak Belediyesi ileBaşbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığıarasında 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu, 775 sayılıGecekondu Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu, 2942 sayılıKamulaştırma Kanunu, 3194 sayılı İmar Kanunu hükümleriçerçevesinde "Ankara MamakAltıağaç-Karaağaç-Hüseyingazi KentselYenileme ve Gecekondu Dönüşüm Projesi"ne ilişkinolarak hazırlanan 14.08.2012 tarihli protokolünimzalandığı, protokol gereği anılan bölgeninBaşbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca775 sayılı Kanun uyarınca Gecekondu Önleme Bölgesiolarak ilan edildiği, 11.2.2013 tarihli Resmi Gazete'de yayımlananBakanlar Kurulu kararıyla proje alanında kalantaşınmazların Toplu Konut İdaresiBaşkanlığı tarafından acelekamulaştırılmasına karar verildiği, anılanprotokol gereği kamulaştırma işlemlerinin davalı MamakBelediyesince yürütüldüğü, dava konusutaşınmazın söz konusu proje kapsamındakaldığı, dava konusu uyuşmazlığın da,idarelerin yetkili organlarının kamu gücünü kullanarak,res'en ve tek taraflı olarak tesis ettiği eylem nedeniyleuğranıldığı ileri sürülen zarardan kaynaklandığı;davacı vekili tarafından da, bu eylemden doğan zararıntazmininin istenildiği gözetildiğinde; davanın, 2577sayılı Kanun'un 2/1-b maddesinde yer alan idari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan zarargörenler tarafından açılan tam yargı davalarıkapsamında idari yargı yerinde çözümlenmesigerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, DanıştayBaşsavcısı’nın davanın,taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altınaalınması istemine ilişkin kısmı yönündenbaşvurusunun kabulü ile, davalı Mamak BelediyeBaşkanlığı vekilinin görev itirazınınreddine ilişkin Ankara 4. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 22.11.2016gün ve E:2016/411 sayılı kararınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenleDanıştay Başsavcısı’nın davanın,taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altınaalınması istemine ilişkin kısmı yönündenBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Mamak BelediyeBaşkanlığı vekilinin görev itirazınınreddine ilişkin Ankara 4. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 22.11.2016gün ve E:2016/411 sayılı KARARIN KALDIRILMASINA, 22.10.2018gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy