T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018/408
KARAR NO : 2018/598
KARAR TR: 22.10.2018
ÖZET: Taşınmazın davacıya ait hissesinin bedelsiz kamuya terk edilmesine ilişkin işlemin iptali ile davacıya ait taşınmaza imar planı nedeniyle el atıldığından bahisle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak şartıyla hisse bedelinin yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : M.K.
Vekili : Av.M.E.A.
Davalılar : 1- Çankaya Tapu SicilMüdürlüğüne izafeten Maliye Hazinesi
Vekili :Av. A.E.T.
2- Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili :Av. A.D.
O L A Y : Davacı vekili davadilekçesinde özetle; müvekkilinin Ankara İli,Çankaya İlçesi, Gökkuşağı Mahallesi,27925 ada, 5 nolu parsel sayılı taşınmazdaki hissesininplangereğince 2.5.2000 gün ve 4762 yevmiye nolu Çankaya Tapu SicilMüdürlüğü işlemi ile kamuya terk edildiğini,taşınmazın park alanı içerisindekaldığını ileri sürerek; bedelsiz terk işleminingeçersiz olduğunun tespiti ile fazlaya ilişkin dava ve talephakları saklı kalmak kaydıyla müvekkilinintaşınmazdaki 84/4701 payının bedeli olan 10.000,00-TL'nindava tarihinden itibaren işleyecek en yüksek faizi ile birlikteÇankaya Belediye Başkanlığından tahsili istemiyleadli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığıvekili, devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin, kamunun genel veortak ihtiyaçları karşılamak ve sonuçta kamuyararı sağlamak üzere gösterdiği sürekli,muntazam ve değişken tüm etkinliklerin kamu hizmetiniteliğinde olduğunu, bu hizmete dayanılarak tesis edilenişlemler kamu hukukuna dayanmakta olup, söz konusu işlemlerdendoğan uyuşmazlıkların da idari yargı düzenindegörüleceğini zira; 3194 sayılı Kanunun arazi ve arsadüzenlenmesine ilişkin 18. Maddesinin uygulanmasındankaynaklanan ve imar planı ile buna dayalı imar uygulamasısonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunanuyuşmazlığın 2577 sayılı Kanunun 2/1-b maddesindeyer alan idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklarıdoğrudan zarar görenler tarafından açılan tam yargıdavaları kapsamında idari yargı yerinceçözümlenmesi gerektiğini ileri sürerek, davanınidari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahislesüresi içindegörev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 13. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 24.10.2017 günve E:2017/116 sayı ile, davalı Çankaya BelediyeBaşkanlığı vekilinin görev konusundakiitirazının reddi ile Mahkemelerinin görevli olduğuna kararvermiştir.
Davalılardan Çankaya BelediyeBaşkanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlugörev uyuşmazlığı çıkartılmasıyolunda süresi içinde verdiği dilekçe üzerine;dava dosyası Danıştay Başsavcılığı'nagönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI: Olaydauyuşmazlığın, 3194 sayılı İmar Kanunuuyarınca yapılan genel ve düzenleyici idari işlem olan imarplanı notlarının uygulanmasına ilişkin bulunmasınedeniyle davacıya ait hissenin bedelsiz kamuya terk edilmesine ilişkinişlemin iptali ile hisse bedelinin tazminen ödenmesine ilişkinbulunan davanın, imar mevzuatı hükümleriçerçevesinde çözümlenmesi gerektiği; 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesi 1.fıkrasının (a) bendinde; İdari işlemler hakkındayetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklarından dolayı iptalleri içinmenfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptaldavaları, (b) bendinde de, İdari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafındanaçılan tam yargı davalarının, idari davatürleri arasında sayıldığı; bu durumda; 3194sayılı İmar Kanunu kapsamında tesis edilen idariişlemler ve bunların uygulanması sonucundauğranıldığı öne sürülen zararıntazminine ilişkin bulunan davanın, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin l'inci fıkrasıgereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bunedenle, 2247 sayılı Kanun'un 10'uncu maddesi uyarınca, olumlugörev uyuşmazlığı çıkarılmasınave dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine kesinolarak karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasanın 13.maddesine göre Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı’nın da yazılıdüşüncesi istenilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI: İdarelerin 3194sayılı İmar Kanununun 8. maddesi uyarınca tek yanlıirade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel vedüzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Kanunun 13/1 .cmaddesi bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamalarıile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları vebu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma,ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem"; bu imarplanı uyarınca yapmak zorunda oldukları program veuygulamaları bunun için gerekli zamandagerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de,idari eylem niteliği taşıdığı; Anılanmevzuat ve açıklamalar uyarınca yapılan tespit vedeğerlendirme sonucunda, dava konusu olayda, 3194 sayılıİmar Kanunu uyarınca yapılan imar planınotlarının uygulanması sonucu davacıya ait hisseninbedelsiz kamuya terk edilmesine ilişkin işlemin iptali ile hissebedelinin tazminine ilişkin uyuşmazlığın, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/l.a-bmaddesinde yer alan iptal ve tam yargı davaları kapsamında idariyargı yerince çözümlenmesi gerektiği; bu nedenle,Danıştay Başsavcılığının 2247sayılı Kanunun 10. maddesi gereğince yapmışolduğu başvurunun kabulü ile Ankara 13. Asliye HukukMahkemesinin 24.10.2017 tarihli ve 2017/116 Esas sayılıgörevlilik kararının kaldırılmasına kararverilmesi gerektiğini belirtmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 22.10.2018günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve davadosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalılardanÇankaya Belediye Başkanlığı vekilinin, anılanYasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarakyaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmasıüzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddedeöngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığındangörev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HakimGülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Ankara İli, Çankaya İlçesi,Gökkuşağı Mahallesi, 27925 ada, 5 nolu parselsayılı taşınmazın davacıya ait hissesininbedelsiz kamuya terk edilmesine ilişkin işlemin iptali iledavacıya ait taşınmaza kamulaştırmasız elatıldığından bahisle fazlaya ilişkin haklar saklıkalmak şartıyla hisse bedeli olarak şimdilik 10.000,00-TL'ninyasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyleaçılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planlarınhazırlanması ve yürürlüğe konulması”başlıklı 8. maddesinde; “Planlarınhazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasındaaşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişmeeğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörelhedefleri, faaliyetlerin ve alt yapılarındağılımını belirlemek üzere hazırlanacakbölge planlarını, gerekli gördüğü hallerdeDevlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulamaİmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı veçevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım veuygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veyayaptırılır. Belediye meclisince onaylanarakyürürlüğe girer. (Değişik dördüncücümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibarenbelediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde veilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eşzamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içindeplanlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediyemeclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisionbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerdeyapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veyayaptırılır. Valilikçe uygungörüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğegirer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011-KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilanyerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyleeş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresiiçinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğeyapılır, valilik itirazları ve planları onbeş güniçerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişikliklerde yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,Bakanlığa gönderilir.
İmarplanları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idareleringörevidir. Belediye Başkanlığı ve mülkiamirlikler, imar planının tamamını veya birkısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getiripçoğaltarak tespit edilecek ücretkarşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005- 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi KullanımıKanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaçdışında kullanılmak üzere plânlanamaz.”hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududuiçinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleriveya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın,birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelereait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planınauygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya katmülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya vere'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir.Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alandışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçekullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi vearsaların dağıtımı sırasında bunlarınyüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenlemedolayısıyla meydana gelen değer artışlarıkarşılığında "düzenleme ortaklıkpayı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye görealınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabitutulan arazi ve arsaların düzenlemeden öncekiyüzölçümlerinin yüzde kırkınıgeçemez.
(Değişik üçüncü fıkra:3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları,düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli EğitimBakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretimkurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi,yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve buhizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetleriçin, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanlarıtoplamından az olduğu takdirde, eksik kalan miktar belediye veyavalilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasınıngerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir parseldenbir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak,bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenlemeyapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yeralmıştır.
Olayda, davacının hissedar olduğutaşınmazın imar/parselasyon planıyla Park Alanıkullanımında kaldığı,kamulaştırılmadığı, taşınmazüzerinde düzenleme yapılmadığı,kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazınbedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanınkonusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamugücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imarplanlarında yer alan davacılara ait taşınmazınbedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmışolup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imaruygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminineyönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavaları" kapsamında idari yargı yerinceçözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, DanıştayBaşsavcısı’nın başvurusunun kabulü iledavalılardan Çankaya Belediye Başkanlığıvekilinin görev itirazının reddine ilişkin, Ankara 13.Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 24.10.2017 tarihli ve E:2017/116sayılı kararın kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenleDanıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUNKABULÜ İle davalılardan Çankaya BelediyeBaşkanlığı vekilinin görev itirazınınreddine ilişkin, Ankara 13. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 24.10.2017tarihli ve E:2017/116 sayılı KARARIN KALDIRILMASINA, 22.10.2018gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
SüleymanHilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy