T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018/695
KARAR NO : 2018/595
KARAR TR: 22.10.2018
ÖZET: Karayolları 9 uncu Bölge Müdürlüğü'nün yol ağında izinsiz kazı yapılarak tahliye borusu döşendiğinden bahisle, yola vakî müdahalenin men'ine karar verilmesi, yola verilen zarara karşılık ve eski hale getirme bedeli olarak maddi tazminat ödenmesine hükmedilmesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : Karayolları GenelMüdürlüğü
Vekili : Av. M.A.
Davalı : Şanlıurfa Su veKanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. T.G.
O L A Y : Davacıdava dilekçesinde özetle;Karayolları 9. Bölge Müdürlüğünün yolağında bulunan (885-13) K.K, Nolu Kabahaydar - Akçakaleİl yolunun 64+400-65+000 km.'leri arasında (Akçakaleİlçesi geçişi sanayi bölge mevki) Akçakalemerkeze doğru yola paralel olacak şekilde bir metrederinliğinde, bir metre genişliğinde ve altı metreuzunluğunda, Şanlıurfa Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü tarafından izinsiz kazı yapıldığınınşube teknik elemanları tarafından tespit edildiği; sözkonusu yolun eski durumuna getirilmesi hususunda yazışmayapıldığı, ancak Şanlıurfa Su ve Kanalizasyonİdaresi Genel Müdürlüğü tarafından yoluneski durumuna getirilmediği, izinsiz kazı yapılarak tahliyeborusu döşendiğinin karayolları şube teknikelemanları tarafından tespit edildiği, Karayolları 9.Bölge Müdürlüğünün görev alanındabulunan karayollarının sınırları dâhilinde hertürlü su, kanalizasyon, doğalgaz ve petrol boru hatları ileelektrik ve haberleşme hatları ve benzeri tesisat kurulması veyabu amaçlarla herhangi bir şekilde karayollarında faaliyettebulunulmasının Genel Müdürlüğün izninetâbi olduğu, ancak söz konusu amir hükümlerhilafına kurulan her türlü su, kanalizasyon, doğalgaz vepetrol boru hatları ile elektrik ve haberleşme hatları vebenzeri tesisatın her türlü masrafın ilgili kurum veyakuruluşa ait olmak üzere kaldırılması hususundaKarayolları 9. Bölge Müdürlüğüne yetki vegörev verildiği; Karayolları 9. BölgeMüdürlüğünün yol ağında bulunan(885-13) K.K.Nolu Kabahaydar-Akçakale Devlet yolunun 64+400-65+000km'leri arasında, (Akçakale ilçesi geçişi sanayibölge mevki) Kabahaydar-Akçakale istikametine doğrutaşıt yoluna paralel olacak şekilde bir metre derinliğinde,bir metre genişliğinde ve altı metre uzunluğundaŞanlıurfa Su ve Kanalizasyon idaresi Genel Müdürlüğütarafından yol kamulaştırmasının içinde kalanyolda yapılan çalışmaya son verilmesi, haksız elatmaya son verilerek döşenen su isale hattınınkaldırılmasına karar verilmesi istemiyle adli yargı yerindedava açmıştır.
AKÇAKALE ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ : 17.5.2017gün ve E:2016/361, K:2017/222 sayı ile, davalı idarenin karayoluüzerinde kazı çalışmasının idari eylemniteliğinde olduğu, bu eylemin davalı idarenin görevikapsamında yapılıp yapılmadığı hususununidari yargının denetimine tabi olduğu, görevin hiçveya gereği gibi yerine getirilmemesi hizmet kusuru niteliğindeolduğundan idarenin işlemi ya da eyleminden doğan talepleriçin, İdari Yargılama Usulü Yasası’nın2/1-b maddesi gereğince İdare’ye karşı, idariyargı yerinde tam yargı davası açılmasıgerektiği gerekçesiyle davanın yargı yoluyönünden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
ŞANLIURFA 1. İDARE MAHKEMESİ: 25.5.2018 günve E:2018/95 sayı ile,"İdarî eylem"kavramının farklı bir kavram, "idarenin eylemi"kavramının farklı bir kavram olması hususu ile idarenin"idari eylem" niteliğinde olmayan eylemlerinin "haksızfiil" ve "fiilî yol" nitelikleri birlikte elealındığında; davalı tarafından yapılankazı çalışmaları dolayısıyla " 1)Yola vakî müdahalenin men'ine karar verilmesi ve 2) Yola verilenzarara karşılık ve eski hale getirme bedeli olarak şimdilik100,00-TL tutarında maddi tazminat ödenmesi" taleplidavanın görüm ve çözüm yerinin, adlîyargı olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiylegörevli yargı merciinin belirlenmesinin UyuşmazlıkMahkemesinden istenilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 22.10.2018günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, idari yargı dosyası ile birlikteadli yargı dosyası da temin edilmek sureti ile 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesinde öngörülen şekildebaşvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, adli veidari yargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HakimGülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet SavcısıHalil İbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Karayolları 9 uncu BölgeMüdürlüğü'nün yol ağında bulunan(885-13) K.K. Nolu Kabahaydar Akçakale İl yolunun 64+400 - 65+000km’leri arasında (Akçakale Geçici Sanayi Bölgemevkiinde Akçakale merkeze doğru paralel olacak şekilde)Şanlıurfa Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü tarafından izinsiz kazıyapılarak tahliye borusu döşendiğinden bahisle, yolavakî müdahalenin men'ine karar verilmesi, yola verilen zararakarşılık ve eski hale getirme bedeli olarak şimdilik100,00-TL tutarında maddi tazminat ödenmesine hükmedilmesiistemiyle açılmıştır.
13.07.2010 tarih 6001 sayılı Karayolları GenelMüdürlüğü’nün Hizmetleri HakkındaKanun'un "Karayollarında Tesisat Kurulması ve YerlerininDeğiştirilmesi" başlıklı 24. maddesinde;"(1) Genel Müdürlüğün görev alanındabulunan karayollarının sınırları dâhilinde hertürlü su, kanalizasyon, doğalgaz ve petrol boru hatları ileelektrik ve haberleşme hatları ve benzeri tesisat kurulması veyabu amaçlarla herhangi bir şekilde karayollarında faaliyettebulunulması, Genel Müdürlüğün izninetâbidir. İhtiyaç hâlinde, söz konusutesisatın yerlerinin değiştirilmesi, GenelMüdürlükçe ilgili kuruluşlardan talep edilebilir.İlgili kurum veya kuruluşlar, her türlü masrafıkendilerine ait olmak üzere, Genel Müdürlükçe belirtilensürede bu değişikliği gerçekleştirmekzorundadır. Aksi hâlde Genel Müdürlük, yer değiştirmeişlemlerini, giderleri ilgili kurum ve kuruluştan tahsil edilmeküzere bizzat yapar veya yaptırır.
(2) Her türlü su, kanalizasyon, doğalgaz ve petrol boruhatları ile elektrik ve haberleşme hatları ve benzeri tesisatkurulması için ilgililere kanunen tanınmış olanhaklar, erişme kontrolü uygulanan karayollarısınırları içinde geçerli değildir.
(3) Karayollarının yapımı aşamasında,onaylanmış karayolu projeleri uyarınca karayolu sınırçizgisi içinde kaldığı tespit edilen, kamu kurumve kuruluşları veya mevzuatı uyarınca özelkişiler tarafından tesis edilmiş ya da işletilmekte olansu, kanalizasyon, doğalgaz ve petrol boru hatları ile elektrik,haberleşme hatları ve ilgili tesisler, Genel Müdürlüğüntalebi üzerine ilgilisi tarafından karayolu yapımınıengellemeyecek şekilde yeniden düzenlenir. Gerekli hâllerdegiderlerin nasıl karşılanacağı, GenelMüdürlük ile ilgili kişi, kurum ve kuruluşarasında yapılacak mutabakatla belirlenir. Hizmetingörülmesi açısından zorunluluk bulunması veGenel Müdürlükçe belirtilen sürede yerdeğiştirme işlemlerinin yapılmaması hâlinde,üzerindeki hizmetlerin aksatılmamasına özengösterilerek, teknik usul ve esaslarına uygun bir şekildesöz konusu tesisatın yer değiştirme işlemi bizzatGenel Müdürlükçe yapılır veya yaptırılır.
(4) İşletme hakkı verilen veya devredilen erişmekontrolü uygulanan karayollarında, bu madde kapsamında yer alanhususlar sözleşme ile düzenlenir." hükmüne yerverilmiştir.
İdarenin yürütmekle yükümlübulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu planve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları,su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi vebakımı sırasında kişilere verdiği zararlarıntazmini istemiyle açılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında yargısaldenetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi birayni hakka müdahalede bulunulduğu; özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız el atıldığıveya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerince çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmişbulunmaktadır.
Nitekim yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundakiYargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu’nun11.2.1959 günlü, E:1958/17, K:1959/15 sayılıkararının, III. Bölümünde,“İstimlâksiz el atma halinde amme teşekkülüİstimlâk Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malınıelinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekettebulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerinegiren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiilneticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bubakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.
Bundan başka, bir amme teşekkülü tarafındanbir tesisin yaptırılması sırasında Devlet malıolmayan yerlerden toprak alınması veya böyle yerlere toprak veyamoloz yığılması neticesinde meydana gelen zararlarıntazmini davası da başkasının malına ammeteşekkülünün dilediği gibi el atma hakkıbulunmadığı ve plan ve projelere ve şartnamelerebaşkasının malına ihtiyaca göre el atılabilmesinigerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksız fiildendoğan bir tazminat davası sayılır.
Yapılan işlerin plan veya projeye aykırı olarakyapılması hali de idari karara aykırı bir hareketbulunması itibariyle yine idari kararın tatbiki olan bir fiilsayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmışbir dava haksız fiilden doğan bir davadan ibaret olacaktır.
Bu bentte anılan davalar, içtihadı birleştirmekararının dışında kaldıklarındankararın bunlara şümulü yoktur” denilmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, bir şube şefi ve iki taneBakım ve Trafik Teknik Görevlisi tarafından, 2.7.2015 tarihinde,885-13 K.K. no'lu Kabahaydar İYA-Akçakale Suriye sınırkapısı yolunun kontrol edilmiş olduğu, yapılankontrollerde bölünmüş devlet yolunun Akçakaleistikametine doğru 64+400-65+000 km'leri arasında (Akçakaleİlçesi geçişi sanayi bölge mevkii) Şuskitarafından taşıt yolu içerisinde ve paralel olacakşekilde bir metre derinliğinde, bir metre genişliğinde vealtı metre uzunluğuna sathi kaplamalı taşıt yolukesiminin izinsiz kazıldığı; bahse konu izinsizçalışmanın trafik güvenliğini tehlikeyedüşürdüğü gibi sathi kaplamalı yolunyapısını bozduğu; kazıçalışmalarının durdurulması için gerekliuyarılarda bulunulduğu yolunda tutanak tutulduğu; İllerBankası Anonim Şirketi Gaziantep BölgeMüdürlüğünün 30.3.2017 gün ve E.1050sayılı İller Bankası Anonim Şirketi HukukMüşavirliğine gönderdiği yazısı ile, davakonusu (885-13) K.K. no'lu Kabahaydar İYA-Akçakale İl yolunun64+400-65+000 km'leri arasında ve 64+000-64+150 km'leri arasındaBankaları kanalı ve ödeneği ile herhangi bir projeimalatının yapılmadığı, BölgeMüdürlüklerinde konu ile alakalı bir bilgi ve belgebulunmadığının bildirildiği anlaşılmıştır.
Kanalizasyon tahliye borusu yapımı sırasındamülkiyeti davacıya ait yolda, davalı idare tarafından, planve proje kapsamı haricinde, kazı yapılmak suretiyletaşınmazların yapısının bozulduğuiddiasıyla; el atmanın önlenmesi ve taşınmazlarıneski hale getirilmesi suretiyle, meydana gelen zararın tazmini talebisöz konusu olduğundan, davanın haksız fiilden doğanbir tazminat davası sayılacağı kuşkusuzdur.
Belirtilen duruma ve davanın niteliğine göre, idareninayni bir hakka müdahalesinin hukuka uygunluğunun yargısaldenetimi işin esasını teşkil etmekte olup,açılan dava ile bir idari tasarrufun iptalinin ya da böyle birtasarruf nedeniyle uğranılan zararın tazminininistenilmemiş bulunması karşısında, haksız fiildendoğan zararların tazmini davasının, özel hukukhükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yeri görevlibulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu, dolayısıyla, Şanlıurfa 1. İdareMahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Akçakale Asliye HukukMahkemesinin 17.5.2017 gün ve E:2016/361, K:2017/222 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Şanlıurfa 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜile, Akçakale Asliye Hukuk Mahkemesinin 17.5.2017 gün veE:2016/361, K:2017/222 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 22.10.2018 gününde OYBİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy