T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018 / 557
KARAR NO : 2018 / 655
KARAR TR : 22.10.2018
ÖZET :Bandırma 1 no'lu T tipi cezaevinde tutuklu davacının, Sincan L tipi cezaevine nakil talebinin reddine ilişkin Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü'nün işleminin iptali ve 10.000 TL manevi tazminat istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARA R
Davacı :A. C. Ö.
Davalı :Adalet Bakanlığı
Vekili :Av. A. Ö.
OL A Y :Davacı dava dilekçesinde özetle; 15/08/2016 tarihinde AnkaraCumhuriyet Başsavcılığınınyürüttüğü soruşturma kapsamındatutuklanıp, Sincan 2 no'lu L tipi Ceza İnfaz Kurumunayerleştirildiğini, 13/05/2017 tarihinde hiç bir gerekçegösterilmeden Bandırma 1 no'lu T tipi cezaevine nakledildiğini,yeniden Sincan Ceza İnfaz Kurumuna gönderilmesi için18/05/2017 tarihli dilekçe ile yaptığı başvurunun,yer doluluğu gerekçesiyle reddedildiğini, nakilşartları gerçekleşmediği halde ailesinin Kayseri'deeşinin Ankara' da ikamet ettiğini, soruşturma dosyasıAnkara Ağır Ceza Mahkemesi yangı sınırıiçinde olmasına rağmen 8 saat uzaklıktakiBandırma'ya nakledilmesinin kendisini ve ailesini mağdurettiğini belirterek Adalet Bakanlığı Ceza ve TevkifevleriGenel Müdürlüğü'nün 07/06/2017 tarih, 69067sayılı işleminin iptali ve 10.000 TL manevi tazminat istemiyle24/07/2017 tarihinde idari yargı yerinde davaaçmıştır.
ANKARA3. İDARE MAHKEMESİ : 29/01/2018 gün, 2017/2129 esas, 2018/119karar sayılı dosyada; "Dava, Bandırma 1 No'lu T tipi Cezaİnfaz Kurumu'nda tutuklu bulunan davacı tarafından, başkabir cezaevine nakil talebinin reddine ilişkin AdaletBakanlığı Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğü'nün 07/06/2017 tarih, 69067sayılı işleminin iptali ve 10.000 TL manevi tazminat istemiyleaçılmıştır.
2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 14.maddesinin 3/a bendinde, dilekçelerin görev ve yetkiyönünden inceleneceği belirtilmiş, 15. maddesinin l/abendinde de, 14. maddenin 3/a bendine göre adli ve askeriyargının görevli olduğu konularda açılandavaların reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.
2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı YetkisininSınırı” başlıklı 2. maddesinin (1)numaralı bendinde: “a) İdari işlemler hakkında yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlaledilenler tarafından açılan iptal davaları, b) İdarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkindavalar” idari dava türleri olarak sayılmıştır.
4675sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun 4. maddesinde;"İnfaz hâkimliklerinin görevleri şunlardır:
1.Hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumlan vetutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri,barındırılmaları, ısıtılmaları vegiydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin sağlanması, bedensel veruhsal sağlıklarının korunması amacıyla muayeneve tedavilerinin yaptırılması, dışarıylailişkileri, çalıştırılmaları gibiişlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek vekarara bağlamak 2. Hükümlülerin cezalarınıninfazı, müşahedeye tabi tutulmaları, açıkcezaevlerine ayrılmaları, izin, sevk, nakil ve tahliyeleri;tutukluların sevk ve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlereilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak. 3.Hükümlü ve tutuklular hakkında alman disiplin tedbirleri veverilen disiplin cezalarının kanun, tüzük veyayönetmelik hükümleri ile genelgelere aykırıolduğu iddiasıyla yapılan şikâyetleri incelemek vekarara bağlamak. 4. Ceza infaz kurumlan ve tutukevleri izlemekurullarının kendi yetki alanlarına giren ceza infaz kurumlan vetutukevlerindeki tespitleri ile ilgili olarak düzenleyip intikalettirdikleri raporları inceleyerek, varsa şikâyetniteliğindeki konular hakkında karar vermek. 5. Kanunlarla verilendiğer görevleri yapmak. Kanunlarda başka bir yargı merciinebırakılan konulara ilişkin hükümlersaklıdır." hükümleri yer almaktadır.
Davadilekçesi ve eklerinin incelenmesinden, Bandırma 1 No'lu T tipiCeza İnfaz Kurumu'nda tutuklu bulunan davacı tarafından,başka bir cezaevine nakil talebinin reddine ilişkin AdaletBakanlığı Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğü'nün 07/06/2017 tarih, 69067sayılı işleminin iptali ve 10.000 TL manevi tazminat istemiylebakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Yukarıdakimevzuat hükümlerinin incelenmesinden cezaevindehükümlü olan davacının başka cezaevine naklineilişkin işlemlerde yetkili yargı yerinin İnfazHâkimliği olduğu dolayısıyla ihtilafın adliyargı merciinde (İnfaz Hâkimliği’nde)görülüp çözülmesi gerektiği veihtilafın Mahkememizin görevinde olmadığıanlaşılmaktadır.
Açıklanannedenlerle davanın 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüYasasının 15/1-a. maddesi hükmü uyarınca görevyönünden reddine" dair verdiği istinaf edilmeyenkararın 25/06/2018 tarihinde kesinleştiğianlaşılmıştır.
Davacı06/06/2018 tarihli dilekçeyle ve aynı taleplerle bu kezBandırma İnfaz Hâkimliğine müracaat etmiştir.
BANDIRMAİNFAZ HÂKİMLİĞİ : 29/06/2018 gün,E:2018/1015 K:2018/1219 sayılı dosyada;"...İnfazHâkimliği Kanunun 4.maddesinde infaz hâkimliğiningörevleri düzenlenmiştir.
1.Hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumlan vetutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri,barındırılmaları, ısıtılmaları vegiydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin sağlanması, bedensel veruhsal sağlıklarının korunması amacıyla muayeneve tedavilerinin yaptırılması, dışarıylailişkileri, çalıştırılmaları gibiişlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek vekarara bağlamak.
2.Hükümlülerin cezalarının infazı,müşahedeye tâbi tutulmaları, açık cezaevlerineayrılmaları, izin, sevk, nakil ve tahliyeleri; tutukluların sevkve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlere ilişkinşikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.
3.Hükümlü ve tutuklular hakkında alman disiplin tedbirleri veverilen disiplin cezalarının kanun, tüzük veyayönetmelik hükümleri ile genelgelere aykırıolduğu iddiasıyla yapılan şikâyetleri incelemek vekarara bağlamak.
4.Ceza infaz kurumlan ve tutukevleri izleme kurullarının kendi yetkialanlarına giren ceza infaz kurumlan ve tutukevlerindeki tespitleri ileilgili olarak düzenleyip intikal ettirdikleri raporları inceleyerek,varsa şikâyet niteliğindeki konular hakkında karar vermek.
5.Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak."
Kanundüzenlenmesinden anlaşılacağı üzere İnfazHâkimliği Ceza İnfaz Kurumlarınınhükümlü ve tutuklular hakkındaki işlemlerindeyapılan şikâyet ve itirazları incelemekle görevliolduğu, dosyamızda işlemi yapan yerin AdaletBakanlığı olduğu, Yargıtay 9.Ceza Dairesinin19/06/2002 tarih ve 2002/1511 esas 2002/1518 karar sayılıilamında, Adalet Bakanlığının izni ilegerçekleştirilen naklin idari bir işlem olup YargısalDenetiminin de genel görevli idari yargı merciinceyapılması gerektiği" görüşüylebaşvurunun yargı yolu yönünden reddine karar vermiş,karar 03/07/2018 tarihi itibarıyla kesinleşmiştir.
Davacıoluşan olumsuz görev uyuşmazlığınınçözümü için infaz hâkimliğine verdiği03/07/2018 tarihli dilekçeyle başvurmuş, dilekçe vedava dosyaları Bandırma İnfaz Hâkimliğinin 27/07/2018gün ve 2018/1015 esas sayılı üst yazısı ekindeMahkememize gönderilmiş, başvuru 13/08/2018 tarihinde kayıtaltına alınmıştır.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Başkan Hicabi DURSUN,Üyeler: Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER,Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ ve Nurdane TOPUZ'unkatılımlarıyla yapılan 22.10.2018 günlütoplantısında:
l-İLK İNCELEME :
Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargıyerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığıdoğduğu, adli ve idari yargı dosyalarının 15. maddedebelirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerineson görevsizlik kararını veren mahkemece UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerdeherhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığındangörev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ : Raportör-Hakim Engin SELİMOĞLU'nun,davanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,Bandırma 1 No'lu T tipi Ceza İnfaz Kurumu'nda tutuklu bulunandavacının, Sincan L tipi cezaevine nakil talebinin reddineilişkin Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğü'nün 07/06/2017 tarih ve 69067sayılı işleminin iptali ve 10.000 TL manevi tazminat istemiyleaçılmıştır.
Konuyailişkin mevzuat incelendiğinde;
5275sayılı Ceza Ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazıHakkında Kanunun:
HükümlülerinNakilleri başlığı altındaki 9.Bölümünde yer alan "Nakiller" başlıklı53. Maddesi; "Hükümlüler, kendi istekleri veya toplu sevk,disiplin, asayiş ve güvenlik, hastalık, eğitim,öğretim, suç ve yargılama yeri nedenleriyle başkabir kuruma nakledilebilirler"
4675sayılı İnfaz Hâkimliği Kanununun:
İnfazhâkimliklerinin görevleri başlıklı 4. Maddesi; "İnfazhâkimliklerinin görevleri şunlardır :...2.Hükümlülerin cezalarının infazı,müşahadeye tâbi tutulmaları, açık cezaevlerineayrılmaları, izin, sevk, nakil ve tahliyeleri; tutukluların sevkve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlere ilişkinşikâyetleri incelemek ve karara bağlamak...
Kanunlardabaşka bir yargı merciine bırakılan konulara ilişkinhükümler saklıdır."
Hükümleriniiçermektedir.
Ayrıca,Anayasa’nın 125. maddesinin son fıkrasında;“İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararıödemekle yükümlüdür.” hükmü,
2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun“İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı”başlıklı 2.maddesinde, “1. (Değişik: 10/6/1994 -4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a)(İptal: Ana.Mah.nin 21/9/1995 tarih ve E:1995/27, K:1995/47sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000 - 4577/5md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâledilenler tarafından açılan iptal davaları,
b)İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklandoğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavaları,
c)(Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülenimtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2.İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukukauygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdarimahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevininkanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerinegetirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlemniteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimdeyargı kararı veremezler.
3.Cumhurbaşkanının doğrudan doğruyayaptığı işlemler idari yargı denetimidışındadır.”
Hükümleriyer almıştır.
Yukarıdayer alan mevzuatın irdelenmesinden, 5275 sayılı Kanununhükümlülerin nakline cevaz verdiği, buna karşıntutukluların nakli ile ilgili herhangi bir düzenleme getirmediğigörülmektedir. Buna paralel olarak da 4675 sayılı Kanundainfaz hâkimliklerinin görevleri arasındahükümlülerin nakillerine ilişkin şikâyetlerebakmak yer almış, tutukluların nakilleri konusu kanuniçeriğinde yer almamıştır. İdari Yargıdava dosyası içindeki savunma dilekçesinden tutuklunakillerinin Bakanlık Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğünün 05/06/2015 tarih ve 2015-685sayılı 167 no'lu genelgenin 22/6 maddesi uyarıncayapıldığı anlaşılmaktadır.
Bunagöre; İnfaz Hâkimliklerinin tutuklu nakillerine ilişkinşikâyetleri karara bağlama yetkileri bulunmadığıgibi, bir an için yetkili oldukları kabul edilse de, davacıBandırma Cezaevine nakledilmesi işlemini değil, yeniden SincanCezaevine nakline ilişkin talebinin reddi işleminin iptaliniistemektedir. Yani ortada şikâyeti gerektirir bir nakil işlemibulunmamaktadır.Ayrıca dilekçesinde ilerisürdüğü gerekçelerle idare tarafındanmağdur edildiğini iddia ederek tazminat talep etmektedir.
Konuyailişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikteirdelendiğinde, hükümlülerin (olayımızdatutuklunun) yerleştirileceği ceza infaz kurumlarını belirlemegörevinin Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğüne ait bulunduğu; bu bağlamdafarklı gerekçeli nakil taleplerinin de aynı birimtarafından değerlendirildiği; davalı idarenin bugörevini bir yargı faaliyeti olarak değil idari işlem veyaeylem olarak yürüttüğü; Bakanlık işlemininiptali ve tazminat istemiyle açılan davanın görüm veçözümünün 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanununun 2 nci maddesinin 1 incifıkrasının (a) bendi hükmü uyarınca idariyargı yerinin görev alanına girdiğiaçıktır.
Mahkememizinhükümlünün tazminat talebine ilişkin 29/01/2018gün ve 2017/591 esas, 2018/3 karar sayılı ilamı da buyöndedir.
SO N U Ç : Davanın çözümünde İDARİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle,Ankara 3. İdareMahkemesince verilen 29.01.2018 gün ve E:2017/2129 K:2018/119sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,22.10.2018 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
SüleymanHilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy