T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018 / 701
KARAR NO : 2018 / 666
KARAR TR : 22.10.2018
ÖZET : 2942 sayılı yasanın 12. maddesi gereğince mücavir alan kamulaştırması kapsamında taşınmaz bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARA R
Davacı :S. G.
Vekilleri :Av. S. E. Av. B. E. Av. F. B. E.
Davalı :Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu
Vekilleri :Av. A. D. Ç. K. Av. H. K.
OL A Y :Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; Mülkiyetidavacıya ait bulunan Tortum İlçesi D. Köyü Ada… Parsel . Tortum ilçesi D. Köyü K. Y. Mevkii Ada… Parsel . de kayıtlı taşınmaz davalı idareceyapılan HES çalışmaları sebebiylekamulaştırma dışı işgal edilerektaşınmaza zarar verildiğini, bu kapsamda; HESçalışmaları sebebiyle, bitkiörtüsünün değiştiğini, taşınmazüzerinde bulunan muhtelif yaş ve niteliktekiağaçların zarar gördüğünü,taşınmaza ait sulama kanallarının tahrip edildiğini,toprak yapısının bozulması sebebiyle tarımsal üretimyapılamadığını, yine idare tarafındanyapılan hafriyat ve kazı çalışmaları sebebiyletoprak, taş ve molozlar taşınmaz üzerindebırakılarak, taşınmazdaki istimlak alanıdışına çıkılarak işgal edildiğini vebu işgalin halen giderilmediğini ileri sürerek şimdilik5.000,00 TL tazminatın 17/09/2011 tarihinden itibaren işleyecek yasalfaizi ile birlikte davalı idareden tahsili ile müvekkilineödenmesine, yargılama ve vekâlet ücretinin davalıtarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava ederek, adliyargı yerinde dava açmıştır.
TortumAsliye Hukuk Mahkemesi: 18.07.2014 gün ve E:2013/192, K:2014/408sayılı dosyada davanı kabulüne karar vermiş, temyizedilen karar, Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 26/11/2015 tarih, E:201415372,K:2015/13717 sayılı ilamıyla "Yargı yolubakımından mahkemenin görevli olmaması nedeniyledavanın usulden reddine karar verilmesi" gerektiğigerekçesiyle bozularak mahalline iade edilmiştir.
TORTUMASLİYE HUKUK MAHKEMESİ : 15/12/2016 gün, E:2016/54, K:2016/219sayı ile " Davalı, taşınmaza kamulaştırmadışı el atmış olup davacı bu sebeple işgalinönlenmesi ve zararın giderilmesi için davaaçmıştır. Davalı Enerji Piyasası DüzenlemeKurumu bir kamu kurumu olup eylemleri ve işlemleri kamusal niteliktaşımaktadır. Bu sebeple istem 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 2.maddesi hükmünce tamyargı davası olmaktadır ve yargılama görevi idariyargıya aittir.” gerekçesiyle davanın davaşartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermiş,temyiz edilen karar Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 26/10/2017 tarih,E:2017/4122, K:2017/6398 sayılı ilamıyla onanarakkesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez aynı taleple idari yargı yerinde davaaçmıştır.
ERZURUM2. İDARE MAHKEMESİ : 12.09.2018 gün ve E:2018/1330,sayı ile“İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğukamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeyegöre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, suşebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi vebakımı sırasında kişilere verdiği zararlarıntazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün,idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtelolanlar tarafından açılacak tam yargı davalarıkapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine aitolduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu,özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasızel atıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göreadli yargı yerinde çözümleneceği, yerleşikyargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Nitekimyukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtayİçtihadı Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü,E: 1958/17, K: 1959/15 sayılı kararının III.bölümünde, “İstimlaksız el atma halinde ammeteşekkülü İstimlak Kanunu’na uygun hareket etmedenferdin malını elinden almış olması sebebiyle kanunsuzbir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava MedeniKanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzünönlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararıntazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesiiçindedir.” görüşüne yer verilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden, Erzurum İli, Tortumİlçesi, Dikmen Köyü, 118 ada, 1 parsel ve 4 parselsayılı taşınmazlara idarece yapılan HESçalışmaları neticesinde zarar verildiğinden bahisletecavüz ve işgal sebebiyle meydana gelen zararın belirlenmesi,meydana gelen zarar için fazlaya ilişkin haklar saklı kalmakkaydıyla 6.635,87.-TL zararın 17/09/2012 tarihinden itibarenişleyecek yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyleaçılmıştır.
Tümdosya kapsamı ile taşınmazın fiilen el atılankısımları yönünden davalınınsorumluğunun ve tazminat yükümlülüklerininbelirlenmesinin söz konusu taşınmaza yapılanmüdahalenin fiilen mi, yoksa hukuken mi elatıldığının ortaya konulması suretiylebelirleneceği, davalı idarece HES çalışmalarısırasında yapılan müdahalenin kamulaştırmayadayanmaksızın fiili el atma niteliğinde olduğu, bu nedenledava konusu taşınmaz bakımından el atmadan doğanzararın tazminine yönelik olan davanın, haksız fiillereilişkin özel hukuk hükümlerine göre görüm veçözümü adli yargı yerinin görevine girdiğitartışmasızdır.
Açıklanannedenlerle; adli yargının görev alanına giren davadaMahkememizin görevli olmadığına, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine" karar vererek her ikidava dosyasını24/09/2018 gün, 2018/1330 esas sayılıüst yazı ile mahkememize göndermiş, başvuru 05/10/2018günü kayıt altına alınmıştır.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi’nin, Başkan Hicabi DURSUN, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman HilmiAYDIN, Aydemir TUNÇ ve Nurdane TOPUZ'un katılımlarıylayapılan 22.10.2018 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME :
Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece,ekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ : Raportör-Hakim EnginSELİMOĞLU'nun, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonraGEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,Büyükbahçe regülatörü ve HES alanıkıyısındaki taşınmazının adı geçenbaraj ve HES inşaatı nedeniyle zarar gördüğü veekonomik değeri kalmadığından, 2942 sayılıyasanın 12. maddesi gereğince mücavir alankamulaştırması kapsamında taşınmaz bedelinin davatarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyleaçılmıştır.
2942sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun "Kısmenkamulaştırma" başlıklı 12. maddesininaltıncı fıkrasında," Baraj inşasıiçin yapılan kamulaştırmalar sonundakamulaştırma sahasına mücavir taşınmaz mallar,çevrenin sosyal, ekonomik veya yerleşme düzenininbozulması, ekonomik veya sosyal yöndenyararlanılmasının mümkün olmaması hallerinde,sahiplerinin yazılı başvurusu üzerinekamulaştırmaya tabi tutulur” aynı maddenin sonfıkrasında "Bu maddenin uygulanmasından doğacakanlaşmazlıklar adli yargıda çözümlenir."hükümlerine yer verilmiştir.
Davadosyalarının incelenmesinden, yapımı tamamlananBüyükbahçe regülatörü ve HES projesialanına mücavir davacıya ait taşınmazın zarargördüğü ve ekonomik değerini yitirdiği ilerisürülerek tazminat talebinde bulunulduğuanlaşılmaktadır.
Somutolay ve mevzuat hükmü birlikte irdelendiğinde 2942sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 12. maddesi kapsamındabulunan ve maddenin uygulanmasıyla çözümekavuşturulacak uyuşmazlığın, anılan Kanunmaddesinin son fıkrasının açık hükmükarşısında adli yargı yerinin görevine girdiğisonucuna varılmıştır.
Mahkememizinbenzer uyuşmazlığa ilişkin olarak verdiği 29/01/2018gün, E:2017/761, K:2018/6 sayılı emsal kararı da buyöndedir.
SO N U Ç : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Erzurum 2. İdareMahkemesinin başvurusunun kabulü ile Tortum Asliye Hukuk Mahkemesinin15.12.2016 gün ve E:2016/54, K:2016/219 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 22.10.2018gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy